گرچه چشم ترک مستت فتنه و ابرو بلاست
این چنین دلبر بلا و فتنه دیگر کجاست؟
نقش اشیا سر به سر روشن شد از رویت مگر
جام جمشید رخت آیینه گیتی نماست
چون تو هستی دایم اندر خانقاه و میکده
رند و صوفی را چرا پیوسته باهم ماجراست؟
سالکان را در طریق کعبه وصل رخت
منزل اول فنای خویش و نفی ماسواست
گر نه رویت آفتاب ذات پاک است از چه رو
از رخت صحن سرای هر دو عالم پر ضیاست
بر صراط الله از آن بر خط رویت می روم
کاهل معنی را صراط الله خط استواست
چار مژگان و دو ابرو و دو خط و موی سر
هشت باب جنت و هم جنت و فردوس ماست
سرو را تا نسبتی کردم به بالای تو نیست
راستی را زین فرح پیوسته در نشو و نماست
دل ز من گفتم که دزدید؟ ابرویت گفتا که چشم
این چنین پرفتنه کج با کسی گفته است راست
تا به سر سی و دو خط رخت ره برده ام
شش جهت چندانکه می بینم همه روی خداست
چون نسیمی رستگار است از فنا و از عدم
هر وجودی را که از سی و دو نطق حق بقاست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل عارفانه با ستایش چشم و ابروی فتنهانگیز معشوق آغاز میشود و روی او را آینهٔ جهاننما و خورشید ذات الهی میداند. سپس با زبان حروفیه، اجزای چهره مانند مژه و ابرو و مو را درهای بهشت و خط روی را صراط خدا میشمارد. در پایان شاعر میگوید با شناخت سی و دو خط چهره همهجا روی خدا را میبیند و هر کس که بقایش از سی و دو حرف کلام حق باشد، مانند نسیمی از فنا رهاست.
هوش مصنوعی: هرچند چشم مست و ترکوار تو آشوبانگیز است و ابرویت بلای جان است، دلبری که چنین بلا و فتنهای داشته باشد کجا پیدا میشود؟ یعنی همین فتنهگری نشانهٔ بیهمتایی توست.
هوش مصنوعی: صورت همهٔ چیزها یکسره از روی تو روشن و آشکار شد. گویا چهرهٔ تو همان جام جمشید و آینهای است که همهٔ جهان را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: تو که همیشه هم در خانقاه حاضری و هم در میکده، پس چرا رند و صوفی پیوسته با هم ستیزه دارند؟ هر دو در پی یک مقصودند و نزاعشان بیجاست.
هوش مصنوعی: برای رهروانی که به کعبهٔ وصال روی تو میروند، نخستین منزل این است که خود را فانی کنند و هرچه جز خدا را نفی کنند.
هوش مصنوعی: اگر روی تو خورشید ذات پاک الهی نیست، پس چرا سراسر هر دو جهان از روی تو پرنور است؟
هوش مصنوعی: من بر خط روی تو گام برمیدارم، زیرا آن را همان صراط خدا میدانم؛ چون نزد اهل معنا، راه خدا همان خط راست و مستقیم است. اشاره به باور حروفیان که خطوط چهرهٔ انسان را مظهر حق میدانند.
هوش مصنوعی: چهار مژه و دو ابرو و دو خط چهره و موی سر، هشت در بهشتاند و خودِ بهشت و فردوس ما همینهاست. این بیت بر پایهٔ شمارش حروفی خطوط چهره سروده شده است.
هوش مصنوعی: از وقتی سرو را به قامت تو نسبت دادم، از شادی این همانندی پیوسته در حال رشد و بالیدن است. خوانش لفظ «نیست» در این بیت روشن نیست.
هوش مصنوعی: پرسیدم چه کسی دلم را دزدید؟ ابرویت گفت: چشم تو. شگفتا که ابروی کج و فتنهگر با کسی سخن راست گفته است.
هوش مصنوعی: از وقتی به راز سی و دو خط چهرهٔ تو پی بردهام، به هر سو از شش جهت که مینگرم، همهجا روی خدا را میبینم. سی و دو اشاره به شمار حروف در مکتب حروفیه است.
هوش مصنوعی: هر موجودی که بقایش از سی و دو حرفِ کلام حق باشد، مانند نسیمی از نابودی و نیستی رهایی یافته است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
یافت از یزدان ملک سلطان به شادی هرچه خواست
روز شادی روز ما سلطان دین سلطان ماست
بند شاهی کرد محکم راه دولت کرد پاک
چشم عالم کرد روشن کار گیتی کرد راست
وقت وقت رامش است و روز روز عشرت است
[...]
آن شنیدستی که روزی زیرکی با ابلهی
گفت کین والی شهر ما گدایی بیحیاست
گفت چون باشد گدا آن کز کلاهش تکمهای
صد چو ما را روزها بل سالها برگ و نواست
گفتش ای مسکین غلط اینک از اینجا کردهای
[...]
شاه را تاج ثنا دادم نخواهم بازخواست
شه مرا نانی که داد ار باز میخواهد رواست
شاه تاج یک دو کشور داشت لیک از لفظ من
تاجدار هفت کشور شد به تاجی کز ثناست
شه مرا نان داد و من جان دادمش یعنی سخن
[...]
یارب این مائیم و این صدر رفیع مصطفاست
یارب این مائیم و این فرق عزیز مجتباست
یارب این مائیم و این روی زمین یثرب است
کاسمان را هفت پشت از رشک یک رویش دوتاست
خوابگاه مصطفی و کعبه مان از پیش و پس
[...]
خوش ولایت ها که در تحتِ امورِ اولیاست
مصرِ استغنا و رومِ فقر و بغدادِ رضاست
بخشِ ایران قسمِ عشق و قسم توران بخش عقل
در میان آمویِ حکمت هم روان و هم رواست
هم خراسانِ سلامت هم عراق عافیت
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.