سده جشن ملوک نامدار است
ز افریدون و از جم یادگار است
زمین گویی تو امشب کوه طور است
کز او نور تجلّی آشکار است
گر این روز است شب خواندش نباید
و گر شب روز شد خوشروزگار است
همانا کاین دیار اندر بهشت است
که بس پرنور و روحانیدیار است
فلک را با زمین انبازی آمد
که رسم هر دو تن در یک شمار است
همه اجرام آن ارکان نور است
همه اجسام این اجزای نار است
اگر نه کانِ بیجادهست گردون
چرا باد هوا بیجادهبار است؟
چه چیز است آن درخت روشنایی
که بر یک اصل و شاخش صدهزار است؟
گهی سرو بلند است و گهی باز
عقیقینگنبد زرّیننگار است
ار ایدون کاو بهصورت روشن آمد
چرا تیرهدَمش همرنگ قار است؟
گر از فصل زمستان است بهمن
چرا امشب جهان چون لالهزار است؟
به لاله مانَد این لیکن نه لالهست
شرار آتش نمرود و نار است
همی مر موج دریا را بسوزد
بدان ماند که خشم شهریار است
سپهبد میر نصرِ ناصرِ دین
که دین را پشت و دولت را شعار است
به جایی کز نیاز آنجا تموز است
نسیم جود او تازهبهار است
به جای زخمِ او خارا خمیر است
به جای بخششش دریا غبار است
برِ شمشیر او مغفرشکاف است
سرِ پیکان او جوشنگذار است
به پیش عزم او صحرا و دشت است
حصار دشمن ارچند استوار است
امارت را به لفظش اتفاق است
حکومت را به رایش اعتبار است
به کار اندر حکیمِ پیشبین است
به بار اندر امیرِ بختیار است
به شادی در کریم و چیزبخش است
به خشم اندر حلیم و بردبار است
گر او را بنده باشی عزّ و فخر است
جز او را بنده باشی ذلّ و عار است
به تیغ قهرش اندر فلسفی را
نشان جبر و آنِ اختیار است
به حدِّ فضلش اندر هندسی را
طریق هندسه علم نزار است
از آن زرد است دائم روی دینار
که نزد جود او دینار خوار است
امیر ار خوار دینار است شاید
کز او مدّاح او دینارخوار است
شکار خسروان مرغ است و نخجیر
سپهبد خسرو خسروشکار است
نشاط شهریاران روز بزم است
نشاط او به روز کارزار است
برِ او ممتحن را دستگاه است
برِ او منهزم را زینهار است
چنان خواهند از او خواهندگان چیز
که پنداری که نزدش مستعار است
جهان را آسمانِ پُرنوال است
خدم را پادشاه حقگزار است
به روز جنگ مر شمشیر او را
دنیتر چیز شیر مرغزار است
از او خواهند یُمن و یُسر کاو را
میان یمن و یسر اندر قرار است
همان جا یمن باشد کاو یمین است
همان جا یسر باشد کاو یسار است
رسومش مر نکایت را مزاج است
مثالش مر جلالت را عیار است
ز حرص عفو کاو دارد به گیتی
گرامیتر به نزدش اعتذار است
الا تا مایهٔ ظلمت ز نور است
الا تا مایهٔ نور از نهار است
الا تا هرکجا ناز است رنج است
الا تا هرکجا خرماست خار است
بقا بادش چنان کاو را مراد است
همی تا دور گردون را مدار است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش امیر نصر بن ناصر الدین سبکتگین میپردازد و او را نماد قدرت و جود میشمارد. او دیار خود را بهشتی پرنور و روحانی توصیف میکند و امیر را کوه بزرگی میداند که دین و دولت را حمایت میکند. در وصف او، شاعر توانمندیهای او در نبرد و فرمانروایی را میستاید و تکیه بر جود و بخشندگیاش میزند. جایگاه امیر را در جامعه به عنوان پشتیبان دین و عزت معرفی میکند و در نهایت آرزوی بقای او را دارد.
هوش مصنوعی: جشن سده به عنوان فستیوالی برای گرامیداشت پادشاهان بزرگ ایران مانند افریدون و جم شناخته میشود و نشانهای از یادگاری از آنهاست.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد که زمین امشب مانند کوه طور است که نور الهی از آن ساطع میشود و شاهد جلوهافشانی روشنی در آن هستیم.
هوش مصنوعی: اگر امروز روز است، نباید آن را شب بنامیم و اگر شب به روز تبدیل شود، چه خوب که روزها خوش باشند.
هوش مصنوعی: این سرزمین بهشتی است که سرشار از نور و روحانیّت میباشد.
هوش مصنوعی: آسمان و زمین به هم نزدیک شدند و هر دو در یک راستا قرار گرفتند.
هوش مصنوعی: تمامی اجرام آسمانی دارای نور و روشنی هستند و تمامی اجسام روی زمین از اجزای نارس و ناتمام تشکیل شدهاند.
هوش مصنوعی: اگر آسمان و دنیا بیخود و بیهدف است، پس چرا باد و هوای بیهدف از اینجا میگذرد؟
هوش مصنوعی: این جمله به نوعی به یک درخت خاص اشاره دارد که پر از روشنی و نور است. این درخت بر مبنای یک اصل است و به ازای هر شاخهاش، تعداد زیادی ویژگی یا زحمت دارد. به عبارت دیگر، این درخت نمادی از کثرت و روشنی است که از یک منبع واحد نشأت میگیرد.
هوش مصنوعی: هر از گاهی سرو بلندی وجود دارد و گاهی هم گنبد زرین و زیبایی همچون عقیق به چشم میآید.
هوش مصنوعی: چرا کسی که به وضوح نورانی است، در دمی تیره به رنگ خاک درآمده است؟
هوش مصنوعی: اگرچه بهمن فصل زمستان است، اما چرا امشب دنیا مثل گلزار زیبا به نظر میرسد؟
هوش مصنوعی: این گل به ظاهر زیباست، اما در واقع لاله نیست؛ بلکه شعلهای از آتش نمرود است که بهخوبی رشد نکرده است.
هوش مصنوعی: موج دریا به شدت و خشونت مشغول سوختن و نابودی است، همانطور که خشم یک پادشاه میتواند ویرانگر و خطرناک باشد.
هوش مصنوعی: سپهبد میر نصر، پشتیبان دین است و حمایت از دین را واجب میداند، ضمن اینکه دولت را نمادی از قدرت و بیتاب به حساب میآورد.
هوش مصنوعی: جایی که در آن احساس نیاز وجود دارد، مانند فصل تابستان است و نسیم سخاوت او حال و هوای بهار را تازه میکند.
هوش مصنوعی: در اینجا اشاره شده که به جای درد و زخم، سنگ خارا وجود دارد و به جای عطا و بخشش او، غبار دریا نمایان است. به عبارت دیگر، نشان میدهد که آسیب و رنج او به جای خود، سختی و سنگینی دارد و بخشش و عطای او به صورت ناچیز و خرد وجود دارد.
هوش مصنوعی: بر روی شمشیر او کلاهخود آسیب دیده و شکافدار است و سر پیکان او مانند زرهای است که بر تن میشود.
هوش مصنوعی: عزم و اراده او مانند دشت و صحراست، که حتی اگر دشمنان در اطرافش مستحکم باشند، او را محدود نمیتوانند کرد.
هوش مصنوعی: ساختمان فقط به نام و عنوان خود اعتبار ندارد، بلکه حکومت و قدرت به فکر و اندیشهای که پشت آن است بستگی دارد.
هوش مصنوعی: در کار حکیم نیاز به دقت و بینش است، اما در تلاش برای موفقیت، خوش شانسی و شرایط مناسب نقش مهمی دارد.
هوش مصنوعی: شادی در صفات نیکو مانند کرم و بخشندگی است و من نیز در راه مهربانی و بردباری بخشنده هستم.
هوش مصنوعی: اگر به او (خدا) بندگی کنی، موجب عزت و افتخار است، ولی اگر به غیر او بندگی کنی، سبب ذلت و ننگ خواهد بود.
هوش مصنوعی: با نیروی خشم او، فلسفه را به نشانه جبر و اختیار نشان میدهد.
هوش مصنوعی: به خاطر استعداد و دانش والای او، راه و مسیری در علم هندسه پیدا نشده است.
هوش مصنوعی: همیشه زردرویی و دلبستگی به پول باعث میشود که انسان به راحتی از ارزش آن کم کند، زیرا در برابر generosity و بخشش واقعی، ثروت هیچ اهمیتی ندارد.
هوش مصنوعی: اگر امیر از دینار خوار باشد، شاید به خاطر او هم مداحش به دنبال پول باشد.
هوش مصنوعی: در این متن به نوعی اشاره شده که شکار کردن برای پادشاهان مانند خسرو، به عنوان یک سرگرمی و تفریح است، و همچنین نشاندهنده قدرت و عظمت آنها در دنیا است. در حقیقت، شکار کردن برای چنین شخصیتهایی نمادین و دارای معنای عمیقتری است که به جایگاه اجتماعی و سیاسی آنها میافزاید.
هوش مصنوعی: شادی و سرزندگی در بین دوستان و در مراسم جشن و عیش و نوش است، ولی شادابی و vigor او در میدان جنگ و سختیها نمایان میشود.
هوش مصنوعی: بر او که در آزمون و امتحان است، تجهیزات و امکاناتی وجود دارد و بر او که در حال شکست و ناامیدی است، باید مراقبت و احتیاط کرد.
هوش مصنوعی: آنها به قدری از او چیز میخواهند که گویی آن چیزها به طور موقت در اختیارش است.
هوش مصنوعی: دنیا مانند آسمانی پر از نعمتهاست و خدمتگزاران واقعی در پیشگاه خداوند، به عنوان پادشاهان قرار دارند.
هوش مصنوعی: در زمان بروز جنگ، شمشیر او نسبت به دیگر چیزها، مانند ویژگیهای شیر جنگل است.
هوش مصنوعی: با او میخواهند که یمن و یسر را به دست بیاورند، زیرا در میان این دو سرزمین، حقیقتی وجود دارد.
هوش مصنوعی: در آن مکان، سعادت و خوشبختی وجود دارد که راستقامت و درستکار باشد، و در همان جا، آسایش و آرامش هست که با کارهای نیک و مثبت گره خورده است.
هوش مصنوعی: آداب و رسوم او ویژگیای است مانند حالتی که در داستانها دیده میشود و نمونهای از بزرگی و عظمتش معیاری برای شناخت است.
هوش مصنوعی: کسی که از روی حرص و طمع به دنبال عفو و بخشش است، نزد او اعتذار و طلب بخشش از هر چیزی در دنیا ارزش بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: اینگونه است که تاریکی از روشنی نشأت میگیرد و این حقیقت نیز وجود دارد که نور از سپیدهدم به وجود میآید.
هوش مصنوعی: هر جا که زیبایی و ناز وجود دارد، رنج و درد هم در آن جا هست و هر جا که نعمت و خرما باشد، مشکلات و زحمتها هم حضور دارند.
هوش مصنوعی: دوست عزیـز، بقا و ماندگاری مانند یک حادثه یا آرزوست که تا زمانی که چرخ روزگار به گردش خود ادامه دهد، ادامه خواهد داشت.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گل رخسارگانش را بیاراست.
بنفشه زلفکانش را بپیراست.
خوشا وقتا که وقت نوبهار است
مساعد روز و میمون روزگار است
زمین چون لعبت شمشاد زلف است
جهان چون کودک عنبر عذار است
کجا پایت برآید گلستان است
[...]
مشو خاقانیا مغرور دولت
که دولت سایهٔ ناپایدار است
به دولت هر که شد غره چنان دان
که میدانش آتش و او نیسوار است
چو صبح است اول و چون گل به آخر
[...]
نه پنهان بر درستیش آشکار است
اثرهایی کز ایشان یادگار است
ره عشاق راهی بیکنار است
ازین ره دور اگر جانت به کار است
وگر سیری ز جان در باز جان را
که یک جان را عوض آنجا هزار است
تو هر وقتی که جانی برفشانی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.