جهان به دست تو دادند، تا ثواب کنی
خطا ز سر بنهی، روی در صواب کنی
فلک چو نامه فرستد ز مشکلی به جهان
به فکر خویشتن آن نامه را جواب کنی
شود به عهد تو بسیار فتنهها بیدار
چو عشق بازی و سیکی خوری و خواب کنی
مهل خراب جهان را به دست ظلم، که زود
تو هم خراب شوی، گر جهان خراب کنی
چو دور دولت تست، ای امیر ملک، بکوش
که نام نیک درین دولت اکتساب کنی
بدانکه: نام شبانی نیاید از تو درست
که گله را همه در عهدهٔ ذئاب کنی
شود چو قصهٔ عود و رباب قصهٔ تو
چو دل بدعد دهی، گوش بر رباب کنی
به قتل دشمن خود گر شتاب نیست ترا
یقین شناس که: بر قتل خود شتاب کنی
روا مدار که: از بهر پهلوی بریان
هزار سینه به سیخ جفا کباب کنی
قراضهای زر بیوگان مسکینست
قلادها که تو در گردن کلاب کنی
میان دوزخ و خلق تو بس تفاوت چیست؟
چو خلق را همه از خلق خود عذاب کنی
ترا از آنچه که چون گل در آتشست کسی؟
که جای خویشتن اندر گل و گلاب کنی
نگاه کن: که گر اینها که میکنی با خلق
کنند با تو زمانی، چه اضطراب کنی؟
به جانب تو نهان بس خطابهاست ز غیب
ولی تو گوش نداری، که بر خطاب کنی
چو پیر گشتی و پیری رسول رفتن تست
چه اعتماد بر این خیمه و طناب کنی؟
به پیش آب جهان خانهایست بیبنیاد
نه محکمست عمارت، که پیش آب کنی
ز سر جوان نتوانی شد، ار چه در پیری
ز مشک سوده سر خویش را خضاب کنی
به قول اوحدی ار ذرهای برآری سر
ز روشنی رخ خود را چو آفتاب کنی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به امیری که به او هشدار میدهد، تأکید میکند که جهان به او سپرده شده تا با اعمال نیک و انصاف، موجب ثواب شود، و در عین حال باید از فساد و ظلم دوری کند. او اشاره میکند که اگر امیر در پی عشق و لذتجویی باشد، به مشکلات دچار خواهد شد و باید بداند که حاکمیت همراه با مسئولیتهای سنگینی است. شاعر همچنین از او میخواهد که به عواقب اعمالش بیندیشد و مراقب باشد که چه کارهایی بر دیگران انجام میدهد، چرا که در نهایت بازخورد اعمال به خود او خواهد رسید. با ورود به مرحله پیری، او را به تامل در زندگی و ناپایداری آن دعوت میکند و یادآور میشود که عمل نیک میتواند باعث سعادت و روشنایی در زندگیاش باشد.
هوش مصنوعی: جهان را به تو سپردند تا کار نیک انجام دهی، پس باید خطاها را کنار بگذاری و به کارهای درست بپردازی.
هوش مصنوعی: اگر آسمان (فلک) مشکلی را به عنوان نامهای به زمین بفرستد، تو باید به فکر خودت باشی و به آن مشکل پاسخی بدهی.
هوش مصنوعی: اگر در عهد تو اتفاقات و فتنههای زیادی بیدار شود، مانند عشقورزی یا مصرف شراب که باعث میشود به خواب بروی و متوجه این اوضاع نباشی.
هوش مصنوعی: به خاطر ظلم و خرابکاری، به جهان اجازه نده که ویران شود، چون اگر تو هم به ویرانی جهان دامن بزنی، خودت نیز به زودی خراب خواهی شد.
هوش مصنوعی: ای امیر ملک، در این زمان که قدرت و اختیار در دست توست، تلاش کن تا نام و یاد نیکی بر جای بگذاری و به دست بیاوری.
هوش مصنوعی: بدان که اگر تو به خوبی و درستی مراقب گله نباشی، نام شبانی به تو نمیخورد، زیرا در این صورت همه کارها را به عهدهٔ گرگها میگذاری.
هوش مصنوعی: اگر داستان تو همچون قصهٔ عود و رباب (که در موسیقی به کار میرود) باشد، باید چون دل را به تعبیرات نغمه بدهی و با گوش سپردن به صدای رباب، آن را بشنوی.
هوش مصنوعی: اگر نسبت به کشتن دشمن خود عجله نداری، مطمئن باش که او میداند تو هم بر قتل خود شتاب خواهی کرد.
هوش مصنوعی: مجازات و آزار دیگران را به خاطر لذت شخصی خود روا مدار؛ زیرا به خاطر خوشگذرانی، نباید جان هزار نفر را به خطر بیندازی و به آنان آسیب برسانی.
هوش مصنوعی: بیت میگوید که زنجیرهایی از طلا (قراضههای زر) برای بیوههای فقیر مثل آذری به حساب میآید که تو (شخصی) آنها را به گردن کلافی از درد و مصیبت میاندازی. کنایه از این است که تو با اعمال نادرستت هیچ توجهی به وضعیت اسفناک این بیوهها نداری و فقط بر مشکلات آنها میافزایی.
هوش مصنوعی: میان دوزخ و انسانها تفاوت زیادی وجود دارد، چون تو میتوانی دیگران را به خاطر رفتار خودشان عذاب دهی.
هوش مصنوعی: آیا کسی هست که تو را از این وضع نجات دهد، در حالی که تو خود را همچون گلی در آتش قرار دادهای و به جای اینکه از زیباییهایت بهرهبرداری کنی، خود را در مشکلات و سختیها غرق کردهای؟
هوش مصنوعی: به افرادی که با تو مانند آنچه که تو با دیگران میکنی، رفتار کنند، فکر کن. اگر آنها هم به تو چنین بیاحترامی کنند، چه اضطرابی خواهی داشت؟
هوش مصنوعی: از غیب خطابهایی به سوی تو وجود دارد، اما تو توجه نمیکنی و نمیشنوی تا بخواهی به آنها جواب دهی.
هوش مصنوعی: زمانی که پیر شوی و علائم پیری بر تو ظاهر شود، رفتن به سوی مرگ و سفر به آخرت نزدیک است، پس چه دلیلی برای اتکا به زندگی و لذتهای دنیوی داری؟
هوش مصنوعی: در برابر آب دنیا، خانهای ساخته شده که پایه و اساس محکمی ندارد. این بنا، به مانند ساختاری در برابر سیل آب است که به راحتی ویران میشود.
هوش مصنوعی: اگرچه در پیری میتوانی سر خود را با رنگ مشکی (خضاب) بیارایی، اما نمیتوانی از جوانی بگذری و جوانی را به دست آوری.
هوش مصنوعی: به گفتهٔ اوحدی، اگر اندکی از زیبایی چهرهات را با نور چهرهات به نمایش بگذاری، مانند آفتاب درخشان خواهی شد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چه حاجتست که گه خشم و گه عتاب کنی؟
کرشمه ای بنما، تا جهان خراب کنی
شراب خورده و خنجر کشیده آمده ای
که سینه ام بشکافی، دلم کباب کنی
چه غم که توبه من بشکنی؟ از آن ترسم
[...]
چه خون که در جگر ماه و آفتاب کنی
رخ لطیف چو گلرنگ از شراب کنی
تو کز مکیدن لب نقل باده می سازی
چه لازم است دل خلق را کباب کنی؟
به دامن تو غبار ملال ننشیند
[...]
تو آتشین رخ اگر سر به زیر آب کنی
در آب ماهیَکان را همه کباب کنی
دلم چو چشم تو از دست چشم توست خراب
که گفت خانه خود را چنین خراب کنی؟
نقاب چهرهٔ دل گشته غم به هر صورت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.