مکر و حسد را ز دل آوار کن
وین تن خفته‌ت را بیدار کن
نفس جفا پیشه‌ت ماری است بد
قصد سوی کشتن این مار کن
به آتش خرسندی یشکش بسوز
بر در پرهیزش بر دار کن
سرکش و تازنده ستوری بده است
زیر ادب‌هاش گران‌بار کن
پای ببندش به رسن‌های پند
حکمت را بر سرش افسار کن
پیشه مدارا کن با هر کسی
بر قدر دانش او کار کن
ورچه گران سنگی، با بی‌خرد
خویشتن خویش سبکسار کن
چون به در خانهٔ زنگی شوی
روی چو گلنارت چون قار کن
ور به در ترک شوی زان سپس
بر در او قار چو گلنار کن
گرت نه نیک آمد از آن کار پار
بس کن از آن کار نه چون پار کن
ورت به حرب افتد با یار کار
حرب به اندازه و مقدار کن
نیک‌خوئی را به ره عمر در
زیر خرد مرکب رهوار کن
وانگه بی‌رنج، اگر بایدت،
دست بر این گنبد دوار کن
خوب حصاری بکش از گرد خویش
خوی نکو را در و دیوار کن
وز خرد و جود و سخا لشکری
بر سر دیوار نگهدار کن
وانگه بر لشکر و بر حصن خویش
بر و لطف را سر و سالار کن
شاخ وفا را به نکو فعل خویش
بر ور بی‌خار کم‌آزار کن
سیب خودت را ز هنر بوی ده
خانه‌ت ازو کلبهٔ عطار کن
سیرت و کردار گر آزاده‌ای
بر سنن و سیرت احرار کن
هرچه به بازو نتوانیش کرد
دانش با بازو شو یار کن
دست فرودار چو آشفت بخت
سر ز خمار دنه هشیار کن
خویشتن ار چند که غره نه‌ای
غرهٔ این عالم غدار کن
آنکه همی دیش به بیگار خویش
بردی امروزش بیگار کن
وانکه به نزدیک تو دی خوار بود
بر درش امروز تنت خوا رکن
ور نه خوش آیدت همی قول من
با فلک گردان پیکار کن
چیست که بیهوش همی بینمت؟
از چه همی نالی؟ اقرار کن
مرکب ایمانت اگر لنگ شد
قصد سوی کلبهٔ بیطار کن
علت پوشیده مدار از طبیب
بر در او خواهش و زنهار کن
جانت بیالود به آثار جهل
قصد به برکندن آثار کن
دزدی و طرار ببردت ز راه
بریه بر آن خائن طرار کن
دیو که باشد مگر آنکو به جهد
گوید «شلوار ز دستار کن»؟
پشک به تو فروخت به بازار دین
گفت «هلا مشک به انبار کن»
کیسه‌ت پر پشک و پشیز است و روی
کیسه یکی پیش نگونسار کن
عیبهٔ اسرار نبی بد علی
روی سوی عیبهٔ اسرار کن
گر نشنوده است که کرار کیست
روی بر آن صاین کرار کن
همبر با دشت مدان کوه را
فکرت را حاکم و معیار کن
ورت همی باید شو کوه را
بشکن و با هامون هموار کن
لعنت بر هر که چنین غدر کرد
لعنت بر جاهل غدار کن
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به نکوهش مکر و حسد می‌پردازد و از خواننده می‌خواهد که خود را از این صفات منفی پاک کند. او توصیه می‌کند که نفس خود را تحت کنترل درآورد و با ادب و حکمت برخورد کند. همچنین بر اهمیت مدارا با دیگران، تفکر عمیق دربارهٔ شرایط، و پرهیز از جهل و نادانی تأکید می‌کند. بایستی انسان با خوی نیکو و دانش به زندگی خود ادامه دهد و از حسد و کینه دوری کند. در نهایت، او بر لزوم آگاهی و درک عمیق از زندگی تأکید می‌کند و نسبت به غفلت و نادانی هشدار می‌دهد.
هوش مصنوعی: مکر و حسد را از دل خود بیرون کن و از خواب غفلت بیدار شو.
هوش مصنوعی: نفس بدکردار و جفا پیشه‌ات مثل ماری است که قصد دارد تو را نابود کند، پس باید مقابله‌اش کنی و از بین ببری.
هوش مصنوعی: باید با آتش خوشنودی و خرسندی او را بسوزانی و بر در ورودی پرهیز او آویزان کنی.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که او (ستوره) که سرکش و تندخوست، باید تحت کنترل و ادب قرار گیرد و به او فشار آوریم تا متوجه سنگینی آداب و قواعد شود.
هوش مصنوعی: او را با پندهای حکمت، چون اسب رام کن و پایش را به رسن‌های تربیت محکم ببند تا تحت کنترل درآید.
هوش مصنوعی: با هر کسی بر اساس میزان دانش او رفتار کن و در روابط خود با دیگران صبوری و مدارا داشته باش.
هوش مصنوعی: اگرچه تو انسان باارزشی هستی، اما با بی‌خردان باید به طور ملایم و نرم برخورد کنی.
هوش مصنوعی: وقتی به در خانهٔ سیاه‌پوست (زنگی) می‌روی، باید با رویی خندان و زیبا مانند گل نرگس (گلنار) ظاهر شوی.
هوش مصنوعی: اگر به در خانهٔ ترک، به خاطر آن زنگی، بروی، باید با دلشاد و خوشرویی مانند گلنار (میوهٔ انار) در برابر او قیام کنی و رفتار کنی.
هوش مصنوعی: اگر از آن کار بدت آمد، دست بکش و ادامه نده؛ زیرا از آن کار مانند پار (چیزی که دلت را بزند یا خوشایند نباشد) نکن.
هوش مصنوعی: اگر بایستی با دوستانت به مشاجره بپردازی، آن را به گونه‌ای انجام بده که به اندازه و حدود معقول باشد.
هوش مصنوعی: نیکوکاری را در طول عمر به‌طور مداوم و با دقت و زیرکی انجام بده.
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی بدون زحمت و دردسر به آرزوهایت برسی، باید بر این دنیا که دائماً در حال تغییر و تحول است، تسلط پیدا کنی.
هوش مصنوعی: خودت را در محیطی مثبت و خوب قرار بده و اطراف خود را با اخلاق و رفتار نیک محصور کن.
هوش مصنوعی: از هوش و حکمت و بخشندگی و سخاوتمندی، نیرویی بر بالای دیوار خود قرار بده تا از آن محافظت کند.
هوش مصنوعی: سپس بر لشکر و دژی که به خودت تعلق دارد، محبت و خوبی را فرمانده و پیشوای خود قرار بده.
هوش مصنوعی: به خاطر نیکویی رفتار و عمل خود، به درخت وفا رسیدگی کن و آن را از خارهای آزاردهنده پاک کن.
هوش مصنوعی: سعی کن شخصیت و زیبایی‌های خود را با هنر و استعدادت ارزشمند کنی، که این تأثیر به خانه و سرنوشت خودت خواهد رسید؛ همچنین به دیگران هم فایده برسانی.
هوش مصنوعی: اگر انسان ازاده‌ای هستی، باید رفتار و کردار خود را بر طبق سنن و روش‌های آدم‌های آزاده قرار دهی.
هوش مصنوعی: اگر نتوانی چیزی را فقط با زور و قدرت جسمی انجام دهی، با دانش و آگاهی به کمک آن کار بیا و برای انجامش اقدام کن.
هوش مصنوعی: دست را که به خاطر بخت بد پایین افتاده، از حال بی‌خبری و خواب آلودگی بیرون بیاور و هشیار و بیدار شو.
هوش مصنوعی: با وجود اینکه خودت فریفتهٔ خود نیستی، اما در برابر فریب‌های این دنیا که بی‌رحم و تندخو است، فریب بخور.
هوش مصنوعی: کسی که دیروز او را به کار اجباری وادار کردی، امروز او را به زحمت و رنج بینداز.
هوش مصنوعی: آن کسی که دیروز در نزد تو نادیده و خوار بود، امروز بر در او بر تن تو غم و اندوه می‌افکند.
هوش مصنوعی: اگر از گفته‌های من خوش‌ات نمی‌آید، با حوادث و تغییرات زندگی که مانند فلک گردان هستند، مقابله کن.
هوش مصنوعی: چرا بی‌حرکت و بی‌خبر به نظر می‌رسی؟ از چه چیزی در درونت ناراحت هستی؟ اعتراف کن.
هوش مصنوعی: اگر ایمان تو در حرکت متوقف شد، باید به جایی بروی که مراقبت و درمان را برایت فراهم می‌کند، مانند بیطاری که به اصلاح و درمان اسب‌ها می‌پردازد.
هوش مصنوعی: اگر دلیلی برای درد یا بیماری‌ات داری، آن را از پزشک پنهان نکن و در برابر او با خواهش و احتیاط رفتار کن.
هوش مصنوعی: جانت را آلوده به نشانه‌های نادانی نکن و بخواه که این نشانه‌ها را از خود برطرف کنی.
هوش مصنوعی: اگر دزد و حقه‌باز تو را از مسیر راست منحرف کند، تو نیز بر آن خائن (حقه‌باز) برای تلافی و مقابله‌به‌مثل آسیب بزن.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که آیا دیو (شخص شرور یا شیطان) کیست جز آن کسی که تلاش می‌کند بگوید «شلوار را از دستار (کلاه) دور کن»؟ یعنی به نوعی به ابلهی و دوری از حقیقت اشاره دارد که باعث می‌شود کسی به کارهای بیهوده بپردازد.
هوش مصنوعی: دین به بازار آمده و به تو می‌گوید که در مقابل پولی که به تو داده، مشک را در انبار بگذار.
هوش مصنوعی: کیسه‌ات پر از پشم و پول کم‌ارزش است، و بر روی کیسه‌ات باید نشانه‌ای به شکل یک علامت منحنی بگذاری.
هوش مصنوعی: عیبهٔ اسرار یعنی رازهایی که به پیامبر نسبت داده می‌شود، بد نیست به علی اهمیت دهی و به او رو بیاوری.
هوش مصنوعی: اگر نشنیده است که «کرار» کیست، بر آن کسی که این لقب را دارد، توجه کن.
هوش مصنوعی: دشت را با دیگر کوه‌ها مقایسه کن و در اندیشه‌ات حاکمیت فکری خود را بر آن تحمیل کن.
هوش مصنوعی: باید خود را مانند کوه قدرتمند و استوار بسازی و موانع را از سر راه برداری و مسیر را هموار کنی.
هوش مصنوعی: لعنت بر کسی که چنین خیانت و نیرنگی کرده است، لعنت بر انسان نادان و حیله‌گر.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
نیکی او بین و بران کار کن
بر بدی خویشتن اقرار کن
خسرو اگر دین طلبی کار کن
طاعت یزدان کن و بسیار کن
کار کن و کار کن و کار کن
بار خود ای جامعه خود بار کن
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.