جهان را نیست جز مردم شکاری
نه جز خور هست کس را نیز کاری
یکی مر گاو بر پروار را کس
جز از قصاب ناید خواستاری
کسی کو زاد و خورد و مرد چون خر
ازین بدترش باشد نیز عاری؟
چه دزدی زی خردمندان چه موشی
چه بدگوئی سوی دانا چه ماری
خلنده‌تر ز جاهل بر نروید
هگرز، ای پور، ز آب و خاک خاری
زجاهل بید به زیراک اگر بید
نیارد بار نازاردت باری
حذر دار از درخت جاهل ایراک
نیارد بر تو زو جز خار باری
چه باید هر که او سر گین بشولد
مگر رنج تن و ناخوش بخاری؟
چو خلق این است و حال این، تو نیابی
ز تنهائی به، ای خواجه، حصاری
به از تنهائیت یاری نباید
که تنهائی به از بد مهر یاری
خرد را اختیار این است و زی من
ازین به کس نکرده است اختیاری
پیاده به بسی از بسته برخر
تهی غاری به از پر گرگ غاری
مرا یاری است چون تنها نشینم
سخن گوئی امینی رازداری
همی گوید که «هر کو نشنود خود
ندارد غم ولیکن غمگساری»
یکی پشتستش و صد روی هستش
به خوبی هر یکی همچون بهاری
به پشتش بر زنم دستی چو دانم
که بنشسته است بر رویش غباری
سخن‌گوئی بی‌آوازی ولیکن
نگوید تا نیابد هوشیاری
نبینی نشنوی تو قول او را
نبیند کس چنین هرگز عیاری
به هر وقت از سخن‌های حکیمان
به رویش بر ببینم یادگاری
نگوید تا به رویش ننگرم من
نه چون هر ژاژخائی بادساری
به تاریکی سخن هرگز نگوید
چو با حشمت مشهر شهریاری
به صحبت با چنین یاری به یمگان
به سر بردم به پیری روزگاری
به زندان سلیمانم ز دیوان
نمی‌بینم نه یاری نه زواری
سلیمان‌وار دیوانم براندند
سلیمانم، سلیمانم من آری
به دریا باری افتاد او بدان وقت
ز دست دیو و من بر کوهساری
بجز پرهیز و دانش بر تن من
نیابد کس نه عیبی نه عواری
مرا تا بر سر از دین آمد افسر
رهی و بنده بد هر بی‌فساری
زمن تیمار نامدشان ازیرا
نپرهیزد حماری از حماری
گرفته‌ستند اکنون از من آزار
چو از پرهیز بر بستم ازاری
ز بهر آل پیغمبر بخوردم
چنین بر جان مسکین زینهاری
تبار و ال من شد خوار زی من
ز بهر بهترین آل و تباری
به فر آل پیغمبر ببارید
مرا بر دل ز علم دین نثاری
به هر فضلی پیاده و کند بودم
به فر آل او گشتم سواری
به فر آل پیغمبر شود مرد
اگر بدبخت باشد بختیاری
به فر علم آلش روزه‌دار است
همان بی‌طاعتی بسیار خواری
به جان بی‌قرار اندر، بدیشان
پدید آید زعلم دین قراری
ستمگاری به جز کز علم ایشان
در این عالم کجا شد حق گزاری؟
به فر آل پیغمبر شفا یافت
ز بیماری دل هر دل‌فگاری
به حلهٔ دین حق در پود تنزیل
به ایشان یافت از تاویل تاری
نبیند جز به ایشان چشم دانا
نهانی را به زیر آشکاری
نهان آشکارا کس ندیده است
جز از تعلیم حری نامداری
نگارنده نهانی آشکار است
سوی دانا به زیر هر نگاری
بدین دار اندرون بایدت دیدن
که بیرون زین و به زین هست داری
لطیف است آن و خوش، مشمر خبیثش
زخاک و خارو خس چون مرغزاری
ازیراک از قیاس، آن شادمانی است
سوی دانای دین، وین سوکواری
چو شورستان نباشد بوستانی
چو کاشانه نباشد ره گذاری
گر آگاهی که اندر ره‌گذاری
چه افتادی چنین در کاروباری؟
چو دیوانه به طمع بار خرما
چه افشانی همی بی‌بر چناری؟
شکار خویش کردت چرخ و نامد
به دستت جز پشیمانی شکاری
بسی خفتی، کنون بر کن سر از خواب
خری خیره مده مستان خیاری
که روزی زین شمرده روزگارت
بباید داد ناچاره شماری
بخوان اشعار حجت را که ندهد
به از شعرش خرد جان را شعاری
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، ناصرخسرو به توصیف وضع نامناسب و بی‌ثباتی انسان‌ها در جهان می‌پردازد. او می‌گوید که مردم مانند شکارچیان در پی خواسته‌های خود، به دنبال لذائذ دنیوی هستند و بسیاری از آنها همچون خرها زندگی می‌کنند، به دور از خرد و شناخت. شاعر به خطرات جهل و موجودات نادان اشاره می‌کند و هشدار می‌دهد که دوستی با افراد جاهل تنها به رنج و عذاب منجر می‌شود. او بر ضرورت آگاهی و دانش تأکید می‌کند و آن را بهترین راه برای رهایی از مشکلات می‌داند. در نهایت، ناصرخسرو مخاطب را به تفکر و انتخاب صحیح در زندگی دعوت می‌کند و از بی‌اهمیتی نسبت به علم و معرفت می‌نالد.
هوش مصنوعی: تنها افرادی که در این دنیا وجود دارند، شکارچیان هستند و غیر از آن، هیچ‌کس کاری فراتر از تأمین خوراک ندارد.
هوش مصنوعی: تنها کسی که به گاو پرواری نیاز دارد، قصاب است و غیر از او کسی به آن تمایل نشان نمی‌دهد.
هوش مصنوعی: کسی که در زندگی فقط غذا می‌خورد و می‌میرد و مثل یک خر زندگی می‌کند، آیا از این بدتر هم کسی وجود دارد؟
هوش مصنوعی: اگر کسی از خردمندان چیزی را برباید، مانند دزدی است که موش می‌دزدد، و اگر بدگویی به دانا کند، مانند ماری است که نیش می‌زند.
هوش مصنوعی: ای پسر، هرگز چیزی شیرین‌تر از بی‌خبری و جهل به بار نخواهد آمد، حتی اگر از آب و خاک به وجود آمده باشد.
هوش مصنوعی: از جاهل، درخت زالزاک نمی‌تواند بار بیاورد و اگر هم بار دهد، تو را آزرده می‌کند.
هوش مصنوعی: از درخت جهل دوری کن، زیرا جز خاری از آن به تو نخواهد رسید.
هوش مصنوعی: هر کس که جرات کند و با بی‌خبری و نادانی به جنگ و دشمنی برود، جز رنج و ناراحتی به دست نمی‌آورد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که وضعیت و حال مردم اینگونه است، ای آقای من، نمی‌توانی از تنهایی خود تور ایمنی پیدا کنی.
هوش مصنوعی: تنهایی تو بهتر از داشتن دوستی است که مهر و محبتش بد باشد.
هوش مصنوعی: خرد حق انتخاب دارد و من هیچ‌گاه به کسی اختیاری نداده‌ام.
هوش مصنوعی: در این بیت، ناصرخسرو می‌گوید که انسان‌های بی‌مقدار و بی‌ارزش را می‌توان به صورت پیاده در مجموع بر زین یک اسب سوار و خود را از افرادی که در غار پر از گرگ هستند، بهتر دانست. یعنی بهتر است که در میان افراد کم‌ارج باشی تا اینکه در میان خطر و تهدید زندگی کنی.
هوش مصنوعی: من شخصی دارم که وقتی تنها می‌نشینم، به من کمک می‌کند و رازهایم را با او در میان می‌گذارم.
هوش مصنوعی: او (امینی) می‌گوید هر کسی که درد را نمی‌شنود، غمی ندارد، اما در واقع کسی که خبر از غم‌های دیگران ندارد، نمی‌تواند غمگساری (تسلی دادن) کند.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس تنها یک پشت ندارد، بلکه به تعداد زیاد، چهره و نمای مختلفی ظاهر می‌شود که هر کدام به اندازه بهار زیبا و دل‌انگیز هستند.
هوش مصنوعی: اگر بدانم که روی او پوشیده از غباری است، با دستم به پشتش می‌زنم تا او را بیدار کنم.
هوش مصنوعی: سخنگو کسی است که صدایی ندارد و سکوت می‌کند تا زمانی که به درک و آگاهی صحیحی برسد.
هوش مصنوعی: اگر تو قول او را نبینی و نشنوی، هیچ انسانی تا به حال چنین آگاهی و درکی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: هر بار که به سخنان حکیمان گوش می‌دهم، نشانه‌ای از آن را بر چهره‌اش می‌بینم.
هوش مصنوعی: او (ناصرخسرو) می‌گوید که من نمی‌توانم حرفی را بشنوم یا به آن توجه کنم، تا زمانی که به چهره‌اش نگاه نکنم، و این صحبت‌ها مشابه سخنان بی‌اساس دیگران نیست.
هوش مصنوعی: او هرگز در تاریکی سخن نمی‌گوید، زیرا که با شکوه و عظمت سلطنت شهریاری همراه است.
هوش مصنوعی: به گفتگو با چنین دوستی که همچون دریا است، روزهای پیری را گذرانده‌ام.
هوش مصنوعی: به مانند سلیمان که در زندان است، من هم از دیوان، نه دوستی دارم و نه محبت و یاری.
هوش مصنوعی: دیوان، به مانند سلیمان، مرا از خود راندند؛ پس من نیز مانند سلیمان هستم، این را می‌دانم.
هوش مصنوعی: در آن زمان که دیو بر او تسلط پیدا کرد، او به دریا افتاد و من بر روی کوه ایستاده بودم.
هوش مصنوعی: جز پرهیزکاری و دانش، هیچ‌کس نمی‌تواند بر من ایرادی بگیرد یا آسیب برساند.
هوش مصنوعی: وقتی که بر سر من تاج دین آمد، به حالتی رسیدم که بنده‌ای دون و بی‌ارزش محسوب می‌شوم.
هوش مصنوعی: از من مراقبت و رسیدگی به دیگران نمی‌رسد، زیرا کسی که حیوانی را از کسالت نمی‌رهاند، به بی‌تفاوتی و بی‌اعتنایی معادل شده است.
هوش مصنوعی: اکنون افرادی که به من آزار می‌رسانند، به مانند کسی هستند که از چیزهایی که پرهیز کرده، خود را می‌درد.
هوش مصنوعی: به خاطر محبت و علاقه‌ام به خاندان پیامبر، اینگونه آزار و سختی را تحمل کردم و برای خود و جان مسکین، زینتی و تزیینی خواستم.
هوش مصنوعی: من به خاطر بهترین نسل و خانواده (آل پیغمبر) دچار خوار و ذلت شدم و این وضعیت به خاطر خویشاوندم و ریشه‌ام است.
هوش مصنوعی: مرا به خاطر بزرگی و فضیلت خاندان پیامبر (پیغمبر اسلام) بر دل، آراسته با علم دین، بپاشید و مملو کنید.
هوش مصنوعی: من در هر فضیلتی به صورت پیاده و راحت حرکت می‌کردم، اما به هویت او وابسته شدم و حالا مثل سوارکاری شجاع درخدمت او هستم.
هوش مصنوعی: هر مردی که به فضل و نیکی‌های خانوادهٔ پیامبر (محمد) پیوسته شود، حتی اگر بدبخت باشد، برای او بخت و شانس خوبی خواهد بود.
هوش مصنوعی: کسی که از علم و فضیلت خاندان پیغمبر (آل) بهره‌مند است، اگر روزه‌دار باشد و در عین حال به طور مکرر نافرمانی کند، به او بسیار خوار و بی‌مقدار خواهد بود.
هوش مصنوعی: عشق و شیدایی به علم دین، در دل ناآرام من آرامش و قرار می‌آورد و به من احساس اطمینان و ثبات می‌دهد.
هوش مصنوعی: در این دنیا، هیچ چیز به جز اینکه با علم و دانش آنها به حق و حقیقت برسیم، وجود ندارد؛ پس اینان در ستمگری حرفی برای گفتن ندارند.
هوش مصنوعی: هر کسی که به وجود فرزندان پیامبر (پیغمبر اسلام) متصل شود، از درد و بیماری دل خود شفا خواهد یافت، حتی اگر در دلش غم و اندوهی باشد.
هوش مصنوعی: با پوشش دین حق، که به صورت نازل شده یعنی قرآن در آمده است، به این افراد (اهل بیت پیامبر) از تفسیر و تأویل (معانی عمیق و پنهان) بهره‌مند گردیده است.
هوش مصنوعی: چشم دانای واقعی نمی‌تواند غیر از آنچه را که این افراد (آنان که به حقیقت دین دست یافته‌اند) آشکار کرده‌اند، ببیند. آنها برای درک حقیقت نهانی را که در پس ظواهر است، راهنمایی می‌کنند.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نه از طریق دیدن و نه از طریق دانش، راز و حقیقتی را که در دل حری، معروف‌ترین و پرآوازه‌ترین معشوق، نهفته است، درک نکرده است.
هوش مصنوعی: زیبای حقیقت که به طور پنهان نمایان است، فقط برای اهل علم و معرفت قابل درک است و آنها می‌توانند آن را در عمق هر زیبایی ببینند.
هوش مصنوعی: باید درون این دنیا را ببینی، زیرا آنچه که در بیرون و خارج است، بر اساس آنچه که در درون داری، شکل می‌گیرد.
هوش مصنوعی: چیز لطیف و خوشبو وجود دارد که نمی‌توان آن را به چیزهای پلید و بی‌ارزش مانند خاک و علف بی‌مقدار تشبیه کرد، مانند باغی که پر از مرغزار و زیبایی است.
هوش مصنوعی: شادمانی واقعی، به دور از قیاس و اندازه‌گیری، از جانب دانای دین (شخصی با علم و آگاهی دینی) در بطن کارها و رفتارهای او وجود دارد، و معمولاً در فرهنگ و زندگی شخصی او ظهور پیدا می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر جایی برای شادی و سرور وجود نداشته باشد، مانند باغی که بدون شادمانی است، پس اگر کسی خانه‌ای نداشته باشد، نمی‌تواند به سفر و رفت و آمد بپردازد.
هوش مصنوعی: اگر از وضعیتی که در آن قرار داری آگاهی، چرا اینگونه در گرفتاری و مشکل افتاده‌ای؟
هوش مصنوعی: مانند یک دیوانه که به خاطر طمع درخت خرما، بدون نتیجه و بی‌هدف در زیر درخت چنار در حال افشاندن بار است، تو نیز در کار و زندگی‌ات در حال تلاشی بی‌حاصل هستی.
هوش مصنوعی: همان‌طور که چرخ زمان بر تو سختی و مصیبت آورد و نتوانستی چیزی به دست آوری، تنها پشیمانی و افسوس نصیبت شد.
هوش مصنوعی: بسیار خوابوندی و حالا باید از خواب بیدار شوی، زیرا نباید بیش از این غافل باشی و نباید خود را در مستی و نادانی غرق کنی.
هوش مصنوعی: روزی از این زندگی شمارش شده، وقت آن می‌رسد که باید برای ناچاری‌ات، حساب و کتابی بگذاری.
هوش مصنوعی: اشعار حجت (محتشم یا شاعری بزرگ) را بخوان که هیچ شعری به زیبایی و عمق آن نمی‌تواند دل را به خود مشغول کند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چو آلیزنده شده در مرغزاری
نباشد بر دلش از بار باری
دگر ره باز با هر کوهساری
بخار آورد پیدا خارخاری
همان شخ که‌ش حریرین بود قرطه
همی از خزّ بربندد اِزاری
به ابر اندر حصاری گشت کهسار
[...]
ز تو نشگفت فضل و بردباری
چنان کز ما جفا و زشتکاری
به مو واجی چرا ته بیقراری
مگر پروردهٔ باد بهاری
چرا گردی به‌کوه و دشت و صحرا
به جان ته ندارم اختیاری
ندارم جز غم تو غمگساری
نه جز تیمار تو تیمارداری
مرا از تو غم تو یادگارست
از این بهتر چه باشد یادگاری
بدان تا روزگارم خوش کنی تو
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.