لعل پیوند این علاقه دُر
کز گهر کرد گوش گیتی پر
گفت چون هفت گنبد از می و جام
آن صدا باز داد با بهرام
عقل در گنبد دماغ سرش
داد ازین گنبد روان خبرش
کز صنم خانههای گنبد خاک
دور شو، کز تو دور باد هلاک
گنبد مغز شاه جوش گرفت
کز فسون و فسانه گوش گرفت
دید کاین گنبد بساط نورد
از همه گنبدی برآرد گرد
هفت گنبد بر آسمان بگذاشت
او رهِ گنبد دیگر برداشت
گنبدی کز فنا نگردد پست
تا قیامت برو بخفتد مست
هفت موبد بخواند موبد زاد
هفت گنبد به هفت موبد داد
در زد آتش به هر یکی ناگاه
معنی آن شد که کردش آتشگاه
سروبن چون به شصت سال رسید
یاسمن بر سر بنفشه دمید
از سر صدق شد خدایپرست
داشت از خویشتنپرستی دست
روزی از تخت و تاج کرد کنار
رفت با ویژگان خود به شکار
در چنان صید و صید ساختنش
بود بر صید خویش تاختنش
لشگر از هر سویی پراکندند
هر یکی گور و آهو افکندند
میل هر یک به گور صحرایی
او طلبکار گور تنهایی
گور جست از برای مسکن خویش
آهو افکند لیک از تن خویش
گور و آهو مجوی ازین گل شور
کهآهوش آهوست و گورش گور
عاقبت گوری از کناره دشت
آمد و سوی گورخان بگذشت
شاه دانست کان فرشته پناه
سوی مینوش مینماید راه
کرد بر گور مرکب انگیزی
داد یکران تند را تیزی
از پی صید مینمود شتاب
در بیابان و جایهای خراب
پر گرفته نوند چار پرش
وز وشاقان یکی دو بر اثرش
بود غاری در آن خرابستان
خوشتر از چاه یخ به تابستان
رخنهٔ ژرف داشت چون چاهی
هیچکس را نه بر درش راهی
گور در غار شد روان و دلیر
شاه دنبال او گرفته چو شیر
اسب در غار ژرف راند سوار
گنج کیخسروی رساند به غار
شاه را غار پردهدار شده
و او همآغوش یار غار شده
وان وشاقان به پاسداری شاه
بر در غار کرده منزلگاه
نه ره آنکه در خزند به غار
نه سرِ باز پس شدن به شکار
دیده بر راه مانده با دم سرد
تا ز لشگر کجا برآید گرد
چون زمانی بران کشید دراز
لشگر از هر سویی رسید فراز
شاه جستند و غار میدیدند
مهره در مغز مار میدیدند
آن وشاقان ز حال شاه جهان
باز گفتند آنچه بود نهان
که چو شه بر شکار کرد آهنگ
راند مرکب بدین کریچهٔ تنگ
کس بدین داوری نشد یاور
وین سخن را نداشت کس باور
همه گفتند کاین خیال بد است
قول نابالغانِ بیخرد است
خسرو پیلتن به نام خدای
کی در این تنگنای گیرد جای
و آگهی نه که پیل آن بستان
دید خوابی و شد به هندوستان
بند بر پیلتن زمانه نهاد
پیل بند زمانه را که گشاد
بر نشان دادنِ خلیفهٔ تخت
میزدند آن وشاقگان را سخت
ز آه آن طفلگان دردآلود
گردی از غار بردمید چو دود
بانگی آمد که شاه در غارست
باز گردید شاه را کارست
خاصگانی که اهل کار شدند
شاه جویان درون غار شدند
غار بن بسته بود و کس نه پدید
عنکبوتیان بسی، مگس نه پدید
صدره از آب دیده شستندش
بلکه صد باره باز جستندش
چون ندیدند شاه را در غار
بر در غار صف زدند چو مار
دیدهها را به آب تر کردند
مادر شاه را خبر کردند
مادر آمد چو سوخته جگری
وز میان گم شده چنان پسری
جست شه را نه چون کسان دگر
کو به جان جست و دیگران به نظر
گل طلب کرد و خار در بر یافت
تا پسر بیش جست، کمتر یافت
زر فرو ریخت پشته پشته چو کوه
تا کنند آن زمین گروه گروه
چاه کند و به گنج راه نیافت
یوسف خویش را به چاه نیافت
زان زمینها که رخنه کرد عجوز
مانده آن خاک رخنه رخنه هنوز
آن شناسندگان که دانندش
غار بهرام گور خوانندش
تا چهل روز خاک میکندند
در جهان گورکن چنین چندند
شد زمین کنده تا دهانه آب
کسی آن گنج را ندید به خواب
آنکه او را بر آسمان رخت است
در زمین باز جستنش سخت است
در زمین جرم و استخوان باشد
و آسمانی بر آسمان باشد
هر جسد را که زیر گردون است
مادری خاک و مادری خون است
مادر خون بپرورَد در ناز
مادر خاک ازو ستانَد باز
گرچه بهرام را دو مادر بود
مادر خاک مهربانتر بود
کانچنانش ستد که باز نداد
ساز چاره به چارهساز نداد
مادر خون ز جور مادر خاک
کرد خود را به درد و رنج هلاک
چون تبش برزد از دماغش جوش
آمد آواز هاتفیش به گوش
کی به غفلت چو دام و دد پویان
شیر مرغان غیب را جویان
به تو یزدان ودیعتی بسپرد
چونکه وقت آمد آن ودیعت برد
بر وداع ودیعت دگران
خویشتن را مکُش چو بیخبران
باز پس گرد و کار خویش بساز
دست کوتاه کن ز رنج دراز
چون ز هاتف چنین شنید پیام
مهر برداشت مادر از بهرام
رفت و آن دل که داشت در بندش
کرد مشغول کار فرزندش
تاج و تختش به وارثان بسپرد
هر که زو وارثی بماند نمرد
ای ز بهرام گور داده خبر
گور بهرام جوی ازین بگذر
نه که بهرام گور با ما نیست
گور بهرام نیز پیدا نیست
آن چه بینی که وقتی از سر زور
نام داغی نهاد بر تن گور
داغ گورش مبین به اول بار
گور داغش نگر به آخر کار
گرچه پای هزار گور شکست
آخر از پایمال گور نرست
خانه خاکدان دو در دارد
تا یکی را برد یکی آرد
ای سه گز خاک و پهنی تو گزی
چار خُم در دکان رنگرزی
هر نواله که معده تو پزد
خلطی آن را به رنگ خود برَزَد
از سر و پای تا به گردن و گوش
هست ازین چار خلط عاریه پوش
بر چنین رنگهای عاریهساز
چه نهی دل که داد باید باز
غایبانی که رویبسته شدند
از چنین رنگ و بوی رسته شدند
تا قیامت قیام ننماید
کس رخ بسته باز نگشاید
ره ره خوف و شب شب خطرست
شحنه خفتهست و دزد بر گذرست
خاکساران به خاک سیر شوند
زیر دستان به دست زیر شوند
چون تو باری ز دست بالایی
زیر هر دستْ خون چه پالایی؟
آسمان زیر دست خواهی، خیز!
پای بالا نِه، از زمین بگریز
میرو و هیچ گونه باز مبین
تا نیفتی از آسمان به زمین
انجم آسمان حمایل تست
چیستند آن همه وسایل تست
تنگی جمله را مجال تویی
تنگلوشای این خیال تویی
هر یک از تو گرفته تمثالی
تو چهگیری ز هر یکی فالی
آنچه آنها کند، تویی آن نور
وآنچه اینها خَرَد، تویی زان دور
جز یکی خط که نقطه پرور تست
آن دگر حرفها ز دفتر تست
آفرین را تویی فرشته پاس
و آفریننده را دلیل شناس
نیکمردی بین که بد نشوی
با ددانی نگر که دد نشوی
آنچه داری حساب نیک و بدست
و آنچه خواهی ولایت خردست
یا دری زن که قحط نان نبود
یا چنان شو که کس چنان نبود
دیده کاو در حجاب نور افتد
ز آسمان و فرشته دور افتد
چاشنی گیر آسمان زمیست
میزبان فرشته آدمیست
روی ازین چار سوی غم برتاب
چند ازین خاک و باد و آتش و آب
حجرهای با چهار دود آهنگ
بر دل و دیده چون نباشد تنگ؟
دو دری شو چو کوی طراران
چار بندی چو بند عیاران
پیش از آن کهت برون کنند ز ده
رخت بر گاو و بار بر خر نه
ره به جان رو که کالبد کُند است
بار کم کن که بارگی تند است
مردهای را که حال بد باشد
میل جان سوی کالبد باشد
وانکه داند که اصل جانش چیست
جان او بی جسد تواند زیست
تا نپنداری ای بهانه بسیچ
کاین جهان و آن جهان و دیگر هیچ
طول و عرض وجود بسیارست
وانچه در غور ماست این غارست
هست چند آفریده زینها دور
کاگهی نیستشان ز ظلمت و نور
آفرینش بسی است، نیست شکی
و آفریننده هست، لیک یکی
نقش این هفت لوح چار سرشت
ز ابتدا جز یکی قلم ننبشت
گر نه هفت ار چهار صد باشد
زیر یک داد و یک ستد باشد
اولین نقطه و آخرین پرگار
از یکی و یکی نگردد کار
در دویی ها مبین و در وصلش
در یکی بین و در یکی اصلش
هر دویی اول از یکی شد راست
هم یکی ماند چون دویی برخاست
هر که آید در این سپنج سرای
بایدش باز رفتن از سر پای
در وی آهسته رو که تیزهشست
دیرگیر است، لیک زودکشست
گرچه در داوری زبونکش نیست
از حسابش کسی فرامش نیست
گر کنی صد هزار باره چست
نخوری بیش از آنکه روزی توست
حوضهای دارد آسمان یخبند
چند ازین یخ فقع گشایی؟ چند؟
در هوایی کزان فسرده شوی
پیش از آن زنده شو که مرده شوی
آنکه چون چرخ گِردِ عالم گشت
عاقبت جمله را گذاشت و گذشت
عالم ِ هیچکس به هیچش کشت
چرخ پیچان به چرخ پیچش گشت
از غرضهای این جهانی خویش
باز برخور به زندگانی خویش
تا چو شمشیر و تیر جان آهنج
هرچه زانت برد نداری رنج
از جهان پیش از آنکه در گذری
جان ببر تا ز مرگ جان ببری
خانه را خوار کن خورش را خُرد
از جهان جان چنین توانی برد
در دو چیز است رستگاری مرد
آنکه بسیار داد و اندک خورد
هر که در مهتری گذارَد گام
زین دو نامآوری برآرَد نام
هیچ بسیار خوار پایه ندید
هیچ کم ده به پایگه نرسید
دِرّهٔ محتسب که داغنِه است
از پی دوغ کمدهانِ ده است
در چنین ده کسی دها دارد
که بهی را به از بها دارد
در جهان خاص و عام هر دو بسیست
نه که خاص این جهان ز بهر کسیست
چه توان دل در آن عمل بستن
کو به عزل تو باشد آبستن
هر عمارت که زیر افلاک است
خاک بر سر کنش که خود خاک است
بگذر از دام اوی و دیر مباش
منبرت دار شد دلیر مباش
زنده رفتن به دار بر هوس است
زنده بر دار یک مسیح بس است
گر زمینی رسد به چرخ برین
هم زمینش فرو کشد به زمین
گر کسی بر فلک رساند تاج
هفت کشور کشد به زیر خراج
بینیاش ناگهان شبی مرده
سر فرو برده، دردسر برده
خاک بی خسف لاابالی نیست
گنج دانش ز مار خالی نیست
رطبی کو که نیستش خاری؟
یا کجا نوشمهره بی ماری؟
حکم هر نیک و بد که در دهرست
زهر در نوش و نوش در زهرست
که خورد؟ نوش پارهای در پیش
کز پی آن نخورد باید نیش؟
نیش و نوش جهان که پیش و پس است
در دَم و در دُم ِ یکی مگس است
نبود در حجاب ظلمت و نور
مهره خر ز مهر عیسی دور
کیست کاو بر زمین فرازد تخت؟
کاخرش هم زمین نگیرد سخت؟
یارب آن ده که آرد آسانی
ناورد عاقبت پشیمانی
بر نظامی در کرم بگشای
در پناه در تو سازش جای
اولش دادهای نکونامی
آخرش ده نکو سرانجامی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ فرجام کار بهرام گور است که در جستجوی صید به شکار میرود و به دنبال گوری از آهو در دشت میافتد. او به غاری میرسد که درون آن گنج کیخسروی قرار دارد. در این بین لشکریان و محافظانش به دنبال او میگردند اما بر نخواهند گشت. مادر بهرام که از گم شدن او آگاه میشود، به جستجوی پسرش میپردازد و با تلاش و نگرانی بسیار، در نهایت برمیگردد. اما بهرام در غار ناپدید میشود و تلاشها برای پیدا کردن او بینتیجه میماند. در نهایت، شعری به فلسفهٔ زندگی و ناپایداری آن اشاره دارد و به این نکته میپردازد که انسان باید از دنیا و سرنوشتش عبرت بگیرد و در پی رستگاری باشد.
لعل پیوند کنایه از تاریخ نگار است و علاقه (در اینجا به معنی رشته یا بند) دُر کنایه از داستان بهرام گور.
هوش مصنوعی: گفت: هنگامی که هفت گنبد با همهٔ باده و جامشان، بازتاب و پژواک آن خوشیها را به بهرام بازگرداندند (یعنی بهرام بهرهٔ خود را از آنها برد و پیامدشان را دید).
هوش مصنوعی: خرد که در گنبد سرِ او جای داشت، او را از حال این گنبد گردان، یعنی آسمان و جهان ناپایدار، آگاه کرد.
هوش مصنوعی: پیام خرد این بود که از بتکدههای این گنبد خاکی (جهان و دلبستگیهایش) دوری کن تا نابودی از تو دور بماند.
هوش مصنوعی: مغز شاه به جوش آمد و از افسونها و افسانههای دنیا گوش برگرفت و روی گرداند.
هوش مصنوعی: دید که این آسمان که بساط هستی را درمینوردد، از هر گنبد و بنایی سرانجام گرد و خاک برمیآورد و همه را ویران میکند.
هوش مصنوعی: پس هفت گنبد را به آسمان واگذاشت و راه گنبدی دیگر را در پیش گرفت.
هوش مصنوعی: گنبدی که با نابودی فرو نمیریزد و تا روز قیامت میتوان در آن سرمست آرمید؛ اشاره به سرای جاودان و آرامگاه.
هوش مصنوعی: بهرامِ بزرگزاده هفت موبد را فراخواند و هر یک از هفت گنبد را به یکی از آنان سپرد.
هوش مصنوعی: در هر گنبد ناگهان آتش افروخت؛ مقصود این بود که آن را آتشکده کرد.
هوش مصنوعی: چون آن سروقامت به شصت سالگی رسید، موی سپید بر موی سیاهش رویید.
هوش مصنوعی: از روی راستی خداپرست شد و خودپرستی را کنار گذاشت.
هوش مصنوعی: روزی تخت و تاج را رها کرد و با نزدیکان خاص خود به شکار رفت.
هوش مصنوعی: در آن شکار و آماده شدن برای صید، در حقیقت به سوی صیدِ خویش، یعنی سرنوشت و پایان کار خود، میتاخت.
هوش مصنوعی: سپاهیان به هر سو پراکنده شدند و هر کدام گورخر و آهو شکار کردند.
هوش مصنوعی: هر یک به گورخر صحرا میل داشت، اما بهرام خواهان «گورِ» تنهایی بود؛ با بازی میان گورخر و گور به معنای آرامگاه.
هوش مصنوعی: او گور را برای خانهٔ ابدی خود میجست و «آهو» را از تن خود دور کرد؛ یعنی عیب و آلودگی را از خود زدود (آهو به معنای عیب).
یعنی از دشت شوره زار زمین گور و آهو مخواه زیرا گورش قبر و آهویش عیب و نقص است. آهو در فارسی به معنی عیب هم آمده است.
هوش مصنوعی: سرانجام گورخری از کنارهٔ دشت پیدا شد و به سوی بهرامِ گور گذشت.
هوش مصنوعی: شاه دریافت که آن گورخر چون فرشتهای راهنما او را به سوی بهشت راه مینماید.
هوش مصنوعی: اسب خود را در پی آن گورخر برانگیخت و به اسب تیزرو شتاب داد.
هوش مصنوعی: در پی آن شکار در بیابان و جاهای ویران شتابان میتاخت.
هوش مصنوعی: اسب تیزرو او گویی با چهار بال پرواز میکرد و تنها یکی دو تن از غلامانش در پی او بودند.
هوش مصنوعی: در آن ویرانه غاری بود که از یخچال در تابستان هم خنکتر و خوشایندتر بود.
هوش مصنوعی: دهانهای ژرف مانند چاه داشت و هیچکس را به درِ آن راهی نبود.
هوش مصنوعی: گورخر بیپروا به درون غار رفت و شاه مانند شیر در پی او تاخت.
هوش مصنوعی: بهرام سواره اسب را به درون غار ژرف راند و گنجی همچون گنج کیخسرو، یعنی وجود شاهانهٔ خود را، به غار سپرد.
هوش مصنوعی: غار پردهدار شاه شد و او را از چشمها پوشاند و شاه با «یار غار»، یعنی خلوت و حق، همآغوش شد.
هوش مصنوعی: آن چند غلام همراه برای نگهبانی از شاه، بر در غار ماندند و آنجا را منزل خود کردند.
هوش مصنوعی: نه راهی داشتند که به درون غار بخزند و نه دلشان میخواست برگردند و به شکار بپردازند.
هوش مصنوعی: با آه سرد چشم به راه دوخته بودند تا ببینند گرد سپاه از کجا پیدا میشود.
هوش مصنوعی: چون زمانی دراز گذشت، سپاهیان از هر سو رسیدند.
هوش مصنوعی: در پی شاه گشتند و غار را میدیدند؛ گویی مهره را در سر مار میدیدند، یعنی گوهر گرانبها را در جایی پرخطر و دستنیافتنی.
هوش مصنوعی: غلامان آنچه از سرگذشت شاه بر دیگران پنهان بود، بازگفتند.
هوش مصنوعی: گفتند که چون شاه قصد شکار کرد، مرکبش را به درون این غار تنگ راند.
هوش مصنوعی: هیچکس این گفته را تأیید نکرد و کسی آن را باور نداشت.
هوش مصنوعی: همه گفتند این پنداری نادرست و سخن کودکان نادان است.
هوش مصنوعی: گفتند: شاه تنومند و پیلپیکر، به نام خدا، کی در چنین تنگنایی جای میگیرد؟
هوش مصنوعی: آنان آگاه نبودند که آن پیلِ این باغ خوابی دید و به هندوستان رفت؛ یعنی شاه، مانند پیلی که هندوستان را به خواب میبیند، به اصل و وطن حقیقی خود بازگشت.
هوش مصنوعی: روزگار بر آن پیلتن بند نهاد؛ و بند روزگار را کدام پیل توانسته است بگشاید؟
هوش مصنوعی: سپاهیان آن غلامان را سخت میزدند تا جای شاه را نشان دهند.
هوش مصنوعی: از آه دردآلود آن کودکان، گردی مانند دود از غار برخاست.
هوش مصنوعی: بانگی از غار آمد که شاه در غار است؛ بازگردید که شاه را کاری در پیش است.
هوش مصنوعی: نزدیکان شاه که اهل این کار بودند، در جستوجوی شاه به درون غار رفتند.
هوش مصنوعی: ته غار بسته بود و هیچکس دیده نمیشد؛ تارهای عنکبوت بسیار بود، اما حتی مگسی هم در آن پیدا نبود.
هوش مصنوعی: صد بار غار را با اشک چشم شستند و بلکه صد بار دیگر آن را جستوجو کردند.
هوش مصنوعی: چون شاه را در غار نیافتند، مانند مار، پیچان و سوگوار، بر در غار صف کشیدند.
هوش مصنوعی: چشمهایشان را پر از اشک کردند و مادر شاه را از ماجرا آگاه ساختند.
هوش مصنوعی: مادر جگرسوخته آمد، مادری که چنان پسری از کنارش گم شده بود.
هوش مصنوعی: مادر شاه را نه مانند دیگران جست؛ او با جان و دل در پیاش گشت و دیگران تنها با چشم.
هوش مصنوعی: مادر در پی گل (پسرش) بود اما خار در آغوش یافت؛ هرچه بیشتر پسر را جست، کمتر نشانی از او یافت.
هوش مصنوعی: زر را پشتهپشته مانند کوه بر زمین ریخت تا گروهگروه مردم آن زمین را بکنند.
هوش مصنوعی: چاه کند اما به آن گنج (بهرام) راه نیافت و یوسف خود را در چاه پیدا نکرد.
هوش مصنوعی: زمینهایی که آن پیرزن شکافت، هنوز هم خاکش سوراخسوراخ و شکافته مانده است.
هوش مصنوعی: کسانی که آن جا را میشناسند، آن را «غار بهرام گور» مینامند.
هوش مصنوعی: تا چهل روز خاک را میکندند؛ در جهان گورکنی مانند اینها کم است (با ایهامی به نام «گور»).
هوش مصنوعی: زمین را تا جایی که به آب رسید کندند، اما کسی آن گنج را حتی در خواب هم ندید.
هوش مصنوعی: کسی که بار و جایگاهش در آسمان است، جستن او در زمین دشوار است.
هوش مصنوعی: در زمین فقط تن و استخوان میماند و آنچه آسمانی است در آسمان است.
هوش مصنوعی: هر تنی که زیر آسمان است دو مادر دارد: یکی خاک و دیگری مادر خونی.
هوش مصنوعی: مادر خونی او را با ناز میپروراند و مادر خاک او را دوباره از او پس میگیرد.
هوش مصنوعی: هرچند بهرام دو مادر داشت، مادر خاک دلبستهتر به او بود.
هوش مصنوعی: زیرا او را چنان گرفت که دیگر پس نداد و هیچ راه چارهای به کسی که در پی چاره بود نداد.
هوش مصنوعی: مادر خونی از ستم مادر خاک، خود را با درد و رنج تا مرز نابودی رساند.
هوش مصنوعی: هنگامی که تب از سرش جوش زد، ندای هاتفی غیبی به گوشش رسید.
شیر مرغ جستن کنایه از چیز محال خواستن است.
هوش مصنوعی: خداوند امانتی به تو سپرده بود و چون وقتش رسید آن امانت را بازپس گرفت.
هوش مصنوعی: برای وداع با امانتی که از آنِ دیگری بود، مانند ناآگاهان خود را هلاک مکن.
هوش مصنوعی: بازگرد و به کار خود بپرداز و دست از این رنج طولانی بکش.
هوش مصنوعی: چون مادر این پیام را از هاتف شنید، دل از بهرام برکند.
هوش مصنوعی: بازگشت و دلی را که در بند پسر بود، به سامان دادن کارهای بازماندهٔ فرزندش مشغول کرد.
هوش مصنوعی: تاج و تخت او را به وارثانش سپرد؛ هر کس وارثی از او بماند، در حقیقت نمرده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که از بهرام گور خبر دادهای و گور بهرام را میجویی، از این جستوجو بگذر.
هوش مصنوعی: نه تنها بهرام گور دیگر با ما نیست، بلکه گور او نیز پیدا نیست.
هوش مصنوعی: ببین که او روزگاری از سر زور و توانایی بر تن گورخر داغ نام مینهاد.
هوش مصنوعی: در آغاز به داغی که او بر گورخر نهاد منگر، بلکه در پایان کار ببین که گور چگونه بر او داغ نهاد (بازی با دو معنای «گور»).
هوش مصنوعی: بهرام اگرچه پای هزاران گورخر را شکست، سرانجام خودش از پایمال شدن در گور رهایی نیافت. شاعر با دو معنای «گور» (گورخر و قبر) بازی میکند.
هوش مصنوعی: این جهان خاکی مانند خانهای دو در است: از یک در کسی را به دنیا میآورد و از در دیگر کسی را بیرون میبرد. مقصود زادن و مردن است.
هوش مصنوعی: ای انسان که قامتت سه گز خاک است و پهنایت یک گز، تن تو مانند چهار خم در دکان رنگرزی است. مقصود چهار خلط بدن است.
هوش مصنوعی: هر لقمهای که معدهات میپزد، یکی از خلطها آن را به رنگ خود درمیآورد.
هوش مصنوعی: سراسر تنت، از سر و پا تا گردن و گوش، جامهای عاریتی از این چهار خلط پوشیده است.
هوش مصنوعی: چرا به این رنگهای عاریتی دل میبندی، در حالی که باید آنها را پس بدهی؟
هوش مصنوعی: درگذشتگانی که از چشم پنهان شدهاند و رویشان پوشیده شده، از این رنگ و بوی دنیا رها شدهاند.
هوش مصنوعی: تا قیامت برپا نشود، هیچکس روی پوشیدهٔ مردگان را باز نمیکند.
هوش مصنوعی: راه دنیا سراسر ترس است و شبهایش پر از خطر؛ نگهبان خوابیده و دزد سر راه نشسته است.
هوش مصنوعی: خاکیان سرانجام از خاک سیر میشوند و به خاک میروند، و زیردستان به دست دیگران خوار و پست میشوند.
هوش مصنوعی: تو که در اصل از مرتبهای برتر هستی، چرا زیر دست هر کسی خون دل میخوری و خوار میشوی؟
هوش مصنوعی: اگر میخواهی آسمان زیر دست تو باشد، برخیز، پا به بالا بگذار و از زمین بگریز.
هوش مصنوعی: پیوسته پیش برو و هرگز به پشت سر نگاه نکن، تا از آسمان به زمین نیفتی.
هوش مصنوعی: ستارگان آسمان زیور و حمایل تو هستند؛ همهٔ آنها چیزی جز وسیلهها و ابزارهای تو نیستند.
یعنی تنگی و سختی حال اختران را تویی که باعث گشایش و مجال خلقت هستی و تنگلوشای این صور و تماثیل، وجود توست و فیک انطوی العالم الاکبر (در تو عالمی بزرگ نهفته است - سخن امام علی). تنگلوشا کتاب لوشای حکیم و نقاش رومی است که دارای تمام صور و تماثیل خاکی و افلاکی بوده است.
یعنی اختران فلک تمثال وجود از وجود تو یافته و به سبب تو خلقت شده اند، تو نباید بدانها در کار خیر و شر خود فال زده و سعادت و نحوست از آنان بخواهی. این بیت در رد احکام و آثار نجومی قدیم است.
یعنی آنچه آن اختران را ایجاد می کند تویی و آنچه خریدار و پرستنده آنهاست تو از آن باید دور باشی.
یعنی جز خط مبدأ واجب الوجود تمام خطوط عالم جسمانی و آسمان و زمین در دفتر خلقت تو ثبت است. مطابق اخبار، تمام موجودات به طفیل وجود آدمی خلقت شده اند.
هوش مصنوعی: تو فرشتهٔ نگهبان آفرینش هستی و راهنمایی که آفریننده را میشناسد و به او راه میبرد.
هوش مصنوعی: با نیکان نشستوبرخاست کن تا بد نشوی، و میان درندگان مراقب باش که خودت درنده نشوی.
هوش مصنوعی: آنچه اکنون داری حساب نیک و بد است، و آنچه باید بخواهی فرمانروایی خرد است.
هوش مصنوعی: یا به دری برو که در آن قحطی نان نباشد، یا چنان شو که هیچکس همانند تو نباشد.
هوش مصنوعی: چشمی که در پردهٔ نور گرفتار شود، از آسمان و فرشته دور میماند.
هوش مصنوعی: زمین چشندهٔ اثر آسمان است و انسان میزبان فرشته؛ یعنی انسان جایگاه حقیقت آسمانی است.
هوش مصنوعی: از این چهارسوی غمانگیز دنیا روی برگردان؛ تا کی به خاک و باد و آتش و آب، یعنی چهار عنصر، دل بستهای؟
هوش مصنوعی: تن آدمی مانند اتاقی است که چهار دودکش دارد، یعنی از چهار عنصر ساخته شده است. چنین جای دودآلودی چگونه بر دل و چشم تنگ و دلگیر نباشد؟
هوش مصنوعی: مانند کوی دزدان دو در داشته باش تا هر زمان بتوانی از این دنیا بیرون بروی، و مانند عیاران که از بندِ دست و پا میگریزند، از بند چهار عنصر رها شو.
هوش مصنوعی: پیش از آنکه تو را به زور از این ده (دنیا) بیرون کنند، خودت اسباب سفر را ببند و بار را بر گاو و خر بگذار. یعنی پیش از مرگ برای رفتن آماده شو.
هوش مصنوعی: راه را با جان بپیما، زیرا تن کند و سنگین است. بار خود را سبک کن، چون مرکبِ عمر شتابان میرود.
هوش مصنوعی: مردهای که حال بدی دارد، جانش همچنان به تن دل بسته است و به سوی آن میل میکند.
هوش مصنوعی: اما کسی که سرچشمهٔ جان خود را بشناسد، جانش میتواند بی تن هم زنده بماند.
هوش مصنوعی: ای کسی که بهانه میتراشی، گمان نکن که هستی فقط همین جهان و آن جهان است و جز این دو چیزی نیست.
هوش مصنوعی: پهنا و درازای هستی بسیار گسترده است. آنچه در دسترس فهم ماست، تنها همین غار تنگ است، یعنی این جهان.
هوش مصنوعی: آفریدههای دیگری هم هستند که از این جهان دورند و از تاریکی و روشنایی آن خبری ندارند.
هوش مصنوعی: بیگمان آفریدهها بسیارند، اما آفریننده یکی است.
هوش مصنوعی: نقش این هفت آسمان و چهار عنصر را از آغاز فقط یک قلم، یعنی قدرت یک آفریدگار، نوشته است.
هوش مصنوعی: اگر به جای هفت و چهار، چهارصد هم باشند، همه زیر فرمان و داد و ستدِ یک حاکماند.
هوش مصنوعی: نقطهٔ آغاز و پرگارِ پایانِ هستی از همان یگانه است، و کار آفرینش دوگانه نمیشود.
هوش مصنوعی: خدا را در دوگانگیها و در پیوند آنها مجوی. او را در یگانگی ببین و ریشهٔ همه چیز را در یگانگی بدان.
هوش مصنوعی: هر دوگانگی در آغاز از یکی پدید آمد. چون دوگانگی از میان برود، باز همان یکی باقی میماند.
هوش مصنوعی: هر کس به این خانهٔ گذرا و ناپایدار بیاید، باید دوباره بهشتاب از آن برود.
هوش مصنوعی: در این جهان آهسته و با احتیاط رفتار کن، زیرا تیزهوش است. دیر میگیرد، اما زود میکشد.
هوش مصنوعی: اگرچه در داوری بر ناتوانان ستم نمیکند، هیچکس از حسابش جا نمیماند و فراموش نمیشود.
هوش مصنوعی: حتی اگر صدهزار بار چابکی و تلاش کنی، بیش از روزیِ مقدّرِ خود نمیخوری.
هوش مصنوعی: آسمان حوضی یخبسته دارد. تا کی میخواهی از این یخ فُقّاع (نوشیدنی خنک) بگشایی؟ یعنی تا کی از این جهانِ سرد چشم لذت داری؟
هوش مصنوعی: در هوای این جهان که در آن افسرده و یخزده میشوی، پیش از آنکه بمیری با جان زنده شو. یعنی پیش از مرگ، از خود بمیر و به حیات معنوی برس.
هوش مصنوعی: آن کس که مانند آسمان گرد جهان گشت، سرانجام همه چیز را رها کرد و از دنیا رفت.
هوش مصنوعی: این جهان که از آنِ هیچکس نیست، او را به هیچ کشت، و آسمانِ پیچان با گردش خود او را در پیچ و تاب انداخت.
هوش مصنوعی: از هدفها و آرزوهای دنیوی دست بردار و از زندگی خود بهره ببر.
هوش مصنوعی: تا وقتی مرگِ جانستان، مانند شمشیر و تیر، هرچه داری از تو بگیرد، رنجی نبری.
هوش مصنوعی: پیش از آنکه از دنیا بروی، دل و جانت را از آن جدا کن تا از مرگ به سلامت برهی و جانت را نجات دهی.
هوش مصنوعی: به خانه و آبادانی دنیا بیاعتنا باش و خوراکت را اندک کن؛ تنها اینگونه میتوانی جانت را از دنیا به سلامت بیرون ببری.
هوش مصنوعی: رستگاری انسان در دو چیز است: بسیار بخشیدن و اندک خوردن.
هوش مصنوعی: هر کس به بزرگی و سروری قدم بگذارد، با همین دو صفت پسندیده نام و آوازه پیدا میکند.
هوش مصنوعی: هیچ پرخوری به مقام بلند نرسید و هیچ بخیلِ کمبخشی به جایگاهی دست نیافت.
دره: تازیانه.
هوش مصنوعی: در چنین دهکدهای (دنیا) کسی خردمند است که نیکی را از بها و مال برتر بداند.
هوش مصنوعی: در جهان مردم برگزیده و عامی هر دو فراواناند، اما این جهان ملک خاص هیچکس نیست و برای کسی نمیماند.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان به منصب و کاری دل بست که برکناری تو را در دل خود دارد و سرانجام به عزل تو میانجامد؟
هوش مصنوعی: هر بنا و آبادانی که زیر آسمان است، خاک بر سرش بریز و آن را خوار بشمار، زیرا خودش از خاک است.
هوش مصنوعی: از دام دنیا بگذر و درنگ مکن؛ منبر و جایگاه بلندت ممکن است دار تو شود، پس گستاخ و بیپروا مباش.
هوش مصنوعی: آرزوی آنکه زنده بر دار بالا روی، هوسی خام است؛ تنها یک مسیح بود که زنده بر دار رفت و همو بس است.
هوش مصنوعی: اگر موجودی زمینی به بالاترین آسمان هم برسد، باز زمین او را به سوی خود پایین میکشد.
هوش مصنوعی: اگر کسی تاج خود را به آسمان برساند و هفت کشور را باجگزار خود کند،
هوش مصنوعی: ناگهان شبی میبینی که مرده است؛ سر به خاک فرو برده و تنها رنج و دردسر با خود برده است.
هوش مصنوعی: خاک بیپروا آدمیان را فرو میبلعد و از فرو بردن خالی نیست؛ چنانکه گنج دانش و هر گنجی هم بی مار نگهبان نیست.
هوش مصنوعی: کدام خرمایی است که خاری همراه نداشته باشد؟ یا کجا مهرهٔ پادزهری هست که ماری با آن نباشد؟
هوش مصنوعی: قانون همهٔ نیک و بد روزگار این است که زهر در شیرینی پنهان است و شیرینی در زهر.
هوش مصنوعی: چه کسی پارهای شیرینی در پیش خود میخورد که پس از آن نیشی نخورد؟
مصرع دوم منظور مگس عسل است. دَم: دهان. (ناظم الاطباء)
هوش مصنوعی: در این جهانِ آمیخته از تاریکی و روشنی، مهرهٔ بیارزشی که بر گردن خر میآویزند از مُهر گرانبهای عیسی دور نیست؛ یعنی پست و والا در کنار هماند.
هوش مصنوعی: کیست که بر روی زمین تخت پادشاهی برافرازد و سرانجام زمین او را سخت در بر نگیرد و در خاک نکشد؟
هوش مصنوعی: خدایا، آن آسایشی را به ما بده که در پایان پشیمانی به بار نیاورد.
هوش مصنوعی: خدایا، درِ بخشش خود را به روی نظامی بگشا و او را در پناه درگاهت جای ده.
هوش مصنوعی: در آغاز به او نام نیک بخشیدی، در پایان نیز فرجام نیک به او عطا کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون بیامد بوعده بر سامند
آن کنیزک سبک زبام بلند
برسن سوی او فرود آمد
گفتی از جنبشش درود آمد
جان سامند را بلوس گرفت
[...]
چیست آن کاتشش زدوده چو آب
چو گهر روشن و چو لؤلؤ ناب
نیست سیماب و آب و هست درو
صفوت آب و گونه سیماب
نه سطرلاب و خوبی و زشتی
[...]
ثقة الملک خاص و خازن شاه
خواجه طاهر علیک عین الله
به قدوم عزیز لوهاور
مصر کرد و ز مصر بیش به جاه
نور او نور یوسف چاهی است
[...]
ابتدای سخن به نام خداست
آنکه بیمثل و شبه و بیهمتاست
خالق الخلق و باعث الاموات
عالم الغیب سامع الاصوات
ذات بیچونش را بدایت نیست
[...]
الترصیع مع التجنیس
تجنیس تام
تجنیس تاقص
تجنیس الزاید و المزید
تجنیس المرکب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.