گشت جهان کودکی دوازده ساله
از سمنش روی وز بنفشه گلاله
آمد نازان ز هند مرغ بهاری
روی نهاده به ما جغاله جغاله
بیسلب و مفرش پرندی و رومی
دشت نماند و جبال و نه بساله
تا گل در کله چون عروس نهان شد
ابر مشاطه شده است و باد دلاله
نرگس جماش چون به لاله نگه کرد
بید بر آهخت سوی لاله کتاله
طرفه سواری است گل فروخته هموار
آتشش آب و عقیق و مشک دباله
گرنه چو یوسف شده است گل، چو زلیخا
باغ چرا باز شد دوازده ساله؟
چون بوزد خوش نسیم شاخک بادام
سیم نثارت کند درست و شگاله
باز قوی شد به باغ دخترکش را
دست شده سست و پای گشته کماله
روی به دنیا نه، ای نهاده برو دل،
داد بخواه از گل و بنفشه و لاله
نیستی آگه مگر که چون تو هزاران
خورده است این گنبد پیر زشت نکاله؟
هر که مرو را طلاق داد بجویدش
دوست ندارد هگرز شوی حلاله
فتنه کند خلق را چو روی بپوشد
همچو عروسان به زیر سبز غلاله
گر تو همی صحبت زمانه نجوئی
آمدت اینک زمان صحبت و حاله
پیر جهان بد سگال توست سوی او
منگر و مستان ز بد سگاله نواله
جز به جفا و عدههاش پاک دروغ است
ور بدهد مر تو را هزار قباله
نیک نگه کن به آفرینش خود در
تا به گه پیریت ز حال سلاله
تات یکی وعده کرد هرگز کان را
باز به روز دگر نکرد حواله
معدهت چاهی است ای رفیق که آن چاه
پر نشود جز به خاک و ریگ و نماله
رنج مبر تو که خود به خاک یکی روز
بر تو کنندش بلامحال و محاله
هم به تو مالد فلک تو را که ندارد
جز که ز عمر تو چرخ برشده ماله
نالش او را کشید مادر و فرزند
شربت او را چشید عمه و خاله
نسخت مکرش تمام ناید اگر من
محبره سازم یکی چو چاه زباله
آمدن لاله و گذشتن او کرد
لالهٔ رخسار من چو زرد بلاله
تو به پیاله نبید خور که مرا بس
حبر سیاه و قلم نبید و پیاله
دهر به پرویزن زمانه فرو بیخت
مردم را چه خیاره و چه رذاله
هرچه درو مغز و آرد بود فرو شد
بر سر ماشوب آمده است نخاله
دیو ستان شد زمین و خاک خراسان
زانکه همی ز ابر جهل بارد ژاله
دانا داند کز آب جهل نروید
جز که همه دیو کشتمند و نهاله
حکمت حجت بخوان که حکمت حجت
بهتر و خوشتر بسی ز مال و ز کاله



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به وضعیت گذرای زندگی و تداخل آن با زیباییهای طبیعت میپردازد. شاعر با اشاره به سن دوازده سالگی و تشبیه آن به جوانی و زندگی نو، از تغییرات زیبایی در عالم طبیعت، مانند گلها و نسیم خوش صحبت میکند. او به سختیهای زندگی و فریبندگی زمانه نیز اشاره دارد و نسبت به دنیای فانی و زودگذر هشدار میدهد. شاعر به خواننده میگوید که دنیا در نهایت ناپایدار است و تنها حکمت و آگاهی میتواند انسان را در این گرداب محفوظ دارد. در نهایت، شاعر برتری حکمت و خرد را بر ثروت و مال مینماید و به اهمیت آن در برابر جهل تأکید میکند.
هوش مصنوعی: جهان به مانند کودک دوازدهسالهای است که زیباییاش از عطر سمن و گل بنفشه سرچشمه میگیرد.
هوش مصنوعی: مرغ بهاری که به ناز از هند آمده، در حال حاضر بر روی جغالهای نشسته است و به ما نشان میدهد.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به زیبایی و قشنگی پرندگانی اشاره میکند که در دشت و کوهستانها وجود دارند و تا زمانی که زیبایی و شگفتی زندگی برجا باشد، آنها نیز در حال پرواز و پرواز خواهند بود. به معنای دیگر، وقتی زیبایی و جوانی از بین برود، هیچ چیز در دشت و جبال باقی نخواهد ماند.
هوش مصنوعی: زمانی که گل در اوج زیبایی و بهروشنی چون عروسی پنهان میشود، ابر مانند آرایشگری در حال زینت دادن به آن است و باد به عنوان واسطهای در امر عشق و زیبایی عمل میکند.
هوش مصنوعی: نرگس، در حالی که به لاله نگاه میکند، به خاطر زیبایی لاله حسرت میخورد و بید (درخت بید) نیز به خاطر تماشای لاله، به سمت او خم میشود.
هوش مصنوعی: شگفتانگیز است که سواری، گل را به قیمت میفروشد و آتش آن، به آبی و عقیق و مشک عطری برای تشخیص هموار میشود.
هوش مصنوعی: اگر گل مانند یوسف زیبا و جذاب شده است، پس چرا باغ (محل رشد گلها) مثل زلیخا بعد از دوازده سال به شکوفایی نرسیده است؟ زلیخا همسر یعقوب و دختر وزیر مصری است که به زیبایی یوسف علاقهمند شده بود.
هوش مصنوعی: زمانی که نسیم دلپذیری میوزد، شاخک درخت بادام به سمت تو هدیهای بیافریند و شکوفه بدهد.
هوش مصنوعی: دختر در باغ قوی و زیبا شده است، اما دستش ضعیف و پایش ناتوان شده است.
هوش مصنوعی: به دنیا روی نکن، ای دل که تصمیم گرفتهای، از گل و بنفشه و لاله (به عنوان نماد زیبایی) طلب کن که چه چیزهایی را میخواهی.
هوش مصنوعی: آیا نمیدانی که خیلیها مانند تو در این دنیا غمگین و ناکام زندگی کردهاند و این جهان بزرگ و کهنه برای آنها زیبا نبوده است؟
هوش مصنوعی: هر کس که شهر مرو را ترک کند، دوست ندارد دوباره به آنجا برگردد، حتی اگر به عنوان شوهر قانوناً به آنجا برگردد.
هوش مصنوعی: وقتی مردم را به فتن و آشوب میاندازد، مانند عروسها که چهرهشان را زیر حجاب سبز میپوشانند، میتواند تأثیرگذار باشد.
هوش مصنوعی: اگر تو هم به دنبال صحبت با دنیا و زمانه هستی، اکنون وقت آن رسیده که با او سخن بگویی و حال خود را بیان کنی.
هوش مصنوعی: جهان را شخصی فریبکار و مکار میداند و به فردی که مایل است به سوی او برود، توصیه میکند که به او نگاه نکند. او همچنین میگوید که از افرادی که به سمت آه و ناله و فریبهای دنیا میروند، به دور باش.
هوش مصنوعی: جز با بدی و وعدههای فریبنده چیزی از او (پیر جهان) حقیقت ندارد و اگر هم به تو هزار برگ وثیقه بدهد، باز هم چیزی واقعی نیست.
هوش مصنوعی: به خودت خوب نگاه کن و آفرینش خود را در نظر بگیر، تا در زمان پیری و سالخوردگی متوجه حال و وضعیت نسل خودت شوی.
هوش مصنوعی: تات (خدای آسمان) وعده داده که هرگز، این کان (گنج و ثروت) را به روز دیگری حواله نکند، یعنی روزی به انسانها بدهد.
هوش مصنوعی: معدهی تو مانند چاهی است که فقط با خاک و شن و چیزهای بیارزش پر میشود و هیچ چیزی غیر از اینها نمیتواند آن را پر کند.
هوش مصنوعی: از رنج و زحمت نگران نباش، زیرا روزی خواهد رسید که تو را به خاک خواهند سپرد و پس از آن دیگر کاری نمیتوان کرد.
هوش مصنوعی: فلک (آسمان) نیز به تو برکت میدهد، اما تنها چیزی که از عمر تو به دست میآورد، عمر توست که مانند شیرهای بر آن مالیده شده است.
هوش مصنوعی: مادر به دنبال فرزندش نالید و عمه و خاله نیز طعم شربت او را چشیدند، به این معنا که این درد و غم آنها را متاثر کرده است.
هوش مصنوعی: دستهایی که به مکر و فریب آلودهاند، هرگز به تمامیت نمیرسند، حتی اگر من برای آنها دامی مانند چاه کثیف و بدبو بسازم.
هوش مصنوعی: وقتی لالهها (گلها) میآیند و میروند، لالهٔ صورت من همچون زردی بلال (ذرت) میشود.
هوش مصنوعی: تو به جای نوشیدن شراب، سر به پیاله بزن و به من فکر کن؛ زیرا حال من پر از اندوه و دردمندی است و نوشتن از غم و تلخیهای زندگیام را نمیخواهم.
هوش مصنوعی: زمانه مانند پرویز، پادشاه ایرانی، به همه مینگرد و از این رو، افراد را میریزد و در نتیجه، هم نیکان (خیاره) و هم بدان (رذاله) در دست تقدیر زمان، به سرنوشت واحدی دچار میشوند.
هوش مصنوعی: هر چه در دنیا ارزش و لذت دارد، به سر انسانها آمده و همه چیز به آشفتگی افتاده است، به طوری که مردم نادان و ناخالص (نخاله) بر سر آنها ریختهاند.
هوش مصنوعی: زمین و خاک خراسان به دیوها (نیروهای شر و نادانی) تبدیل شده است، زیرا بارشهای ناشی از ابر جهل، همواره مثل شبنم (ژاله) بر آنها میریزد و آنها را فاسد کرده است.
هوش مصنوعی: آگاه است که از آب جهل (دانش نادرست) چیزی جز دیوان و موجودات بد نمیروید، و ریشهای در این بستر نیست.
هوش مصنوعی: حکمت را به عنوان دلیل و برهان بشناس، زیرا حکمت و دانش بسیار بهتر و دلپذیرتر از ثروت و دارایی است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
لیس کلامی یفی بنعت کماله
صل الهی علی النبی و آله
لیس کلامی یفی بنعت کماله
صل الهی علی النبی و آله
لیس کلامی یفی بنعت کماله
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.