چو طالع، موکبِ دولت روان کرد
سعادت، روی در روی جهان کرد
خلیفتوار نور صبحگاهی
جهان بستد سپیدی از سیاهی
فلک را چتر بُد، سلطان ببایست
که الحق چتر بیسلطان نشایست
در آوردند مرغانِ دُهُلساز
سحرگه پنج نوبت را به آواز
بدین تخت روان با جامِ جمشید
به سلطانی برآمد نام خورشید
ز دولتخانهٔ این هفت فغفور
سخن را تازهتر کردند منشور
طغانشاهِ سخن بر مُلک شد چیر
قراخانِ قلم را داد شمشیر
بدین شمشیر هر کاو کار کم کرد
قلم شمشیر شد دستش قلم کرد
من از ناخفتن شب مست مانده
چو شمشیری قلم در دست مانده
بدین دل کز کدامین در درآیم؟
کدامین گنج را سر برگشایم؟
چه طرز آرم که ارز آرد زبان را؟
چه برگیرم که در گیرد جهان را؟
درآمد دولت از در شاد در روی
هزارم بوسهٔ خوشْ داد بر روی
که کار آمد برون از قالب تنگ
کلیدت را گشادند آهن از سنگ
چنین فرمود شاهنشاهِ عالم
که عشقی نو برآر از راهِ عالم
که صاحبحالتان یکباره مردند
ز بیسوزی همه چون یخ فسردند
فلک را از سرِ خنجرزبانی
تراشیدی ز سر مویِ معانی
عطارد را قلم مسمار کردی
پرند زهره بر تن خار کردی
چو عیسی روح را درسی درآموز
چو موسی عشق را شمعی برافروز
ز تو پیروزه بر خاتم نهادن
ز ما مهرِ سلیمانی گشادن
گرت خواهیم کردن حقشناسی
نخواهی کردن آخر ناسپاسی
و گر با تو دمِ ناساز گیریم
چو فردوسی ز مزدت باز گیریم
توانی مهر یخ بر زر نهادن
فقاعی را توانی سر گشادن
دلم چون دید دولت را همآواز
ز دولت کرد بر دولت یکی ناز
وگر چون مقبلان دولتپرستی
طمع را میل در کش باز رستی
که وقت یاری آمد یارییی کن
درین خون خوردنم غمخوارییی کن
ز من فربهتران کاین جنس گفتند
به بازوی ملوک این لعل سُفتند
به دولت داشتند اندیشه را پاس
نشاید لعل سُفتن جز به الماس
سخنهایی ز رفعت تا ثریا
به اسبابِ مهیا شد مهیا
منم روی از جهان در گوشه کرده
کفی پستِ جوین رهتوشه کرده
چو ماری بر سر گنجی نشسته
ز شب تا شب به گِردی روزه بسته
چو زنبوری که دارد خانهٔ تنگ
در آن خانه بود حلوای صدرنگ
به فَرِّ شَه که روزی ریز شاخ است
کَرَم گر تنگ شد روزی فراخ است
چو خواهم مرغم از روزن درآید
زمین بشکافد و ماهی برآید
از آن دولت که باد اعداش بر هیچ
به همّت یارییی خواهم دگر هیچ
بسا کارا که شد روشنتر از ماه
به همّت، خاصه همّت، همّتِ شاه
گر از دنیا وجوهی نیست در دست
قناعت را سعادت باد! کآن هست


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
جمشید (اشاره) طغانشاه (اشاره) قراخان (اشاره) شاهنشاه عالم عیسی (اشاره) موسی (اشاره) سلیمان (اشاره) فردوسی (اشاره)
هوش مصنوعی: شاعر در این بخش به توصیف شکوه و عظمت یک اثر ادبی میپردازد که از نور و زیبایی بهرهمند است. با اشاره به نقش عشق و هنر در زندگی، شاعر به تحولی اشاره میکند که در دلها ایجاد میشود و به مردم انگیزه میدهد. همچنین، از افراد مدبر و هنرمند دعوت میکند تا با قلم و زبان خود گنجینهای از معانی را به ارمغان آورند و به زندگی رونق بیشتری دهند. او همچنین بر اهمیت قناعت و شکرگزاری تأکید میکند و میگوید که با همت و یاری یکدیگر میتوان زندگی را زیباتر کرد. در پایان، نگهبانی از سخن و هنر به عنوان یک وظیفه مهم یاد میشود.
هوش مصنوعی: وقتی بخت مانند یک کاروان، حکومت و رفاه را به راه انداخت، خوشبختی، بهطور مستقیم و واضح، بر روی جهان ظاهر شد.
هوش مصنوعی: صبح جلوهگاه نور و روشنایی است که بهطرز شگفتانگیزی تاریکی را از میان میبرد و دنیا را روشن میکند، همانگونه که خلیفه، مقام و سلطنت را بهدست میآورد و نور را بر جایش مینشاند.
هوش مصنوعی: آسمان باید دارای سایه و پوشش باشد، و این سایه فقط در زمان سلطنت و حکومت یک پادشاه واقعی معنا دارد، چون بدون وجود پادشاه، آسمان و سایهاش ارزشی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: در سحرگاه، پرندگان دُهُلساز یعنی پرندگانی که صدای بلند و زیبایی دارند، پنج بار با آواز دلنشین خود به آواز خواندن پرداختند.
هوش مصنوعی: با این تخت پر از جواهر و جام جمشید، که نماد قدرت و سلطانی است، نام خورشید به بلندای سلطنت و فرمانروایی میدرخشد.
هوش مصنوعی: از کاخ و مملکت این هفت فغفور (فرمانروایان) نوشتن و ادبیات را تازهتر کردند و برای آن منشور (قانون و اصول) نوینی ایجاد کردند.
هوش مصنوعی: طغانشاه، شاعر بزرگ و چیرهدست، بر سرزمین شعر و ادبیات سلطنت کرد و قدرت و توانایی او در این عرصه به قدری بود که به قلم، همانند شمشیر، تسلط بخشد.
هوش مصنوعی: هر کسی که با این شمشیر (قلم) کار کم انجام دهد، در حقیقت، شمشیرش (قلمش) در دستش تبدیل به قلم شده است. به عبارتی، اگر کسی به نحو احسن نگارش نکند، نمیتواند از قدرت قلم بهرهمند شود.
هوش مصنوعی: من از بیخوابی شب به حالت مستی دچار شدهام، مانند شمشیری که در دست نگه داشته شده و به کار نیامده است.
هوش مصنوعی: من با این دل که در آنچه به جایی میروم، از کدام در وارد شوم و کدام گنج را کشف کنم؟
هوش مصنوعی: چگونه باید به بیان بیفتم که زبان به آن ارزش دهد؟ چه چیزی باید انتخاب کنم که جهان را تحت تأثیر قرار دهد؟
هوش مصنوعی: دولت و موفقیت به طور خوشی وارد شد و مانند هزاران بوسهٔ شیرین بر چهرهٔ محبوب قرار گرفت.
هوش مصنوعی: روشنی و موفقیت از موانع سخت و تنگ به بیرون آمد و به تو اجازه دادند تا مانند آهن که از سنگ به شکل دلخواه در میآید، به راحتی و آزادی به کار خود ادامه دهی.
هوش مصنوعی: شاهنشاهِ عالم فرمود که عشق جدیدی را از طریق جهانی نو ظهور بخشید.
هوش مصنوعی: صاحبان حال (عارفان یا شخصیتهای معنوی) به طور ناگهانی از دنیا رفتند و به خاطر بیاحساس بودن و نداشتن شور و وجد، مانند یخ سرد و بیتحرک شدند.
هوش مصنوعی: تو آسمان را با زبان تیز و بیرحم خود مانند سر خنجری میتراشی، و با این کار، مفهوم و معانی را از ریشه و اصلشان میکنی.
هوش مصنوعی: تو با ذوق و هنر خود، عطارد (سیارهای در آسمان) را به شکلی هنرمندانه نوشتهای و زهره (دیگر سیاره) را به طرز زیبایی در میان چیزهای زشت و تلخ گرداندهای.
هوش مصنوعی: مثل اینکه عیسی (پیامبری که به روح شفا میدهد) درسی به روح میآموزد و مثل موسی (پیامبری که عشق را روشن میکند) شمعی از عشق را روشن میسازد.
هوش مصنوعی: وقتی که تو موفق شدی بر آن انگشتر (خاتم) سلطنتی بگذاری، ما نیز مانند سلیمان، رمز و راز عشق را گشودهایم.
هوش مصنوعی: اگر بخواهیم از تو قدردانی کنیم و تو نخواهی قدردانی کنی، در نهایت این بیاحترامی است.
هوش مصنوعی: اگر با تو همصحبت نشویم و در مورد تو سخن نامناسبی بگوییم، مانند فردوسی که از پادشاهی به خاطر عدم پرداخت مزدش، کنارهگیری کرد، ما نیز از تو دور خواهیم شد.
هوش مصنوعی: میتوانی محبت سنگین را بر روی طلا بگذاری، ولی نمیتوانی نگفته بر سر کسی با خودخواهی برآیی.
هوش مصنوعی: دل من وقتی که دولت را دید، به خاطر خوشی و شادی ناشی از آن، به تشبّه با آن دولت خصال و زیبایی پیدا کرد و به نوعی ناز و آرایش بر آن دولت افزوده شد.
هوش مصنوعی: اگر مانند مقبلان (دلباختگان) که به دنبال نعمت و مقام هستند، طمع را از خود دور کنی، درازا نخواهی کشید و رهایی خواهی یافت.
هوش مصنوعی: هرگاه وقت یاری و کمک کردن فرا برسد، به من یاری برسان و در این حال که درگیر غم و اندوه خود هستم، کمی هم به حال من غمخواری کن.
هوش مصنوعی: برخی از آنانی که از من بزرگترند، این گوهر (لعل) را به بازوی پادشاهان آویختهاند.
هوش مصنوعی: اندیشه (فکر و تدبیر) باید به حدی ارزشمند و محترم باشد که نمیتوان آن را با چیزهای کمارزش و بیاساس (مانند لعل، سنگی قیمتی اما کمتر از الماس) برابر دانست. در واقع، باید به اندیشهها احترام گذاشت و آنها را جدی گرفت، مانند کسی که به الماس بها میدهد.
هوش مصنوعی: سخنانی از اوج بلندی تا پایینترین حد ممکن به وسیلهٔ آمادهسازی و تجهیزات مناسب، به راحتی فراهم شد.
هوش مصنوعی: من از دنیا روی برگرداندهام و در گوشهای منزوی شدهام، مانند کسی که با دست خود کمی از جو را برای توشه راه خود جمع کرده است.
هوش مصنوعی: خزندهای مانند مار بر روی گنج نشسته و از شب تا شب در دور آن میچرخد و در حال روزهداری به سر میبرد.
هوش مصنوعی: شکلی از زنبور که در خانهای کوچک زندگی میکند، در آن خانه حلوا (نوشیدنی شیرین) وجود دارد که نشاندهندهٔ نعمتها یا تعهداتی است که در شرایط محدود به دست میآید.
هوش مصنوعی: هرگاه در دورهای فراوانی نعمتها و امکانات وجود داشته باشد، میتوان از آن بهرهمند شد و اگر زمانی تنگدستی پیش آید، باز روزهای خوب و فراخ دیگری خواهد آمد. این بیت به فراز و نشیبهای زندگی اشاره دارد.
هوش مصنوعی: هرگاه بخواهم، مرغی از روزنه به بیرون میآید و زمین برایش شکافته میشود تا ماهی از آن بیرون بیاید.
هوش مصنوعی: من از آن دولت و حاکمیتی که به هیچیک از دشمنان و بدخواهان آسیب نمیزند، دیگر هیچ یاری و مدد نخواهم.
هوش مصنوعی: بسیاری از کارها که به واسطهٔ همت و تلاش انجام میشوند، از نور ماه هم روشنتر میگردند، بهویژه به همت و تلاش شاه.
هوش مصنوعی: اگر در دنیا مال و ثروتی در دست نیست، پس قناعت و خویشتنداری بر سعادت میافزاید، زیرا همین قناعت ارزشمند است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.