حکمت از فکر راستبین باشد
در مراعات سر دین باشد
نظر اندر صفات حق کردن
به دل اثبات ذات حق کردن
سخنی کان به دل فرو ناید
دان که از حکمتی نکو ناید
تا نخوانی حکیم دو نان را
گر چه دانند علم یونان را
حسن فعل حکیم و حالش را
بین و آنگه شنومقالش را
گر زبان حکیم خاموشست
فعل او بین که سربسر هوشست
نه ازین رو رسول با مردم
گفت: «منی خذوا مناسککم»
روی آن حکمتی ندارد نور
کز کتاب و ز سنت افتد دور
هر کرا این متاع در بارست
نطق او در زبان و کردارست
دیدنش حکمتست و فعل امام
صحبتش رحمت خواص و عوام
وقت گفتن حکیم را پیداست
کانچه گوید به قدر گوید و راست
به هوا و مجاز دم نزند
در پی آرزو قدم نزند
بدهد بر خرد هوا را دست
خرد او کند هوا را پست
حفظ ناموس را کمر بندد
راه سالوس و زرق بربندد
آنچه داند نه هشتنی باشد
آنچه گوید نبشتنی باشد
سیرت رفتگان طریق او را
صفت صادقان رفیق او را
با امل انس کمترش باشد
اجل اندر برابرش باشد
نشود وقت او به بازی صرف
ننهد بییقین قلم بر حرف
غم عمر گذشته گیرد پیش
دل ز بهر درم ندارد ریش
شفقت بر جوان و پیر کند
رحم بر منعم و فقیر کند
زو دل هیچ کس نیازارد
چون بیازرد، زود باز آرد
کوشد اندر تمام دانستن
ننگش آید ز خام دانستن
پر به خواب و خورش هوس نکند
بیتواضع نظر به کس نکند
صورت اهل حکمت این باشد
حکما را صفت چنین باشد
گرنه آنی که در گمان افتی
هرخسی را حکیم چون گفتی؟
حکمت آموز و نور حاصل کن
دل خود را به نور واصل کن
گر به حکمت رسی سوار شوی
حکما را سپاسدار شوی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: اوحدی در این بخش از جام جم حکمت راستین را اندیشهٔ درست و شناخت دلآگاهانهٔ حق میداند که باید با قرآن و سنت همراه باشد. او هشدار میدهد که دانستن علوم یونانی کسی را حکیم نمیکند و حکیم را باید از کردارش شناخت، چنانکه پیامبر نیز مردم را به پیروی از عمل خود خواند. سپس ویژگیهای حکیم را برمیشمارد: راستگویی، چیرگی خرد بر هوس، دوری از ریا، یاد مرگ، مهربانی با همه، کمالجویی در دانش و فروتنی. در پایان خواننده را از حکیم خواندن هر فرومایهای برحذر میدارد و به آموختن حکمت فرامیخواند.
هوش مصنوعی: حکمت از اندیشهٔ درست و حقیقتبین پدید میآید و در نگهداشتن راز و حقیقت دین است.
هوش مصنوعی: حکمت یعنی اندیشیدن در صفات خداوند و با دل به وجود ذات حق یقین پیدا کردن.
هوش مصنوعی: سخنی که در دل ننشیند و اثر نکند، بدان که از حکمتِ درست برنخاسته است.
هوش مصنوعی: فرومایگان را حکیم مخوان، هرچند دانشهای یونانی را بدانند.
هوش مصنوعی: نخست نیکی کردار و حال حکیم را ببین و پس از آن به سخنش گوش بده.
هوش مصنوعی: اگر حکیم سخن نگوید، به کردارش بنگر که سراسر از خرد و آگاهی است.
هوش مصنوعی: مگر نه از همین روی بود که پیامبر به مردم فرمود: آیینهای عبادت خود را از من بیاموزید؛ یعنی از کردار من سرمشق بگیرید.
هوش مصنوعی: حکمتی که از قرآن و سنت پیامبر دور بیفتد، روشنی و فروغی ندارد.
هوش مصنوعی: هر کس این سرمایهٔ حکمت را داشته باشد، هم با زبان و هم با کردارش سخن میگوید.
هوش مصنوعی: دیدن چنین کسی خود حکمتآموز است و کارش سرمشق دیگران؛ همنشینی با او برای خاص و عام رحمت است.
هوش مصنوعی: هنگام سخن گفتن، حکیم شناخته میشود، چون هرچه میگوید به اندازه و راست میگوید.
هوش مصنوعی: از روی هوس و سخن بیهوده و نادرست دم نمیزند و به دنبال خواهشهای نفس گام برنمیدارد.
هوش مصنوعی: خرد را بر هوای نفس چیره میکند و خردش هوس را خوار و فرودست میسازد.
هوش مصنوعی: برای پاسداری از آبرو و شرف کمر میبندد و راه ریاکاری و فریب را میبندد.
هوش مصنوعی: آنچه میداند چنان است که نباید رهایش کرد، و آنچه میگوید شایستهٔ نوشتن و ماندن است.
هوش مصنوعی: روش گذشتگان نیک راه اوست و خوی راستگویان همراه و همدم او.
هوش مصنوعی: با آرزوهای دراز کمتر انس دارد و همیشه مرگ را پیش چشم خود میبیند.
هوش مصنوعی: وقتش را به بازی و بیهودگی تلف نمیکند و بییقین چیزی نمینویسد.
هوش مصنوعی: اندوه عمرِ ازدسترفته را پیش رو دارد و دلش برای پول و مال آزرده نمیشود.
هوش مصنوعی: با جوان و پیر مهربان است و بر توانگر و تهیدست دل میسوزاند.
هوش مصنوعی: دل هیچ کس را نمیآزارد و اگر هم بیازارد، زود دلجویی میکند و دلش را به دست میآورد.
هوش مصنوعی: برای دانستنِ کامل میکوشد و از دانش ناقص و خام شرم دارد.
هوش مصنوعی: به خواب و خوراک زیاد هوس نمیکند و بیفروتنی به هیچ کس نمینگرد.
هوش مصنوعی: چهره و ویژگی اهل حکمت این است و حکیمان چنین صفتی دارند.
هوش مصنوعی: اگر تو از کسانی نیستی که به گمان و فریب دچار میشوند، پس چرا هر فرومایهای را حکیم خواندی؟
هوش مصنوعی: حکمت بیاموز و روشنی به دست آور و دلت را به آن نور برسان.
هوش مصنوعی: اگر به حکمت برسی، چیره و پیشرو میشوی و از حکیمان سپاسگزار خواهی بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.