ای خاک درت صندل سرگشته سران را
بادا مژه جاروب رهت تاجوران را
مشاطه سیمای رخ خلق ز زینت
از آب و گلت غالیه رخسار جهان را
بر درگه تو فتنه چین و رخ خوبان
بر صحن تو عاشق سر و افسر ملکان را
گویا شده ازشادی دیوار حریمت
هر نقش که یاد آمده نقاش گمان را
گر شکل صنم بر تو رقم کرده مصور
بگشاد زمین بوس تواش مهر دهان را
ور صورت رضوان به سوی خلد کشیده
برتافته از ذوق ریاض تو عنان را
گر طفل نبسته صور از خامه بزاید
خواهد ز صریر درت آموخت زبان را
صد مرتبه خورشید فلک بهر اقامت
در سایه ات فتاده و بگشاده میان را
گر روزن تو جادوییی دیده ندارد
بهر چه دهد درک نظر طبع دخان را
ور جام تو آیینه جمشید نباشد
چون عرض کند خوبی رخسار جهان را
معراجی و ره در کنف عدل تو حق را
فردوسی و جا در حرم خاص تو جان را
با سایه خود ساخته همسایه خدایت
زان بر همه انداخته ای ظل امان را
آفاق ز آیین تو در عیش و سرورند
کاراستی از فر جهانگیر جهان را
آن شاه جوان بخت کز اندیشه ثاقب
انوار زمین ساخت آثار زمان را
در حسن گل و آب ز بس کرده تصرف
آراسته چون طبع نگین روی مکان را
از غایت آرامش عهدش عجبی نیست
ز آسودگی ار راست شود خانه کمان را
تقدیر کشیدست برین طارم خضرا
بر کهگل نامش رقمی کاهکشان را
ای ملک خدایی که در ابداع صنایع
در خاک نهد خاطر معمار تو جان را
نیرنگ خیال تو جهان غالیه گون کرد
زان سان که عروسان جوان غالیه دان را
هر خانه که شد در کنف عدل تو آباد
ره نیست درآن خانه نزول حدثان را
کوی تو نظرگاه خدا دید «نظیری »
ره در حرم حق نبود هون و هوان را
در منفعت خلق جهان کوش که بخشد
حق عمر دراز آدمی نفع رسان را
بنشین و به عشرت گذران تا ابدالدهر
این دولت و این مکنت و این ملک و مکان را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این بخش مطلع دوم قصیدهای در ستایش جهانگیر پادشاه است و با خطاب به بنا و درگاه او آغاز میشود. شاعر دیوارها، نقشها، روزن و جام این کاخ را چنان زنده و شگفتانگیز توصیف میکند که نقشها به سخن میآیند و خورشید در سایهٔ آن میآساید. سپس به ستایش خود جهانگیر میپردازد و از عدل، آرامش روزگار و هنر معمارانش سخن میگوید. در پایان او را به سود رساندن به مردم سفارش میکند و برای دولتش دوام همیشگی آرزو میکند.
هوش مصنوعی: ای آنکه خاکِ درگاهت برای سرهای پریشان و دردمند مانند صندل، داروی آرامش است، کاش مژگان پادشاهان تاجدار جاروب راهِ تو باشد.
هوش مصنوعی: آب و گلِ بنای تو آرایشگرِ چهرهٔ مردم است و برای رخسار جهان همچون غالیه، یعنی عطر و زینت، است.
هوش مصنوعی: بر درگاه تو زیباییهای فتنهانگیز چین و چهرهٔ خوبرویان جمع است و در صحن تو سر عاشقان و تاج پادشاهان به خاک افتاده است.
هوش مصنوعی: هر نقشی که به خیال نقاش رسیده و بر دیوار حریم تو کشیده شده، از شادی به سخن آمده و گویی جان گرفته است.
هوش مصنوعی: اگر نقاش بر دیوار تو صورت بتی کشیده باشد، بوسیدن خاکِ درگاهت مُهرِ دهان آن بت را گشوده و او را به سخن آورده است.
هوش مصنوعی: و اگر صورت رضوان، نگهبان بهشت، را در حال رفتن به سوی بهشت کشیده باشد، رضوان از لذت باغهای تو عنان برگردانده و به سوی تو آمده است.
هوش مصنوعی: اگر از قلم نقاش کودکی زاده شود که هنوز صورتش کامل نشده، سخن گفتن را از صدای جیرجیر در تو خواهد آموخت.
هوش مصنوعی: خورشید آسمان صدها بار برای ماندن در سایهٔ تو فرود آمده و کمربندش را گشوده تا بیاساید.
هوش مصنوعی: اگر روزنهٔ تو چشمی جادویی ندارد، پس چرا به دودی که از آن میگذرد قدرت دیدن و دریافتن میبخشد؟
هوش مصنوعی: و اگر جام تو همان آینهٔ جهاننمای جمشید نیست، چگونه زیبایی چهرهٔ جهان را نشان میدهد؟
هوش مصنوعی: تو همچون معراجی هستی که حق در پناه عدل تو راه دارد، و همچون بهشتی هستی که جان در حرم خاص تو جای میگیرد.
هوش مصنوعی: خداوند تو را همسایهٔ سایهٔ خود ساخته است، به همین سبب سایهٔ امان و آسایش را بر همه گستردهای.
هوش مصنوعی: همهٔ سرزمینها از آیین و آراستگی تو در شادی و خوشیاند، زیرا تو جهان را با شکوه جهانگیر آراستهای.
هوش مصنوعی: همان پادشاه جوانبخت که با اندیشهٔ تیزبین خود آثار روزگار را به روشنیهای زمین بدل کرد.
هوش مصنوعی: او در زیبایی گل و آب و ساختن بنا چنان هنرنمایی کرده که چهرهٔ این مکان را مانند نگینی آراسته است.
هوش مصنوعی: در روزگار او چنان آرامشی هست که شگفت نیست اگر خانهٔ کمان، یعنی خمیدگی آن، از آسودگی راست شود و دیگر جنگی نباشد.
هوش مصنوعی: تقدیر بر این گنبد سبز آسمان کهکشان را مانند خطی کشیده که بر کاهگلِ نام او نقش بسته است؛ یعنی آسمان هم بنایی به نام اوست.
هوش مصنوعی: ای پادشاه خداداد، اندیشهٔ معمار تو در آفریدن هنرها چنان تواناست که در خاک جان میدمد.
هوش مصنوعی: افسون خیال تو جهان را خوشبو و آراسته کرد، همانگونه که عروسان جوان جعبهٔ عطرشان را خوشبو و زیبا نگه میدارند.
هوش مصنوعی: هر خانهای که در پناه عدل تو آباد شود، بلاها و حوادث روزگار راهی به آن ندارند.
هوش مصنوعی: نظیری کوی تو را جایی دید که خدا به آن نظر دارد، و در حرم حق خواری و زبونی راه ندارد.
هوش مصنوعی: در سود رساندن به مردم جهان بکوش، زیرا خداوند به کسی که به دیگران سود میرساند عمر دراز میبخشد.
هوش مصنوعی: بنشین و تا ابد با شادی از این دولت و ثروت و پادشاهی و جایگاه بهره ببر.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
خواهی که نیاری به سوی خویش زیان را
از گفتن ناخوب نگهدار زبان را
گفتار زبان است ولیکن نه مرا نیز
تا سود به یک سو نهی از بهر زیان را
گفتار به عقل است، که را عقل ندادند؟
[...]
ای شاه! تویی شاه، جهان گذران را
ایزد به تو دادهست زمین را و زمان را
بردار تو از روی زمین قیصر و خان را
یک شاه بسنده بود این مایه جهان را
آسان گذران کار جهان گذران را
زیرا که جهان خواند خردمند جهان را
پیراسته می دار به هر نیکی تن را
آراسته می خواه به هر پاکی جان را
میدان طمع جمله فرازست و نشیب است
[...]
نوروز جوان کرد به دل پیر و جوان را
ایام جوانی است زمین را و زمان را
هر سال در این فصل برآرد فلک از خاک
چون طبع جوانان جهان دوست جهانرا
گر شاخ نوان بود ز بی برگی و بی برگ
[...]
آراست جهاندار دگرباره جهان را
چو خلد برین کرد، زمین را و زمان را
فرمود که تا چرخ یکی دور دگر کرد
خورشید بپیمود مسیر دوران را
ایدون که بیاراست مر این پیر خرف را
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.