صاحبقران و صاحب دیوان عمید ملک
ای آنکه هرچه کرد ضمیرت صواب کرد
ای خواجه ای که نافذ تقدیر در ازل
ذات ترا ز جمله جهان احتساب کرد
وی سروری که هر نفس از خاک درگهت
گردون هزار فتح و ظفر فتح باب کرد
هرکو نهاد گردن طاعت به امر تو
نامش زمانه خسرو مالک رقاب کرد
وانکو چو آستانه مقیم درت نشد
سیلاب فتنه خانهٔ عمرش خراب کرد
یکباره جور و فتنهٔ عنان از جهان بتافت
تا صیت عدل و جود تو پا در رکاب کرد
هر منصبی کز آصف و جم یادگار ماند
بازوی تو به تیغ و قلم اکتساب کرد
تیغ عدو شکافت تو گوئی چه جوهریست
کزوی به روز معرکه بحر اضطراب کرد
زخمش چه معجزیست که سرها به باد داد
برقش چه آتشیست که جانها کباب کرد
هرک از در سؤال درآمد به پیش تو
کلک تو از کرم به عطایش جواب کرد
شاها طلوع اختر سعدیکه ناگهان
چون فتح و نصر روی به عالی جناب کرد
چون ماه تو به منظر زیبا نهاد روی
چون جرم خور به برج حمل انقلاب کرد
آن لحظه کو عزیمت ملک ظهور ساخت
دولت دو اسبه پیشتر از وی شتاب کرد
تا بر سرش نثار کند دست روزگار
پر حقهٔ سپهر ز در خوشاب کرد
شد قدر آفتاب ز همنامیش بلند
زان روح چرخ تهنیت آفتاب کرد
در سایهٔ تو تا به ابد کامکار باد
خود بخت نیک در ازلش کامیاب کرد
جاوید باد دولت و عمر تو وین دعا
ایزد به فضل و رحمت خود مستجاب کرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این قطعه در ستایش رکنالدین عمیدالملک، وزیر و صاحب دیوان، سروده شده است. شاعر نخست درستی رأی، برگزیدگی ازلی، پیروزیها، عدل و بخشش و قدرت شمشیر و قلم او را میستاید و فرمانبرانش را کامیاب و سرپیچان را تباه میخواند. در بخش دوم، به مناسبت طلوع «اختری سعد» که ظاهراً تولد فرزندی برای ممدوح است، آمدن او را به ورود خورشید به برج حمل تشبیه میکند و با دعا برای کامروایی فرزند و جاودانگی دولت وزیر سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: ای عمیدالملک، ای صاحبقران و صاحب دیوان (وزیر دیوانسالار) کشور، ای کسی که هر کاری اندیشه و دلت انجام داد درست و بهجا بود.
هوش مصنوعی: ای خواجه، ای کسی که تقدیرِ کارساز در روز ازل وجود تو را از میان همهٔ جهان برگزید و به حساب آورد.
هوش مصنوعی: و ای سروری که آسمان در هر لحظه از خاک درگاه تو درِ هزار پیروزی و کامیابی را گشوده است.
هوش مصنوعی: هر کس گردن به فرمان تو نهاد و از تو اطاعت کرد، روزگار او را پادشاهی فرمانروا بر مردمان کرد.
هوش مصنوعی: و هر کس مانند آستانه همیشه بر در تو مقیم و ملازم نشد، سیل فتنه خانهٔ عمرش را ویران کرد.
هوش مصنوعی: از هنگامی که آوازهٔ عدل و بخشش تو به راه افتاد و در جهان پراکنده شد، ستم و فتنه یکباره از جهان روی برگرداند.
هوش مصنوعی: هر مقام و منصبی که از آصف (وزیر سلیمان) و جمشید به یادگار مانده، بازوی تو با شمشیر و قلم آن را به دست آورده است.
هوش مصنوعی: شمشیر دشمنشکاف تو چه گوهری دارد که در روز نبرد دریا از هیبت آن به آشوب و لرزه افتاد؟
هوش مصنوعی: ضربهٔ آن شمشیر چه معجزهای است که سرها را بر باد داد، و درخشش آن چه آتشی است که جانها را سوزاند؟
هوش مصنوعی: هر کس با درخواست و نیاز نزد تو آمد، قلم تو از روی بخشندگی با عطا و بخشش به او پاسخ داد.
هوش مصنوعی: ای شاه (خطاب به ممدوح)، طلوع ستارهٔ سعدی که ناگهان همچون پیروزی و یاری بخت به درگاه بلند تو روی آورد (اشاره به تولد فرزندی برای ممدوح).
هوش مصنوعی: هنگامی که ماهِ تو (فرزند) با چهرهٔ زیبا به جهان روی نمود، چنان بود که خورشید به برج حمل (آغاز بهار) درآمد.
هوش مصنوعی: در آن لحظه که او قصد آمدن به جهان هستی کرد، دولت و اقبال شتابان پیش از او به استقبالش آمد.
هوش مصنوعی: روزگار، برای آنکه بر سر او نثار کند، جعبهٔ آسمان را از مرواریدهای درخشان (ستارگان) پر کرد.
هوش مصنوعی: قدر و مقام خورشید از همنام بودن با او بالا رفت، و از همین رو روح آسمان به خورشید تبریک گفت.
هوش مصنوعی: آرزو میکنم این فرزند تا ابد در سایهٔ تو کامروا باشد؛ خودِ بخت نیک از روز ازل او را کامیاب کرده است.
هوش مصنوعی: دولت و عمر تو جاودانه باد، و خداوند به فضل و رحمت خود این دعا را پذیرفته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
یک قطعه سوی بنده فرستاد مجددین
کان را بصد قصیده نشاید جواب کرد
معنی روشن وی و الفاظ عذب وی
آنکرده با سخن که بسنگ آفتاب کرد
خط شریف او بنکوئی چوآن نگار
[...]
آبم ببرد دلبر و چشمم پر آب کرد
جان مرا بر آتش هجران کباب کرد
تا در نقاب هجر نهان گشت روی او
بر روی من زخون دل من خضاب کرد
از رحمت آفرید جمال تو را خدای
[...]
ای خسروی که آتش تیغ تو روز کن
در قلب چرخ زهرۀ مرّیخ آب کرد
دارای ملک، شاه مظّفر پناه دین
کت چرخ نام خسرو مالک رقاب کرد
طبعت بر شحه یی سر خورشید غوطه داد
[...]
لعل لب تو اشک مرا خون ناب کرد
زان شیشه های سبز فلک پر شراب کرد
عکس رخت نمود در آیینه سپهر
نامش خرد به شب مه و روز آفتاب کرد
مشتاق تو به چشمه خور می کند نظر
[...]
چشم ز گریه خانه مردم پر آب کرد
طوفان اشک من همه عالم خراب کرد
گفتی لب مراست بدلها حق نمک
حقا که این نمک جگر من کباب کرد
ز امید می ز لعل تو مردیم در خمار
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.