علیالصباح که سلطان چرخ آینه فام
زدود آینهٔ آسمان ز زنگ ظلام
صفای صبح دل صادقان به جوش آمد
فروغ عکس شفق برد بر فلک اعلام
به دست خسرو خاور فتاد ملک حبش
ز شاه روم هزیمت گرفت لشگر شام
هر آن متاع که شب را ز مشگ و عنبر بود
به زر پخته بدل کرد صبح نقره ستام
به گوش هوش من آمد خروش نوبت شاه
ز توبه خانهٔ تنهائی آمده بر بام
به سوی گلشن کروبیان نظر کردم
ضمیر روشن و دل صافی و طبیعت رام
چنان نمود مرا وضع چرخ و شکل نجوم
که خیمهایست پر از لعبتان سیماندام
گذشتم از بر شش دیر و قلعهای دیدم
یکی برهمن دانا در او گرفته مقام
به زیر دست وی اندر خجسته دیداری
که مینمود به هر کس ره حلال و حرام
گشاده زهرهٔ زهرا به ناز چهرهٔ سعد
به دوستی نظر افکنده سوی او بهرام
چو من به فکر فرو رفته و روان کرده
دبیر چرخ به مدح خدایگان اقلام
عنان به خطهٔ مغرب کشیده ماه تمام
نموده عارض نورانی از نقاب غمام
دمیده شعلهٔ مهر آنچنان که پنداری
زمانه تیغ زراندود میکشد ز نیام
ز بس تجلی نور آنزمان ندانستم
که آفتاب کدامست و روی خواجه کدام
جهان فضل و کرم رکن دین عمیدالملک
وزیر شاه نشان خواجهٔ سپهر غلام
قضا شکوه قدر حملهٔ ستاره حشر
زحل محل فلک قدر آفتاب انعام
فلک ز تمشیت اوست در مسیر و مدار
زمین ز معدلت اوست با قرار و قوام
جناب عالی او ملجا وضیع و شریف
حریم درگه او کعبهٔ خواص و عام
ز تاب حملهٔ او گاه کینه سست شود
دم نهنگ و دل پیر و پنجهٔ ضرغام
زهی وجود شریف تو مظهر الطاف
زهی ضمیر منیر تو مهبط الهام
بیمن عدل و شکوه تو گشت روزافزون
شکوه و رونق ایمان و قوت اسلام
سیاست تو عدو را به یک کرشمهٔ مهر
ببسته راه خرد بر مسائل اوهام
جهان پناها احوال خویش خواهم گفت
یکی به سمع رضا بشنو ای ملاذ انام
کنون دوازده سالست تا ز ملک انام
کشید اختر سعدم به درگه تو زمام
نبود منزل من غیر آستانهٔ تو
که باد تا به ابد قبلهٔ کبار و کرام
ز نعمت تو مرا بود کامها حاصل
ز دولت تو مرا بود کارها به نظام
خجل نیم ز جنابت که مرغ همت من
به بوی دانه نیفتاد هیچ گه در دام
طمع نکرد مرا پیش هرکسی رسوا
نبرد حرص مرا پیش هر خسی به سلام
بدان رسیدهام اکنون که بر درت شب و روز
نمیتوانم بستن به بندگی احرام
ملالت آرد اگر شرح آن دهم که به من
چه میرسد ز جفای سپهر بد فرجام
گهی به دست عنا میکشد مرا دامن
گهی زبان بلا میدهد مرا پیغام
گهی به جای طرب غم فرستدم بر دل
گهی به جای عرق خون چکاندم زمسام
ز رنج و درد چنان گشتهام که یک نفسم
نه ممکنست قعود و نه ممکنست قیام
به حسن تربیت خواجه هست روزی چند
مرا امید اجازت ز پادشاه انام
همیشه تا نبود سیر ماه را پایان
مدام تا نبود دور مهر را انجام
به کام و رای تو و دوستان تو بادا
همیشه جنبش افلاک و گردش ایام
هزار قرن بزی دوستکام و دولتمند
هزار سال بمان کامران و نیکونام
معین و ناصر من لطف بینهایت تو
معین و ناصر تو ذوالجلال والاکرام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح عمیدالملک وزیر به ستایش ویژگیهای برجسته او میپردازد. شاعر صبح را به عنوان نمادی از روشنایی و پاکی توصیف کرده و موفقیتهای او را در عرصه سیاست و حکمرانی میستاید. او به نقش عمیدالملک در بهبود شرایط اجتماعی و سیاسی اشاره کرده و او را ملجأ مردم و پشتیبان فضل و کرم میداند. شاعر از جفای روزگار و رنجهای خود نیز سخن میگوید و بر این باور است که امید به حمایت و مساعدت عمیدالملک، منجر به ارتقاء وضعیت او خواهد شد. او در پایان آرزو میکند که حرکت ستارهها و روزگار، همیشه به کام عمیدالملک باشد.
هوش مصنوعی: صبحگاهان، زمانی که خورشید (سلطان چرخ) روشنایی خود را بر آسمان میتاباند، نور او زنگار تظلمات شب را از آسمان زدوده و آن را از تاریکی پاک میکند.
هوش مصنوعی: روشنی و پاکی صبح، دلهای پاکان را شاداب کرد و نور بازتابش شفق، پرچمهای آسمانی را درخشان ساخت.
هوش مصنوعی: به دست خسرو خاور، پادشاهی حبشی به دست آمده و از شاه روم، لشگر شام شکست خورده است.
هوش مصنوعی: هر چیزی که در شب به زیبایی و عطر مشگ و عنبر (دو عطر بسیار گرانبها) میچشد، در صبح به نقره تبدیل میشود و با ارزشتر میگردد. این نکته نمایانگر زیبایی و ارزشمندی زمانهای مختلف و تبدیل افسون شب به حقیقت روز است.
هوش مصنوعی: صدای نوبت شاه به گوش من رسید که از مکانی خالی و جدا آمده و بر بام نشسته است.
هوش مصنوعی: به سمت گلستان فرشتگان نگاه کردم، که دل و فکر من روشن و صاف و روحیهام آرام است.
هوش مصنوعی: وضع آسمان و شکل ستارهها به نظر من مانند خیمهای است که پر از کودکانی زیبا و خوشقامت است.
هوش مصنوعی: از کنار شش دیر و قلعه عبور کردم و در یکی از آنها برهمنی دانا را دیدم که در جایگاه خود نشسته است.
هوش مصنوعی: در حضور آن برهمن دانا، دیدار خوشی را میگذرانیدم که به هر شخصی راه صحیح و نادرست را نشان میداد.
هوش مصنوعی: به خاطر زیبایی و جوانی چهرهٔ سعد، دختر زهرا (که ممکن است اشاره به فاطمه زهرا باشد) در دلش شجاعت و اعتماد پیدا کرده و با محبت به طرف بهرام (شاید فردی دیگر) نگاه میکند.
هوش مصنوعی: در حالی که من غرق در فکر هستم و قلمزنی به تحسین و ستایش اربابان و بزرگان میپردازد، نباید از یاد برد که این آثار به نوعی یادآور خداوند نیز هستند.
هوش مصنوعی: ماه به قدری کامل و روشن است که انگار در سمت غرب (مغرب) به مقصود خود رسیده با چهرهای درخشان که ابری آن را نمیپوشاند.
هوش مصنوعی: شعلهٔ محبت و عشق چنان درخشان و قوی تابیده که گویی زمان، شمشیری درخشان و طلایی را از غلاف بیرون میآورد.
هوش مصنوعی: به خاطر درخشش شدید نور، نتوانستم تشخیص دهم که آفتاب واقعی کدام است و چهرهٔ خواجه (عمیدالملک) کدام یک از این نورهاست.
هوش مصنوعی: جهان از نظر علم و بخشش، پایه و اساس دین است و عمیدالملک وزیر، نشانهای از بزرگی و عظمت در آسمانهای این عالم است.
هوش مصنوعی: سرنوشت و تقدیر درخشش ستاره حشر زحل را نمایان میکند و در عین حال، موقعیت و عظمت آفتاب در آسمان و مقام او را به خاطر انعام و بخششهایش ستایش میکند.
هوش مصنوعی: جهتگیری و مسیر زمین به دست او (عمیدالملک) است و ثبات و استحکام آن نیز ناشی از عدالت اوست.
هوش مصنوعی: عالیمقام، او پناهگاه افراد بیقدر و بزرگقدر است. حریم درگاه او مانند کعبه، مقصد خواص و عوام مردم است.
هوش مصنوعی: از شدت قدرت و حملهٔ او، گاه کینهها فروکش میکنند، همانطور که دل پیر و بازوان شیر (ضرغام) آرام میگیرند.
هوش مصنوعی: وجود شریف تو، مظهر نعمتها و لطفهای خداوند است و ذهن روشن و باصفای تو، محل نزول الهامها و اندیشههای نیک است.
هوش مصنوعی: به برکت عدل و عظمت تو، ایمان و قوت اسلام بیش از پیش رونق و شکوه یافته است.
هوش مصنوعی: سیاست تو با یک لبخند محبت، دشمن را آرام کرده و راه فهم را بر مسائل بیاساس بسته است.
هوش مصنوعی: میخواهم احوال و دردهای خود را برای تو بگویم، ای پناه من و تمامی مردم، پس به گوش دل بشنو.
هوش مصنوعی: از زمانی که اختر سعد به مقام تو راه یافته، دوازده سال گذشته است و در این مدت، من از ملک و حاکمیت آدمیان دور ماندهام.
هوش مصنوعی: منزل من جز آستانهٔ تو نیست و وجودم را فقط در این درگاه میبینم، که به امید خداوند و بزرگانی که در پیشگاه تو قرار دارند، همیشه به تو وابسته خواهد بود.
هوش مصنوعی: از نعمت تو، من به آرزوهایم رسیدم و از برکت حکومت تو، کارهایم به سامان و ترتیب درآمده است.
هوش مصنوعی: از اینکه به دلیل اشتباهات خود شرمنده هستم، خجالت نمیکشم؛ زیرا پرندهٔ آرزوهایم هرگز به بوی دانه نیفتاد و هیچگاه در دام نیفتاد.
هوش مصنوعی: به خاطر حرص و طمعی که نمودهام، هیچکس نتوانسته مرا رسوا کند و من خود را نزد هر بیمقداری در آستان تو به سلام نرساندهام.
هوش مصنوعی: اکنون به این نتیجه رسیدهام که نمیتوانم شب و روز به درگاه تو بیایم و از بندگی تو دوری کنم.
هوش مصنوعی: اگر بگویم که کدام سختیها و مشکلات به من میرسد، خودم را دچار اندوه و غم میسازم، زیرا روزگار ناپسند و بیرحم بر من بیرحمی میکند.
هوش مصنوعی: گاهی باد شانس و بدشانسی مرا به سمت مشکلات و مصائب میکشاند و گاهی زبان بلا، خبر از دردها و گرفتاریها به من میدهد.
هوش مصنوعی: گاهی به جای شادی، غم را بر دل خود میفرستم و گاهی به جای عرق (عرق عیش و نعمت)، خون را از دیوانگی و درد بر زمین میریزم.
هوش مصنوعی: به خاطر رنج و درد زیادی که کشیدهام، به گونهای شدهام که نه میتوانم نشسته باشم و نه قادر به ایستادن هستم.
هوش مصنوعی: به خاطر تربیت خوب و شایستهٔ خواجه، چند روزی است که به اجازه از پادشاه عالم امید دارم.
هوش مصنوعی: تا زمانی که پایان سیر ماه (گردش ماه) نباشد و دور مهر (خورشید) تمام نگردد، همیشه این حال (حال خوب و شاد) ادامه خواهد داشت.
هوش مصنوعی: باشد که همیشه بر وفق خواسته و آرزوی تو و دوستانت انجام شود، حرکت آسمانها و چرخش روزگار.
هوش مصنوعی: برای تو که دوستی و ثروت را به همراه داری، هزار قرن زندگی کن و امیدوارم که در طول هزار سال همواره خوشبخت و با نام نیک زندگی کنی.
هوش مصنوعی: کمک و پشتیبانی بیپایان تو، سبب نیکی و موفقیت من است، و تو هم که دارای مقام بلندی و عزت بسیار هستی، مورد لطف و حمایت الهی قرار داری.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چو بلبل سحری برگرفت نوبت بام
ز توبه خانه تنهایی آمدم بر بام
همین شعر » بیت ۵
به گوش هوش من آمد خروش نوبت شاه
ز توبه خانهٔ تنهائی آمده بر بام
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که: عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر تو را نکو خوانند
[...]
بیاور آنکه گواهی دهد ز جام که من
چهار گوهرم اندر چهار جای مدام
زمرد اندر تاکم عتیقم اندر غژب
سهیلم اندر خم، آفتابم اندر حام
سرودگوی شد آن مرغک سرودسرای
چو عاشقی که به معشوق خود دهد پیغام
همی چه گوید؟ گوید که: عاشقا، شبگیر
بگیر دست دلارام و سوی باغ خرام
امید نیکی و تاج ملوک و صدر کرام
بزرگ خسرو آزادگان و فخر انام
یمین دولت و دولت بدو همیشه عزیز
امین ملت و ملت بدو گرفته نظام
سپهر کلی و جزوی بدو نموده هنر
[...]
دریغم آید خواندن گزاف وار دو نام
بزرگوار دو نام از گزاف خواندن عام
یکی که خوبان را یکسره نکو خوانند
دگر که عاشق گویند عاشقان را نام
دریغم آید چون مر ترا نکو خوانند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.