بیا ساقی آن آتش توبهسوز
به آتشگه مغز من برفروز
به مجلسفروزی دلم خوش بوَد
که چون شمع بر فرقم آتش بود
خردمند را خوبی از داد اوست
پناه خدا ایمنآباد اوست
کسی کاو بدین ملک خرسند نیست
به نزدیک دانا خردمند نیست
خرد نیکهمسایه شد، آن بدست
که همسایهٔ کوی نابخردست
چو در کوی نابخردان دم زنی
به ار داستان خرد کم زنی
دراین ده کسی خانه آباد کرد
که گردن ز دهقانی آزاد کرد
تو نیز ار نهی بار گردن ز دوش
ز گردن زنان برنیاری خروش
چو دریا به سرمایهٔ خویش باش
هم از بود خود سود خود برتراش
به مهمانی خویش تا روز مرگ
درختی شو از خویشتن ساز برگ
چو پیله ز برگ کسان خورد گاز
همه تن شد انگشت و قی کرد باز
گزارندهتر پیری از موبدان
گزارش چنین کرد با بخردان
که چون شاه روم آمد آراسته
همش تیغ در دست و هم خواسته
خبر گرم شد در همه مرز و بوم
که آمد برون اژدهایی ز روم
به پرخاش دارا سر افراخته
همه آلت داوری ساخته
جهان را بدین مژده نوروز بود
که بیداد دارا جهانسوز بود
ازو بوم و کشور به یکبارگی
ستوه آمدند از ستمکارگی
ز دارا پرستی منش خاسته
به مهر سکندر بیاراسته
چو دارای دریادل آگاه گشت
که موج سکندر ز دریا گذشت
ز پیران روشندل رای زن
برآراست پنهان یکی انجمن
ز هر کاردانی برای درست
در آن داوری چارهای باز جست
که بدخواه را چون درآرد شکست
بد چرخ را چون کند باز بست
چه افسون درآموزد از رهنمون
که آید ز کار سکندر برون
چو در جنگ پیروزیش دیده بود
ز پیروز جنگیش ترسیده بود
نکردش در آن کار کس چارهای
نخوردش غمی هیچ غمخوارهای
چو دانسته بودند کاو سرکش است
به سوزندگی گرم چون آتش است
سخنهای کس درنیارد به گوش
در آن کار بودند یکسر خموش
به تخمه در از زنگه شاوران
سری بود نامی ز نام آوران
فریبرز نامی که از فر و برز
تن جوشنش بود و بازوی گرز
به بیعت در آن انجمن گاه بود
ز احوال پیشینه آگاه بود
ثنا گفت بر گاه و بر بزم شاه
که آباد باد از تو این بزمگاه
مبادا تهی عالم از نام تو
همان جنبش دور از آرام تو
گذشته نیای من از عهد پیش
چنین گفت با من در اندرز خویش
که چون کرد کیخسرو آهنگ غار
خبر داد از آن جام گوهر نگار
که در طالع زود ما، تا نه دیر
فرود آید اختر ز بالا به زیر
برون آید از روم گردنکشی
زند در هر آتشکده آتشی
همه ملک ایران بدست آورد
به تخت کیان برنشست آورد
جهان گیرد و هم نماند به جای
سرانجام روزی درآید ز پای
مبادا که این مرد رومی نژاد
در آن قالب افتد که هرگز مباد
به ار شاه بر یخ زند نام او
نیارد در این کشور آرام او
نباید کزو دولت آید به رنج
که مفلس به جان کوشد از بهر گنج
فریبی فرستد که طاعت کند
به یک روم تنها قناعت کند
فریب خوش از خشم ناخوش بهست
برافشاندن آب از آتش بهست
مکن تکیه بر زور بازوی خویش
نگهدار وزن ترازوی خویش
بر آنش میاور که کین آورد
سکاهن بر آهن کمین آورد
اگر سهم شیری بیفتد ز شیر
حَروناَستری مغزش آرد به زیر
به ناموس شاید جهان داشتن
و زان جاست رایت برافراشتن
برون آرش از دعوی همسری
کزین پایه دارا کند سروری
هر آن جو که با زر بود هم عیار
به نرخ زر آرندش اندر شمار
بسا شیر درندهٔ سهمناک
که از نوک خاری درآید به خاک
چو با کژدمی گرم کینی کنی
مبین خردش ار خرده بینی کنی
بیندیش از آن پشهٔ نیش دار
که نمرود را گفت سر پیش دار
جهان آن کسی راست کاندر نبرد
پی مرد بگذاشت بر هیچمرد
گرسنه چو با سیر خاید کباب
به فربهترین زخمی آرد شتاب
نه بیگانه، گر هست فرزند و زن
چو همجامه گردد، شود جامهکن
چو شد جامه بر قد فرزند راست
نباید دگر مهر فرزند خواست
چو بالا برآرد گیاه بلند
سهی سرو را باشد از وی گزند
ز پند بزرگان نباید گذشت
سخن را ورق در نباید نوشت
که چون آزموده شود روزگار
به یاد آیدت پند آموزگار
سگالشگری کاو نصیحت شنید
دَرِ چاره را در کف آرد کلید
شه از پند آن پیر پالودهمغز
هراسان شد از کار آن پایلغز
ولیکن نکشت آتش گرم را
به سر کوچکی داشت آزرم را
شد از گفتهٔ رایزن خشمناک
بپیچید چون مار بر روی خاک
گره برزد ابروی پیوسته را
گشاد از گره چشم در بسته را
درو دید چون اژدها در گوزن
به چشمی که دور افتد از سنگ وزن
که در من چه نرم آهنی دیدهای
که پولاد او را پسندیدهای
نمایی به من مردی اهل روم
ره کوه آتش برآری به موم
عقابان به بازی و کبکان به جنگ
سر بازبازان درآرد به ننگ
چه بندم کمر در مصاف کسی
که دارم کمر بسته چون او بسی
دلیری کند با من آن نادلیر
چو گور گرازنده با شرزه شیر
سرش لیکن آنگه در آید ز خواب
که شیر از تنش خورده باشد کباب
بود خایهٔ مرغ سخت و گران
نه با پتک و خایسک آهنگران
که دانست کاین کودک خردسال
شود با بزرگان چنین بدسگال
به اول قدح دردی آرد به پیش
گذارد شکوه من و شرم خویش
بهخود ننگ را رهنمونی کنم
که پیش زبونان زبونی کنم
اگر خود شود غرقه در زهر مار
نخواهد نهنگ از وزغ زینهار
ز رومی کجا خیزد آن دست زور
که کشتی برون راند از آب شور
بشوراند اورنگ خورشید را
تمنا کند جای جمشید را
به تاراج ایران برآرد علم
برد تخت کیخسرو و جام جم
شکوه کیان بیش باید نهاد
قدم در خور خویش باید نهاد
سگ کیست روباه نازورمند
که شیر ژیان را رساند گزند
ز شیران بود روبهان را نوا
نخندد زمین تا نگرید هوا
تهیدست کاو مایهداری کند
چو لنگی است کاو راهواری کند
تو خود نیک دانی که با این شکوه
ز یک طفل رومی نیایم ستوه
به دست غلامان مستش دهم
به چوب شبانان شکستش دهم
هزبری که از سگ زبونی کند
خر پیر با او حرونی کند
عقابی که از پشه گیرد گریز
گر افتادنش هست گو بر مخیز
پلنگی که ترسد ز روباه پیر
بشوراد مغزش به سرسام تیر
ببینی که فردا من پیل زور
سرش چون سپارم به سم ستور
که باشد زبونی خراجی سری
که همسر بود با بلند افسری
نشیننده بر بزمگاه کیان
منم تاج بر سر کمر بر میان
که را یارگی کز سر گفتگوی
ز من جای آبا کند جستجوی
کلاه کیان هم کیان را سزد
درین خز تن رومیان کی خزد
من از تخمهٔ بهمن و پشت کی
چرا ترسم از رومی سست پی
ز رویین دز و درع اسفندیار
بر اورنگ زرین منم یادگار
اگر باز گردد به پیشینه راه
بر او روز روشن نگردد سیاه
وگر کشتی آرد به دریای من
سری بیند افکنده در پای من
چو دریا به تلخی جوابش دهم
ز خاکش ستانم به آبش دهم
از آن ابر عاصی چنان ریزم آب
که نارد دگر دست بر آفتاب
ستیزنده چون روستایی بود
شکستش به از مومیایی بود
خر از زین زر به که پالان کشد
که تا رخت خربنده آسان کشد
من آن صید را کردهام سربلند
منش باز در گردن آرم کمند
تو ای مغز پوسیده سالخورد
ز گستاخی خسروان باز گرد
نه چابک شد این چابکی ساختن
کمندی به کوهی در انداختن
چراغی به صحرا برافروختن
فلک را جهانداری آموختن
مکش جز به اندازه خویش پای
که هر گوهری را پدیدست جای
قبا کاو نه در خورد بالا بود
هم انگاره دزدیده کالا بود
تو را فترت پیری از جای برد
کهن گشتگیت از سر رای برد
چو پیر کهن گردد آزرده پشت
ز نیزه عصا به که گیرد به مشت
ز پیری دگرگون شود رای نغز
فراموش کاری درآید به مغز
ز پیران دو چیزست با زیب و ساز
یکی در ستودان یکی در نماز
جهان بر جوانان جنگ آزمای
رها کن فروکش تو پیرانه پای
تن ناتوان کی سواری کند
سلیح شکسته چه یاری کند
سپه به که برنا بود زان که پیر
میانجی کند چون رسد تیغ و تیر
به هنگام خود گفت باید سخن
که بیوقت بر ناورد ناربن
خروسی که بیگه نوا بر کشید
سرش را پگه باز باید برید
زبان بند کن تا سر آری بهسر
زبان خشگ به تا گلوگاهتر
سر بیزبان کاو به خون تر بود
به است از زبانی که بی سر بود
زبان را نگهدار در کام خویش
نفس بر مزن جز به هنگام خویش
زبان به که او کامداری کند
چو کامش رسد کامگاری کند
زبان ترازو که شد راست نام
از آن شد که بیرون نیاید ز کام
چو از کام خود گامی آید برون
به هر سو که جنبد شود سرنگون
بسا گفتنیها که باشد نهفت
به دیگر زبان بایدش باز گفت
به گفتن کسی کاو شود سختکوش
نیوشنده را درنیاید به گوش
سخن به که با صاحب تاج و تخت
بگویند سخته نگویند سخت
چو زینگونه تندی بسی کرد شاه
پشیمان شد آن پیر و شد عذرخواه
خطرهاست در کار شاهان بسی
که با شاه خویشی ندارد کسی
چو از کینهای بر فروزند چهر
به فرزند خود بر نیارند مهر
همانا که پیوند شاه آتشست
به آتش در از دور دیدن خوشست
نصیحت موافق بود شاه را
گر از کبر خالی کند راه را
نصیحتگری با خداوند زور
بود تخمی افکنده در خاک شور
چو آگاه گشت آن نصیحتگزار
که از پند او گرم شد شهریار
سخن را دگرگونه بنیاد کرد
به شیرین زبان شاه را یاد کرد
که دارای دور آشکارا تویی
مخالف چه دارد؟ چو دارا تویی
که باشد سکندر که آرد سپاه
ز دارای دولت ستاند کلاه
ترا این کلاه آسمان دوختهست
ستاره چراغ تو افروختهست
کلوخی که با کوه سازد نبرد
به سنگی توان زو برآورد گرد
درخت کدو تا نه بس روزگار
کند دعوی همسری با چنار
چو گردد ز دولابهٔ نال سیر
رسن بسته در گردن آید به زیر
کدویی است او گردن افراخته
ز ساق گیایی رسن ساخته
رسن زود پوسد چو باشد گیاه
دگر باره دلوش درافتد به چاه
چو خورشید مشعل درآرد به باغ
به پروانگی پیش میرد چراغ
به هنگام سر پنجه روباه لنگ
چگونه نهد پای پیش پلنگ
گره ز ابروی خویش بر گوشه نه
که بر گوشه بهتر کمان را گره
به آهستگی کار عالم برآر
که در کار گرمی نیاید به کار
چراغ ار به گرمی نیفروختی
نه خود را نه پروانه را سوختی
خمیر آمده و آتش اندر تنور
نباشد ز نان تا دهن راه دور
شکیب آورد بندها را کلید
شکیبنده را کس پشیمان ندید
نه نیکوست شطرنج بد باختن
فرس در تک و پیل در تاختن
بسا رود کز زخم خوردن شکست
که تا زخمه رودی آمد بهدست
تو شاهی قیاس تو افزون کنم
حساب تو با دیگران چون کنم؟
به تعظیم دارا جهاندیده مرد
بسی گونه زین داستان یاد کرد
جهاندار دارای جوشیده مغز
نشد نرمدل زان سخنهای نغز
در آن تندی و آتش افروختن
کز او خواست مغز سخن سوختن
طلب کرد کاید ز دیوان دبیر
به کار آورد مشک را با حریر
دبیر نویسنده آمد چو باد
نوشت آنچه دارا بدو کرد یاد
روان کرد کلک شبه رنگ را
ببرد آب مانی و ارژنگ را
یکی نامهٔ نغز پیکر نوشت
به نغزی به کردار باغ بهشت
سخنهایی از تیغ پولادتر
زبان از سخن سخت بنیادتر
چو شد نامه نغز پرداخته
بر او مهر شاهانه شد ساخته
رسانندهٔ نامهٔ خسروان
ز دارا به اسکندر آمد روان
بدو داد نامه چو سر باز کرد
دبیر آمد و خواندن آغاز کرد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: داستان در این بخش از اسکندرنامه به رایزنی دارا با بزرگان ایران درباره خطرات حمله سکندر از روم میپردازد. دارا به همراه مشاورانش نگرانیهای خود را از قدرت و ستم سکندر ابراز میکند و میکوشد تا از آنها مشورت بگیرد. فریبرز، یکی از شخصیتهای مهم در این نشست، به دارا نصیحت میکند که باید به تلاشهای خود ادامه دهد و نباید بیاحتیاطی کند، زیرا دشمنی مانند سکندر میتواند به راحتی کشورش را به خطر بیندازد. در نهایت، دارا با سماجت در پی ایجاد یک اتحاد قوی برای مقابله با سکندر میگردد و سفارش میکند که باید با عقل و تدبیر با این دشمن برخورد کنند. جلسه آنها به این نتیجه میرسد که باید به فکر یک برنامه جدی برای دفاع از کشور باشند.
هوش مصنوعی: ای ساقی، بیار آن آتش توبهسوز را و بر دل من که همین حالا در حال سوختن است بزنید.
هوش مصنوعی: دل من در مجلسی پرنور و شاداب خوشحال است، زیرا مانند شمعی که بر سر من آتش دارد، روشن و سرشار از عشق و شعف است.
خوبی و بهی خردمند به داد اوست و ایمنآباد و بیخوفی او در پناه خداست. (داد مقابل ظلم)
هوش مصنوعی: هیچکس در این قلمرو خوشحال نیست که به نزد دانای خردمند رفته باشد.
خرد آدمی را یار و همسایهای نیک و ارزشمند است؛ بد چیزی است همسایه و همراه نابخردان بودن.
اگر در کوی نابخردان هستی و از آنان، پس بهتر آنکه حرف از عقل و خرد نزنی و آنرا فراموش کنی.
هوش مصنوعی: در این ده، کسی زندگی را رونق بخشیده است که دهقانان (زراعتکاران) را از زیر بار زحمت و سختی آزاد کرده است.
هوش مصنوعی: اگر تو هم بار سنگینی را از دوش نیندازی، نمیتوانی از گردن زنان (یعنی کسانی که زیر بار رنج و زحمتند) فریاد برآوری و حرفی بزنی.
هوش مصنوعی: همچون دریا که با دارایی و سرمایهاش غنی است، تو نیز باید از آنچه داری بهرهبرداری کنی و برای خود سود کسب کنی.
هوش مصنوعی: در زندگی خود، مثل درختی باش که همیشه به خود اتکا میکند و از خود میوه و برگ میسازد؛ حتی تا زمانی که زندهای.
هوش مصنوعی: وقتی که پیله (تار عنکبوتی) از برگها ساخته شود و درون آن قرار گیرد، تمام بدنش (یعنی پیله) به انگشت (کوچک و نازک) تبدیل میشود و از آن بیرون میآید.
هوش مصنوعی: یک فرد دانا و پیر از موبدان (روحانیان زرتشتی) این خبر را به بزرگان و عاقلها منتقل کرد.
هوش مصنوعی: زمانی که شاه روم با آراستگی و تیغی در دست و خواستهای مشخص به میدان آمد، شور و هیجان در دلها برانگیخته شد.
هوش مصنوعی: خبر به همه جا رسید که اژدهایی از روم بیرون آمده است.
هوش مصنوعی: دارا، که به نظر میرسد در حال سرکشی و خشونت است، همه ابزارهای لازم برای قضاوت و تصمیمگیری را فراهم کرده است.
هوش مصنوعی: نوروز، که به عنوان جشن سال نو و شروعی تازه شناخته میشود، به همراه خود مژدهای برای جهان به ارمغان آورد، اما بیدادگری و ستمهای دارا، زمینی را که مردم در آن زندگی میکنند ویران و آتشین کرده بود.
هوش مصنوعی: از دارا، به یکباره سرزمین و مردم از ستم و ظلم او به تنگ آمدند.
هوش مصنوعی: از محبت و احترام دارا، سرنوشتم به محبت سکندر منتهی شده است.
هوش مصنوعی: دارا، که فردی دلیر و باهوش است، وقتی متوجه شد که نیروی سکندر از دریا عبور کرده، آگاه شد.
هوش مصنوعی: دارا، که مردی با دل روشن و عاقل بود، به آرامی یکی از مشاوران زبده را در انجمنی مخفی گرد آورد تا در این موضوع مهم مشورت کند.
هوش مصنوعی: از هر دانشمند و کاردان برای پیدا کردن راه حلی درست در آن قضاوت، چارهای جستجو کرد.
هوش مصنوعی: اگر کسی که دشمنی دارد، شکست بخورد، با چه حالتی از چرخ (زمان) میتوان انتقام گرفت یا تغییر سرنوشت را انتظار داشت؟
هوش مصنوعی: سخن از این است که آیا کسی میتواند به سکندر، یعنی فرمانروای بزرگ، راهنمایی کند و او را از موقعیت دشواری که در آن قرار دارد نجات دهد.
هوش مصنوعی: دارا وقتی پیروزی سکندر را در جنگ میبیند، از موفقیت او نگران و ترسان میشود.
هوش مصنوعی: در آن کار هیچکس نتوانست چارهای بیندیشد و او هیچ غم و اندوهی از غمخواران نداشت.
هوش مصنوعی: وقتی فهمیدند که او (دارا) فردی سرکش و غیرقابل کنترل است، حالتی گرم و سوزان دارد که مانند آتش است.
هوش مصنوعی: هیچکس در آن موضوع صحبت نمیکند و همه به طور کامل سکوت پیشه کردهاند.
هوش مصنوعی: در آن کار، کسی از بزرگان در اطراف درباری به نام «شاوران» در مورد مسائل مهم و نامی که در تاریخ ایران داشت، نشسته بود. «شاوران» به کسانی اطلاق میشود که تجربیات و نامهایی مشهور و معتبر دارند.
هوش مصنوعی: فریبرز که فردی نامآور و باشکوه است، دارای بدن قوی و زرهی مانند جوشن و بازویی همچون گرز (عصایی سنگین و قدرتمند) میباشد.
هوش مصنوعی: در آن جمع، برای بیعت و پیماننامه حاضر بود و از شرایط و گذشتهاش آگاه بود.
هوش مصنوعی: از درگاه و مهمانی شاه ستایش کرد و دعا کرد که این مکان جشن و سرور به خاطر تو شکوفا و آباد بماند.
هوش مصنوعی: مبادا جهان از نام تو خالی شود، زیرا این بینظمی و حرکت، نتیجهی آرامش و وجود توست.
هوش مصنوعی: پدران من از زمانهای دور چنین به من گفتند و در نصیحت خود این را به من یادآور شدند.
هوش مصنوعی: زمانی که کیخسرو، پادشاه ایران، به سمت غاری حرکت کرد، خبر این سفر را از آن جام باارزش و زیبا که توانایی پیشگویی داشت، به دیگران رساند.
هوش مصنوعی: در ستارهشناسی و طالعبینی، به زودی به ما خبر میرسد که هنگامی که اختر (ستاره) به موقعیت مناسب نرسیده، باید صبر کنیم تا به پایین بیفتد و به زمین نزدیک شود، زیرا این فرماندهی (عزم و اراده) ما را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
هوش مصنوعی: آدمی گردنکش از روم (یعنی دشمنی از سرزمین روم) بیرون میآید و در هر آتشکدهای (معبد) آتش و شور و هیجان برپا میکند.
هوش مصنوعی: دارا تمام سرزمین ایران را به دست آورد و بر تخت پادشاهی کیانی نشسته است.
هوش مصنوعی: دنیا به کسی نمیرسد و ماندگار نیست؛ در نهایت، روزی میرسد که همه چیز به پایان میرسد و انسان از آنچه دارد، از پا میافتد.
هوش مصنوعی: نکند که این مرد رومیزاده به حالتی بیفتد که هیچگاه نباید به آن دچار شود.
هوش مصنوعی: اگر نام او بر روی یخ نقش ببندد، در این سرزمین آرامش نمیسازد و نخواهد توانست بر کسی حکومت کند.
هوش مصنوعی: نباید بر کسی که در حکومت او مشکلات و رنجها پیدا میشود، تکیه کرد؛ زیرا کسی که فقیر است، برای به دست آوردن ثروت تلاش میکند.
هوش مصنوعی: دارا بخواهد فریبی بفرستد تا مردم را وادار به اطاعت کند، بهگونهای که با یک رومی (مردی از روم) تنها قناعت کنند و به چیز دیگری نیاز نداشته باشند.
هوش مصنوعی: فریب دلپذیر از خشم ناپسند بهتر است؛ مانند این است که آب را از آتش بیرون آوردن بهتر است.
هوش مصنوعی: به قدرت و نیروی جسمی خود تکیه نکن و سعی کن که تعادل و استحکام عقلی و فکریات را حفظ کنی.
هوش مصنوعی: بر روی کینه و انتقام حساب نکن، زیرا کینه مانند زنگ آهن بر میآید و خود را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: اگر بخشی از غنایمی که به شیر تقسیم میشود نصیب شیر (دلاوری) حَرون بیفتد، او با شجاعت و تدبیر خود در زیر فشار ناشی از آن یعنی زیر بار مسئولیت، خلاقیت و اندیشهاش را نشان خواهد داد.
هوش مصنوعی: به خاطر ناموس و حرمت آن، ممکن است که دنیا را در دست خود بگیری و از همینجا است که پرچم و علم را به اهتزاز در آوری.
هوش مصنوعی: دارا باید دعوی همسری را کنار بگذارد، زیرا از این مقام و موقعیت نمیتواند برتری یا سروری پیدا کند.
هوش مصنوعی: هر جوی که با طلا هموزن باشد، به همان نسبت از نظر ارزش در شمار طلاها محسوب میشود.
هوش مصنوعی: بسیارند شیرهای درنده و خطرناک که از میان یک خار، به زمین میآیند.
هوش مصنوعی: وقتی با عقرب (کژدم) دشمنی میکنی، به کوچک بودن جثهاش (خردش) توجه نکن و مارا به خیال خردهای (کم اهمیتی) ننداز.
هوش مصنوعی: به این فکر کن که آن پشهٔ نیشدار، به نمرود، که پادشاهی قدرتمند بود، گفت سر را پایین نگهدار. این نشان میدهد که حتی موجودات کوچک نیز میتوانند در موقعیتهای خاص به بزرگان هشدار دهند و اثرگذار باشند.
هوش مصنوعی: جهان متعلق به فردی است که در میدان جنگ، جانش را نه برای خود، بلکه برای دیگران فدای مردانگی و شجاعت و پایمردی میکند.
هوش مصنوعی: زمانی که فرد گرسنه به خوراک سیر، مانند کباب، دسترسی پیدا کند، به سرعت به سوی آن میرود و ممکن است به بیشترین آسیبها نیز واکنش نشان دهد. این به معنای آن است که در شرایط نیاز و گرسنگی، انسانها به شدت و با شتاب عمل میکنند.
هوش مصنوعی: اگر بیگانهای وجود نداشته باشد، داشتن فرزند و همسر اهمیتی ندارد؛ هنگامی که فرزند همقد پدر شود، دیگر نیازی به توجه و محبت پدر به او نیست.
هوش مصنوعی: وقتی که لباس به اندام فرزند مناسب میشود، دیگر نباید انتظار محبت و علاقه بیشتری به او داشت.
هوش مصنوعی: وقتی که گیاه بلند و راست قامتی مانند سرو سر به آسمان میبرد، از او آسیبی ممکن است برسد.
هوش مصنوعی: نمیتوان از مشاوره و نصیحت بزرگترها غفلت کرد و نباید سخنان آنان را فراموش کرد یا به راحتی نادیده گرفت.
هوش مصنوعی: زمانی که روزگار بر تو آزمایش میشود و به دشواریها و چالشها دچار میشوی، پند و نصیحتهای آموزگارت در حافظهات زنده میشود و به یاد میآوری.
هوش مصنوعی: آن کسی که نصیحت را شنید و به آن عمل کرد، به راهحل مشکلات خود دست پیدا کرد.
هوش مصنوعی: شاه از نصیحت آن پیر دانا و باتجربه، به شدت ترسیده و نگران شد از کارهای لغزنده و بیثبات خود.
هوش مصنوعی: ولی او آتش خشم را که تهدید کننده بود، به دلیل یک احساس شرم و حیا در خود، خاموش نکرد.
هوش مصنوعی: پس از سخنان مشاورهدهندهٔ خشمگین، دارا، مثل ماری که بر روی زمین پیچ میخورد، به تندی و عصبانیت واکنش نشان داد.
هوش مصنوعی: دارا (شاه هخامنشی) به طور غیرمستقیم به این اشاره میکند که وقتی کسی به طور جدی و با غضب به چیزی نگاه میکند، ممکن است این احساسات بر او مسلط شود و موجب ایجاد مشکلاتی گردد. در اینجا، ابروهای پیوسته به حالت جدی و غمآلود فرد اشاره دارد، در حالی که "گره چشم در بسته" نشاندهندهٔ دشواری در دیدن واقعیتها یا حقیقتهاست. در نهایت، به طور کلی به تغییر در وضعیت و نگرش اشاره میکند.
هوش مصنوعی: او (دارا) را میبیند که در مبارزه مانند اژدهایی خطرناک است، در حالی که شکار او (گوزن) با چشمی که از سنگین بودن دور است، به حیرت و ترس زل زده است.
هوش مصنوعی: تو چه نوع نرمافزاری در وجود من دیدهای که به جای آن، این پولاد را برگزیدهای؟
هوش مصنوعی: به من مردی از روم را نشان بده که بتواند با قدرت و شجاعت به کوهها آتش بزند و موم را در مقابل آن مقاومت کند.
هوش مصنوعی: عقابها برای بازی و کبکها برای جنگ آماده هستند، اما او که در میدان مبارزه و رقابت است، به خاطر این وضعیت شرمنده میشود.
هوش مصنوعی: من چه گویی دربارهٔ جنگ با کسی که مانند او در میدان نبرد آماده است و کمر خود را محکم بسته است؟
هوش مصنوعی: شجاعت دلیران با من برابر است با بیجانی و ناپسندی که در برخورد با شیر مظاهر آن دارند، مانند برخورد یک گورخر با یک شیر نیرومند.
هوش مصنوعی: سر کسی به خود میآید و از خواب بیدار میشود که شیر (تجسم قدرت و شجاعت) او را شکست داده و به طعمهای درآورده باشد.
هوش مصنوعی: خایهٔ مرغ (تخم مرغ) بسیار شکننده و آسیبپذیر است و اینطور نیست که با آلات سخت و سنگین (مانند پتک و چکش آهنگران) به راحتی بتوان آن را شکسته یا آسیب زد.
هوش مصنوعی: دارا متوجه شد که این کودک کوچک، با بزرگان در چنین وضعیتی بدخواهی میکند.
هوش مصنوعی: هنگامی که نوشیدنی را به دست میآورم، درد و رنج خود را به نمایش میگذارم و در این فضا، از عظمت و شکوه خود به همراه شرم و خجالت حرف میزنم.
هوش مصنوعی: من تصمیم دارم که عیبی که برای خودم احساس میکنم را به دیگران نشان دهم، تا بگویم که در برابر افراد نادان و کوچک، خود را خوار و ذلیل میکنم.
هوش مصنوعی: اگر خود فردی در خطر و مشکلاتی بزرگ مانند زهر مار بیفتد، نباید از وزغ (موجود کوچک و بیخطر) انتظار کمک یا نجات داشته باشد.
هوش مصنوعی: از کجا ممکن است دستی قوی پیدا شود که کشتی را از آب شور دریا بیرون بکشد؟ این اشاره به دشواری و قدرت کارهایی است که از فردی کمقدرت مانند رومی برنمیآید.
اورنگ یعنی تخت و سریر در اینجا کنایه است از پادشاهی.
هوش مصنوعی: او (دارا) میخواهد که به تاراج ایران برود و پرچم را به اهتزاز درآورد، با اینکه تخت کیخسرو و جام جم، نمادهای عظمت و شکوه ایران هستند.
هوش مصنوعی: باید عظمت و بزرگی سلطنت کیان را بیشتر به نمایش گذاشت و در مقام و جایگاه خود باید رفتار کرد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به ارتباط میان موجودات مختلف اشاره میکند. او از «سگ» به عنوان نماد وفاداری و از «روباه» به عنوان نماد مکر و فریب یاد میکند و میپرسد که چه کسی، مانند روباه ناتوان، میتواند به شیران قوی آسیب برساند. این کار، نشاندهندهی بیمعنایی چنین توقعی است، زیرا شیران نماد قدرت و سلطه هستند.
هوش مصنوعی: روباهها از شیران (مردم شجاع و قوی) نوا (آوای زیبا) نمیشنوند و زمین به خاطر این وضعیت نمیخندد تا اینکه آسمان (هوا) هم به حال آنها گریه نکند.
هوش مصنوعی: کسی که بیچیز است و چیزی ندارد، مانند لنگی میرود که نمیتواند به خوبی حرکت کند. یعنی کسی که از نظر مالی و مادی فقیر است، نمیتواند در کارها به نحو احسن عمل کند.
هوش مصنوعی: تو خود خوب میدانی که با این عظمت و شکوه، من از یک کودک رومی شکست نمیخورم.
هوش مصنوعی: من به دست غلامان مستش، او را میسپارم تا ضربههایی مانند چوب شبانان به او بزنند و شکست بخورد.
هوش مصنوعی: هزاران گمان و شایعهای که از زبونی و ضعف سگ منتشر میشود، نمیتواند مانع از این شود که خر پیر با او به هم بخورد و درگیر شود.
هوش مصنوعی: عقابی که از پشه فرار میکند، نشاندهندهٔ ترس او از چیزهای کوچک است، چون اگر او به پایین بیفتد، باید به سرعت خود را بلند کند.
هوش مصنوعی: پلنگی که از روباه پیر میترسد، عقل و درکش را به وسیلهٔ تیر جنون میپراکند.
هوش مصنوعی: در این بیت، speaker به یکی از حوادث آینده اشاره میکند و میگوید که فردا قدرت و نیروی خود را (که به «پیل زور» تشبیه شده) به سم اسبها خواهد داد، یعنی او آماده است تا قدرت خود را به میدان آورد و در برابر دشمنان قرار گیرد.
هوش مصنوعی: آیا کسی وجود دارد که در برابر قدرت و مقام، خوار و ذلیل باشد، در حالی که همسرش با مقامی والا و بلندمرتبه ازدواج کرده است؟
هوش مصنوعی: من منم که در جمع و محفل بزرگان ایران نشستهام و بر سرم تاج سلطنت و بر کمرم زرهای برای محافظت دارم.
هوش مصنوعی: کسی که از گفتوگو به یاری کسی برمیخیزد، باید جستوجو کند تا جایگاه پدران و نیاکان من را مشخص کند.
هوش مصنوعی: کلاه کیان (شاهان ایران) بر سر کیان شایسته است، در حالی که پوشش خز (بهادار) رومیان برای آنها مناسب نیست.
هوش مصنوعی: من از نسل بهمن (پادشاه بزرگ ایرانی) و فرزند کیکاووس هستم، بنابراین چرا باید از رومیها که ضعیف و بیپایهاند، بترسم؟
هوش مصنوعی: من بر روی تخت زرین، نشانی از اسفندیار و زرهٔ او که از فلز محکم ساخته شده، دارم.
هوش مصنوعی: اگر شخصی به گذشتهاش برگردد، در آن صورت روز روشن برای او تیره و تار نمیشود، یعنی گذشتهاش نمیتواند بر آیندهاش سایه بیفکند.
هوش مصنوعی: اگر کسی در دریای من کشتی بیاورد، سرش را در پای من خواهد دید؛ یعنی در واقع به من و مقام من احترام خواهد گذاشت.
هوش مصنوعی: اگر دریا با تلخی به او (دارا) پاسخ بدهد، من از خاک او (یعنی دارا) میگیرم و آن را به آب (دریا) میدهم.
هوش مصنوعی: از آن ابر خروشان و طغیانی، به قدری باران میبارم که دیگر دست کسی به آفتاب نرسد.
هوش مصنوعی: قدرتنمایی و مقاومت یک روستایی در نبرد مانند برتری و ارزش مومیا (مادهای گرانبها) نیست. در واقع، به جای شکست در برابر دشمن، بودن و ایستادگی در برابر آن، ارزش بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: اگر خر (حیوانی که باربر است) زین طلا داشته باشد، بهتر است که بارش با پالان (پوشش بار) مناسب حمل شود تا بارش به راحتی جابهجا شود. این بیان به این معنی است که هر چیزی اگرچه با ظاهری زیبا باشد، اگر در کارکرد خود مؤثر نباشد، ارزش چندانی ندارد.
هوش مصنوعی: من آن شکار را که با افتخار و سر بلند به دام انداختهام، اکنون میخواهم با فخر و سربلندی در گردن او کمند (دام) بیاندازم.
هوش مصنوعی: ای سالخوردهای که همچون مغز فاسد و بیخاصیت شدهای، به خاطر جسارت و پایداری پادشاهان جوان، به سوی عقب برگرد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که با وجود اینکه فرد یا چیزی به ظاهر چابک و سریع است، اما این توانایی صرفاً به خاطر صرف کردن تلاشهای اضافی برای به دست آوردن چیزی بزرگتر و دست نیافتنی نیست. در واقع، معانی عمیقتری از تلاش و کوشش بیمورد را به تصویر میکشد که راه به جایی نمیبرد.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) با روشن کردن چراغی در صحرا، به جهان داران (حاکمان و فرمانروایان) هنر حکمرانی و هدایت را میآموزد.
هوش مصنوعی: فردی نباید فراتر از ظرفیت و توان خود حرکت کند، چرا که هر چیزی در جهان، از جمله گوهری باارزش، جایی مناسب برای خود دارد و باید در همان اندازه و مکان قرار گیرد.
هوش مصنوعی: بر اساس آنچه گفته شده، کسی که به دزدی میپردازد، باید در ظاهری آراسته و با لباس زیبا باشد، چرا که زیبایی و جذابیت ظاهری میتواند او را پنهان کند و در برابر دیگران تأثیرگذار باشد.
هوش مصنوعی: فرسودگی و پیری تو باعث شده که از مقام خود خارج شوی و تجربه و خرد تو را از دست بدهی.
هوش مصنوعی: وقتی انسان پیر و کهنسال میشود، از شدت ناتوانی و درد، دیگر نمیتواند به نیزه یا چوب دستی خود دلخوش باشد و نمیداند به کدام یک تکیه کند.
هوش مصنوعی: وقتی که انسان پیر و سالخورده میشود، فکر و اندیشهاش دچار تغییر میشود و ممکن است فراموشی بر او غالب آید.
هوش مصنوعی: از نظر پیران، دو چیز وجود دارد که در زیبا و مناسب بودن تأثیر دارد: یکی در ستایش و تعریف کردن و دیگری در دعا و نیایش.
هوش مصنوعی: جهان را برای جوانان جنگجو رها کن و خودت با سن و سال بالاتر از میدان جنگ کنار برو.
هوش مصنوعی: تن ناتوان نمیتواند سوارکاری کند و با لباس کهنه و پاره هم نمیتواند به کسی کمک کند.
هوش مصنوعی: سردار و فرمانده به چه کسی باید اعتماد کند وقتی که جوان و نیرومند است، از آنرو که پیرترها به میانجیگری و میان داری میپردازند، در زمانهایی که خطر تیغ و تیر در پیش است.
هوش مصنوعی: سخن گفتن در زمان مناسب لازم است، زیرا اگر بیموقع صحبت کنیم، مانند تیر نمیتواند به هدف خود برسد.
هوش مصنوعی: خروس وقتی صبح زود صدا زد، باید سرش را برای اینکه مزاحمت ایجاد نکند، برید.
هوش مصنوعی: سکوت کن تا بتوانی بهراحتی سر خود را از مشکل بیرون بیاوری، زیرا زبانی که خشک و بیفایده است، به گردن و گلو نمیرسد.
هوش مصنوعی: کسی که بدون زبان به سرِ خود میشود، به نسبت کسی که زبان دارد اما بیسر و بیمعناست، ارزش بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: زبانت را در دهانت نگهدار و از سخن گفتن بیموقع خودداری کن، فقط زمانی که لازم است صحبت کن.
هوش مصنوعی: زبان بهترین وسیلهای است که باید در اختیار داشتی باشد و وقتی به هدفی رسیدی، از آن به درستی استفاده کن.
هوش مصنوعی: زبان مانند ترازویی است که وقتی صحیح و درست عمل میکند، نامش خوب و پسندیده است؛ زیرا هیچگاه از خواستهها و مکنونات درونی انسان خارج نمیشود.
هوش مصنوعی: وقتی که چیزی از صحبتهایش خارج شود، در هر جا که حرکت کند، اعتبار و وزن آن کاهش مییابد.
هوش مصنوعی: بسیاری از مطالب و سخنانی وجود دارد که در ظاهر پنهان ماندهاند و برای بیان آنها باید از زبان یا بیان دیگری استفاده کرد.
هوش مصنوعی: اگر کسی سختکوش باشد و بخواهد چیزی را بگوید، آنچه میگوید به گوش کسی که شنونده است نمیرسد.
هوش مصنوعی: صحبت با کسی که پادشاه و صاحب تاج و تخت است، باید با احتیاط و درستی باشد و نمیتوان با تندی و بیادبی سخن گفت.
هوش مصنوعی: به دنبال اینکه شاه (دارا) با تندی و شدت رفتار کرده، آن پیر (بزرگتر یا مشاور) پشیمان میشود و عذرخواهی میکند.
هوش مصنوعی: در امور سلطنت، خطرها و دشواریهای زیادی وجود دارد، بهویژه اینکه هیچکس از خانواده یا نزدیکان خود را در کنار شاه نمیبیند و این موضوع موجب تنهایی اوست.
هوش مصنوعی: چون کینهای در دل دارند، چهرهشان به خاطر آن خشمگین و درهم میشود و به فرزند خود نیز محبت نمیکنند.
هوش مصنوعی: پیوند و رابطهٔ شاه با دنیای خارج و قدرت، به مانند آتش است؛ و دیدن زیبایی و شوکت او از دور، لذتبخش و خوشایند است.
هوش مصنوعی: نصیحتی که به شاه داده میشود، باید مطابق با خواستهها و منافع او باشد، به شرطی که شاه از غرور و تکبر خود بکاهد و راه را برای پذیرش آن نصیحت باز کند.
هوش مصنوعی: نصیحتکنندهای که نزد شاه قدرتمند است، مانند دانهای میماند که در خاک شورهزار کاشته شده و بیثمر خواهد ماند.
هوش مصنوعی: نصیحتگر وقتی متوجه شد که شهریار (دارا) از نصیحت او بهرهمند و تأثیرپذیر شده است، خوشحال و خرسند شد.
هوش مصنوعی: نصیحتگزار به طرز دیگری صحبت کرد و به شاه یادآوری کرد که باید به زبانی نازک و شیرین سخن بگوید.
هوش مصنوعی: دارا، که از لحاظ مقام و جلال بسیار بزرگ و برجسته است، چه چیزی میتواند با تو در مخالفت باشد؟ تو به وضوح عظمت و دورنمایی داری که کسی نمیتواند با تو رقابت کند.
هوش مصنوعی: سکندر چه کسی است که بتواند سپاه را به سوی خود بیاورد و از داریوش، بزرگ و ثروتمند، تاج و تخت و حکومت را بگیرد؟
هوش مصنوعی: تو بر بام آسمان، این کلاه، نماد مقام و بزرگی تو است که ستارهها، نور و روشنایی تو را فراهم کردهاند.
هوش مصنوعی: کلوخی که در برابر کوه قرار میگیرد، نمیتواند با آن بجنگد، اما با یک سنگ میتواند آن را به حرکت درآورد.
هوش مصنوعی: درخت کدو که به سرعت رشد میکند، نمیتواند با چنار که درختی تنومند و با عمر طولانی است، رقابت کند و ادعای برابری با او را داشته باشد.
هوش مصنوعی: وقتی که کدو از چاک و زخم خود نالهاش تمام میشود، طنابی که به گردنش بستهاند به زیر میآید.
هوش مصنوعی: شخصی به نام کدو وجود دارد که گردن بلندی دارد و درختی که از آن رسن (طناب) ساخته شده، ساقهاش را به گردن او بسته است.
هوش مصنوعی: ریسمانی که از گیاه کبود ساخته شده، زود پوسیده میشود و اگر بار دیگر دلو (سطل) آن به چاه بیفتد، دیگر به کار نمیآید.
هوش مصنوعی: زمانی که خورشید به باغ نور میافکند، پروانهها در برابر چراغ میرقصند و به آن نزدیک میشوند.
هوش مصنوعی: روباه که نرم و چالاک است، چطور میتواند به هنگام رویارویی با پلنگ قدرتمند، نرمی و احتیاط را به خرج دهد و پا به جلو بگذارد؟
هوش مصنوعی: اگر ابروهایت را به شکل گره درآوری و در کناری نگهداری کنی، این کار بهتر از آن است که کمان را از کنارهاش گره کنی. یعنی زیبایی و جذابیت طبیعیات با ابروهایت بیشتر از تزیینات مصنوعی است.
هوش مصنوعی: آهسته و با دقت کارهای عالم را سامان بده، زیرا اگر با شتاب عمل کنی، به نتیجه مطلوب نخواهی رسید.
هوش مصنوعی: اگر چراغ را به اندازه کافی روشن نکنید، نه خودتان و نه پروانه (که به سوی آن میآید) آسیب نمیبینید.
هوش مصنوعی: خمیر که آماده پخت است اگر در تنور آتش نباشد، نان تا زمانی که به دهان برسد خیلی فاصله دارد. این بیان به این معناست که اگر مقدمات و شرایط لازم فراهم نباشد، رسیدن به نتیجه یا هدف بسیار دشوار خواهد بود.
هوش مصنوعی: شکیب و صبر، کلید حل مشکلات و قفلهاست و کسی که صبور باشد، هیچگاه پشیمان نمیشود.
هوش مصنوعی: بد باختن در شطرنج، کار خوبی نیست، همانطور که در جنگ، از دست دادن اسب در برابر فیل هم ناپسند است.
هوش مصنوعی: بسیاری از رودها به خاطر زخمهای دشوار و شکستهایی که متحمل شدهاند، به وجود آمدهاند و این نشاندهنده این است که در نتیجهٔ آسیبها و رنجها، زندگی و تحولات جدیدی شکل میگیرد.
هوش مصنوعی: ای دارا، تو شاهی بزرگ و بینظیری، چگونه میتوانم تو را با دیگران مقایسه کنم و میزان بزرگیات را حساب کنم؟
هوش مصنوعی: دارا، شاه ایران، به احترام بسیاری از مردان دانا و تجربهدیده جهان از این داستان سخن گفت و آن را یادآور شد.
هوش مصنوعی: دارا، که پادشاهی جهاندیده است، به دلیل هوش و دانش بالایی که دارد، از شنیدن سخنان زیبا و لطیف تحت تأثیر قرار نمیگیرد و احساساتی نمیشود.
هوش مصنوعی: برای آنکه در آن بحثهای تند و آتشین، مغز سخن را بسوزاند و به ایدههای جدیدی دست یابد، از او خواسته شد که فعال و پُرطاقت عمل کند.
هوش مصنوعی: دارا از دبیر خواسته است تا او را در کارها یاری کند و بهطور خاص در خواص مشک (عطر خوشبو) و حریر (پارچه نرم و لطیف) بهره ببرد.
هوش مصنوعی: نویسنده مثل باد سریع آمد و آنچه را که دارا به او یاد داده بود، نوشت.
هوش مصنوعی: دارا (شاه ایران) قلمی با رنگی شبیه به سیاهی را به حرکت درآورد و در این حال، آب مانی (رنگ مانی، نماد روشنی و زیبایی) و ارژنگ (رنگ دیگری از زیبایی) را از بین برد.
هوش مصنوعی: دارا یک نامه زیبا و با معانی خوب نوشت که از نظر مضمون و زیبایی به باغ بهشت تشبیه شده است.
هوش مصنوعی: سخنانی که از زبان تیغ پولادین به میان میآید، از نظر محتوایی و بنیاد، از سخنهای سخت و عمیقتر ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: وقتی نامهای زیبا و ارزشمند آماده شد، بر آن مهر شاهانهای زده شد.
هوش مصنوعی: رسانندهٔ نامهٔ خسروان (پادشاهان) از دارا (پادشاه ایران) به اسکندر (پادشاه مقدونی) بهسرعت حرکت کرد و به او رسید.
هوش مصنوعی: دارا نامه را به کسی داد که آن را به اسکندر برساند و وقتی نامه را به او داد، دبیر (نویسنده) نامه سر باز کرد و خواندن آن را آغاز کرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.