مرکب راه را فرو کش تنگ
که برون شد ز شهر پیش آهنگ
سخن هول آن دو راه مگوی
پیش کوران حدیث چاه مگوی
شب تاریک و دیو و بیغوله
راه تاریک و دوله بر دوله
رفتنی کیست اندرین گوشه؟
گو: منه رخ به راه بیتوشه
تا جوازی مگر به دست کند
چارهٔ امن و باز رست کند
ساقی، از جام جم شرابم ده
نقل اگر نیست، هم شرابم ده
در چنین حیرت و تهیدستی
مهر بی نیست جز می و مستی
کاروان رفت و کارسازی نیست
غم خورم، غم، که کار بازی نیست
گذرم بر سر دو راه آمد
روز تشویش و اشتباه آمد
راه من تا کدام خواهد بود؟
روز عرضم چه نام خواهد بود؟
به چپم راه میدهد، یا راست؟
اندرین ره ز من چه خواهد خواست
کیسهٔ خالی و دلی خواهان
دیده بر دستگاه همراهان
میروم شرمسار و سر در پیش
زاد راهی نکرده از کم و بیش
خاک بهتر فراش و بالش من
که ز بار گناه نالش من
دیده سرمایهٔ نکوکاران
اشک حسرت ز دیدها باران
از چه باید جفای کس بر من؟
زرد رویی، که هست،بس بر من
گر چه صد پی به خاکم اندازد
سر نگون در مغاکم اندازد
خویش را از زمین برانگیزم
وز در رحمتش درآویزم
اندرین حال عجر و پیری خود
شرمسارم ز سهل گیری خود
سالها من که یاد او کردم
هم به امید داد او کردم
داد من چیست؟ راه دادن او
بر در خود پناه دادن او
چون منی را چه پیشداری دست؟
که قلم برگرفتهای از مست
بیخودی را چه اختیار بود؟
که چنین موجب غبار بود؟
گر چه خالی ز برگ و ساز آمد
نه به حکم تو رفت و باز آمد؟
کار در دست بنده خود چه بود؟
همه از تست وز تو بد چو بود؟
بر تو ما اعتماد آن داریم
که ببخشی، چو دست پیش آریم
علم رحمت ار برافرازی
سایه بر جرم کس نیندازی
چیست پیش تو حرم ایندو سه مور
نزد عفو تو سر مشتی عور؟
چون تویی وانگهی تفحص کار
رحمت محض و اینحساب و شمار؟
از گناه ار چه چرک ناک شویم
چون به دریا رسیم پاک شویم
از من و روز و شب گنه جستن
وز تو در یک نظر فرو شستن
میدهد در تنم گواهی دل
که نگویی سخن ز مشتی گل
کی مرا این خیال غره کند؟
کافتابم حساب ذره کند؟
پیش جان بخشی چنین کرمی
از غباری که گوید و ز نمی؟
بندهای را چه دستگاه بود؟
که سزاوار پادشاه بود؟
اگرش رد کنی، هلاک شود
ور قبول، از گناه پاک شود
ای که هر درد را دوا دانی
ناتوانم ز درد نادانی
زان چنان حکمتی روا نبود
که چنین درد را دوا نبود
گر تو توفیقمان دهی، رستیم
ور نه، بس مفلس و تهیدستیم
نرود در خیال موجودی
اینچنین صرفه از چنان جودی
چه ازین یک دو مشت خاک آید؟
که سزاوار چون تو پاک آید؟
به یمین و شمالمان مدوان
جز به کوی وصالمان مدوان
نشود در بهشت انبوهی
که بهر ذره در شود کوهی
پیش تو ذرهایست هفت زمین
ذرهای چیست از یسار و یمین؟
چه بگویم؟ که: وا کدام ببخش
ای تمامی ترا تمام، ببخش
بده، ای کردگار بخشنده
پادشاهی، مگیر بر بنده
مگر آندم که روز آن باشد
اوحدی نیز در میان باشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف حال انسان در روز قیامت و بعد از مرگ میپردازد. او با نگرانی و ترس از وضعیت خود، در جستجوی رستگاری و بخشش الهی به سر میبرد. انسانی که با کیسهای خالی و دلی نگران به دو راهیها نگاه میکند و از بار گناه خود شرمنده است. در این حال، او امیدوار است که خداوند به او توفیق دهد و او را از این چرک گناهان پاک سازد. شاعر در انتها به رحمت و بخشش الهی اشاره میکند و از خداوند در خواست میکند که در روز محشر او را مورد عفو قرار دهد.
هوش مصنوعی: بر مرکب خود به آرامی در تنگنا حرکت کن، زیرا وقتی از شهر خارج شدی، باید به سفر ادامه دهی.
هوش مصنوعی: سخن ترسناکی که دربارهٔ آن دو راه میگویند را به افرادی که نمیتوانند درک کنند نگو، و داستان چاه را هم باز نکن.
هوش مصنوعی: شب، تیره و تار است و در آن شیاطین و موجودات خطرناک زندگی میکنند. راه نیز نامشخص و دشوار است و به نوعی مانند به جنگلهای خطرناک میماند که در آنجا سرگردانی و دیدن خطرات و چالشها ممکن است.
هوش مصنوعی: آیا کسی در این گوشه (محل تاریک و خطرناک) میرود؟ بگو: من صورتم را به راهی میزنم که توشهای (آمادگی و ذخیرهای) همراه ندارم.
هوش مصنوعی: تا زمانی که مجوزی به دست نیاورد، نتواند چارهای برای امن ماندن پیدا کند و رهایی یابد.
هوش مصنوعی: ای ساقی، اگر نمیتوانی نقل داستانهای شاداب و شادیآور را به من بگویی، لااقل شرابم را بده تا از آن بنوشم.
هوش مصنوعی: در این حالتِ سرگردانی و کمبود، هیچ چیزی جز محبت و عشق و شادی حاصل از مینوشی و مستی وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر از رفتن کاروان (نماد زندگی و فرصتها) سخن میگوید و بیان میکند که هیچگونه چارهای برای مشکلاتش وجود ندارد. او درنگ و حسرت میخورد؛ زیرا باید غم و اندوهش را تحمل کند، چرا که با وجود این غم، دیگر فرصتی برای بازی و خوشگذرانی نیست.
هوش مصنوعی: من بر سر دو راه قرار گرفتم و در روزی پر از نگرانی و سردرگمی هستم.
هوش مصنوعی: آنچه که در پیش رو دارم، در مورد مسیر و سرنوشت من است. روزی خواهد آمد که من در مقام ارائه حساب و کتاب یا عرض خود قرار میگیرم و مشخص میشود که آیندهام چگونه خواهد بود.
هوش مصنوعی: در این بیت، گوینده از سرنوشت و طریق زندگیاش پرسش میکند و به این فکر میباشد که آیا او را به سوی چپ (بدی) میبرند یا راست (نیکی) و در این مسیر، از او چه انتظاراتی خواهند داشت.
هوش مصنوعی: دل من پر از خواسته است، اما کیسهام خالی است و چیزی برای عرضه ندارم. من به همراهان خود نگاه میکنم و میدانم که بدون داشتن چیزی، نمیتوانم در این جمع جایگاهی داشته باشم.
هوش مصنوعی: من با شرمندگی و سر خمیده به سفر میروم، بدون آنکه راهی برای جبران کمبودها و نادانیهایم پیدا کرده باشم.
هوش مصنوعی: بهتر است که من بر روی خاک استراحت کنم و سرم را بر روی آن بگذارم، چرا که بار گناهانم آنقدر سنگین است که به خاطر آنها دائما نالان هستم.
هوش مصنوعی: چشمهای نیکوکاران، مانند یک سرمایه ارزشمند، مملو از اشکهای حسرت است که به خاطر چیزهایی که نمیتوانند ببینند، مانند باران میریزد.
هوش مصنوعی: چرا باید کسی به من جفا کند؟ من که از بیحالی و غم، چهرهام زرد و رنگپریده است.
هوش مصنوعی: اگرچه صد بار سرم را به خاک بیندازد و مرا در گودال (مغاک) بیفکند،
هوش مصنوعی: من خود را از زمین برمیافرازم و به درگاه رحمت خداوند میرسم.
هوش مصنوعی: در این وضعیت از پیری و ناتوانی، از بیتوجهی و سهلانگاری خود شرمندهام.
هوش مصنوعی: سالها به یاد خدا بودم و این یاد را با امید به رحمت و کمک او ادامه دادم.
هوش مصنوعی: داد من به چه معناست؟ به معنای اینکه او (خدا) اجازه ورود به خود را میدهد و در واقع به من پناه میدهد.
هوش مصنوعی: چه دلیلی دارد که من از خودم دفاع کنم، در حالی که تو خودت به حالت مست و بیخود وقتی قلم به دست گرفتهای، فقط به یاد من میافتی؟
هوش مصنوعی: بیخود بودن (حالتهای عرفانی که فرد از خود بیخود میشود) چه اختیاری دارد؟ که چنین حالتی باعث ایجاد غبار و ابهام میشود؟
هوش مصنوعی: اگرچه این موجودات بدون برگ و ساز (آلات موسیقی) هستند، آیا این به معنای این است که برحسب ارادهٔ تو حرکت کرده و دوباره بازگشتهاند؟
هوش مصنوعی: هر چه که در زندگی انسانها رخ میدهد، در واقع به اراده و خواست خدا وابسته است. انسان تنها بندهای است که کاری از او برنمیآید و همه چیز به دست خداوند است.
هوش مصنوعی: ما به تو اعتماد داریم که ببخشی، زمانی که دست نیاز را به سوی تو دراز میکنیم.
هوش مصنوعی: اگر علم و رحمت تو را بیفزایی، سایهات بر کسی نمیافتد و هیچکس گناه نمیکند.
هوش مصنوعی: حرم تو، ای خدا، چه ارزشی دارد در برابر این دو چشمزخم که نیازمند بخشش تو هستند و همگان را با ضعفهایشان مشخص میکنند؟
هوش مصنوعی: وقتی تو هستی، چرا باید به دنبال دلیل و حساب و شمار کارهای رحمتت بگردیم؟
هوش مصنوعی: هرچند که ما در دنیا به خاطر گناهانمان آلوده و ناپاک باشیم، در روز قیامت و در محضر خداوند مانند دریا پاک و بیخطا خواهیم شد.
هوش مصنوعی: به معنای اینکه، من و روز و شب باید از گناه خود دوری کنیم و تو (خدا) میتوانی با یک نگاه به ما، ما را عذرخواهی کنی و از گناهانمان بگذر.
هوش مصنوعی: دل من در درونم شهادت میدهد که تو حتی نمیخواهی دربارهٔ من صحبت کنی؛ چون من به زیبایی و لطافت دل همیشه مانند گلی هستم.
هوش مصنوعی: آیا این خیال فریبنده میتواند مرا به اشتباه بیندازد؟ من مانند خورشید هستم که میتواند ذرات کوچک را نیز به حساب آورد و بر آنها تأکید کند.
هوش مصنوعی: خداوند مهربان با این همه رحمت و عطوفت، چگونه میتواند از ذراتی بیارزش مثل غبار، انسانی شایسته بسازد و به او زندگی ببخشد؟
هوش مصنوعی: سوالی مطرح شده است که بندهای چه ویژگیها یا مقامهایی میتواند داشته باشد که لایق و شایستهٔ پادشاهی باشد.
هوش مصنوعی: اگر او را طرد کنی، حتماً نابود میشود، و اگر بپذیری، از گناهانش پاک خواهد شد.
هوش مصنوعی: ای کسی که میدانی برای هر دردی درمانی وجود دارد، من از درد نادانی به شدت ناتوانم.
هوش مصنوعی: چنین حکمت و تدبیری نمیتوانست قابل قبول باشد که برای این درد، هیچ درمانی وجود نداشته باشد.
هوش مصنوعی: اگر تو (ای خدا) به ما توفیق و کامیابی عطا کنی، نجات پیدا میکنیم، وگرنه، ما در فقر و تنگدستی به سر میبریم.
هوش مصنوعی: هیچ موجودیتی نباید در اندیشهاش به این فکر بیفتد که از چنین بخششگری، خیری عایدش شود.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که با توجه به مقام و پاکی تو، چه ارزشی دارد که از این دو مشت خاک (به عنوان نماد زندگی دنیوی و مادی) چیز خاصی به دست بیاید؟ به عبارتی، وجود پاک و باارزشی مانند تو نمیتواند تحت تأثیر مسایل پست دنیوی قرار گیرد.
هوش مصنوعی: در یمین و چپ ما جز به راه وصال و دیدار محبوب نروید و نگردید.
هوش مصنوعی: در بهشت، انبوهی از نعمتها وجود ندارد که برای هر ذره، کوهی از نعمت در آن قرار گیرد. این سخن به نوعی بیان میکند که بهشت به قدری فراوان و غنی است که نمیتوان تصور کرد برای هر چیز کوچک، چیزهای بسیار بزرگ وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: در برابر تو، تمام هستی مانند ذرهای است که از هفت زمین به کوچکی آن نمیارزد. این ذرهای که نام برده شده، چه ارزشی دارد وقتی که به نسبت وسعت تو نگاه میکنیم؟
هوش مصنوعی: من نمیدانم چه بگویم و چه چیز را بخواهم، اما ای خداوند که تمام هستی از آن توست، خواهشمندم که تو تمامی نعمتها را به من ببخش.
هوش مصنوعی: ای پروردگار بخشاینده و پادشاه، به بندهات مگیر و نیامرز.
هوش مصنوعی: تنها در روزی که واقعاً آن روز بیاید، اوحدی که شاعر است نیز در میان خواهد بود.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.