حکمتی بشنو به فضل ای مستعین
پاک چون ماء معین از بومعین
چون بهشتت کی شود پر نور دل
تا درو ناید ز حکمت حور عین؟
دل به حورالعین حکمت کی رسد
تا نگردد خالی از دیو لعین؟
دل خزینهٔ علم دین آمد، تو را
نیست برتر گوهری از علم دین
مکر دیوان و هوس‌ها را منه
در خزینهٔ علم رب‌العالمین
جان تو بر عالم علوی رسد
چون کنی مر علم را باجان عجین
دین و دنیا هر دوان مر راست راست
راستی را دار دین راستین
اسپ دنیا دست ندهد مر تو را
تا ز علم و راستی ننهیش زین
گرم و خشک و سرد و تر چون راست شد
راستیشان کرد شیر و انگبین
راستی با علم چون همبر شدند
این ازان پیدا نباشد آن ازین
دین چه باشد جز که عدل و راستی؟
چیز باشد جز که خاک و آب طین؟
علم را فرمودمان جستن رسول
جست بایدت ار نباشد جز به چین
«قیمت هر کس به قدر علم اوست»
همچنین گفته است امیرالمؤمنین
خوب گفتن پیشه کن با هر کسی
کاین برون آهنجد از دل بیخ کین
مر سخن را گندمین و چرب کن
گر نداری نان چرب و گندمین
خوب گفتار، ای پسر، بیرون برد
از میان ابروی دشمنت چین
با عمل مر قول خود را راست‌دار
این چنان باید که باشد آن چنین
مر مرا شکر چرا وعده کنی
گرت سنگ است، ای پسر، در آستین؟
مر مرا آن ده که بستانی همان
گاه چونی کور و گاهی دور بین؟
دادخواهی ور بخواهند از تو داد
پس به خاک اندر چه مالی پوستین؟
از قرین بد حذر بایدت کرد
کز قرین بد بیالاید قرین
زر ندیده‌ستی که بی‌قیمت شود
چون بیندائیش بر چیزی مسین
گاه نیک و بد هگرز ایمن مباش
بر زمانهٔ بی‌قرار ناامین
آسیائی زود گرد است این و تیز
زو نه شاید بود شاد و نه حزین
جز که محدث نیست چیزی جز خدای
نه زمان و نه مکان و نه مکین
گر مسلمانی به دین اندر برو
بر طریق و راه خیر المرسلین
بر ره آن رو به دین کوت آفرید
خود برای خویش دینی مافرین
مافرین دینی به نادانی کزان
بر تنت نفرین کند جان آفرین
از محمد عیب اگر نامد تو را
چون کنی هزمان امامی به گزین؟
خشم را طاعت مدار ایرا که خشم
زیر دامن در بلا دارد دفین
بر پشیمانی خوری از تخم خشم
خود مکار این تخم و زو این بر مچین
پارسائی را کم آزاری است جفت
شخص دین را این شمال است آن یمین
گر نخواهی که‌ت بیازارد کسی
بر سر گنج کم‌آزاری نشین
خوی نیکو را حصار خویش گیر
وز قناعت بر درش زن زوفرین
علم جوی و طاعت‌آور تا به جان
زین تن لاغر برون آئی سمین
نازنین جان را کن، ای نادان، به علم
تن چه باشد گر نباشد نازنین؟
چون از اینجا جان تو فربی رود
تن چه فربی چه نزار اندر زمین
خامشی به چون ندانی گفت نیک
نانهاده به بخوان نان ارزنین
خود زبان از هردوان کوتاه کن
چون همی نفرین ندانی ز افرین
حکمت از هر کس که گوید گوش دار
گر مثل طوغانش گوید یا تگین
یاسمین را خوش ببوید هر کسی
گرچه از سرگین برآید یاسمین
پند خوب و شعر حجت را بدار
یادگار از بومعین ای مستعین
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره اهمیت علم و حکمت در زندگی انسان است. ناصر خسرو بیان می‌کند که علم دین از بزرگ‌ترین گوهری‌هاست و انسان تنها با علم و راستی می‌تواند به بهشت برسد. او به پیروی از علم و دوری از هوس‌ها و مکرها تأکید می‌کند و توصیه می‌کند که در گفتار و عمل، راست‌گو باشیم. همچنین اشاره می‌کند که قیمت واقعی انسان به اندازه علم اوست و بهترین راه پیشرفت، جستجوی علم و عمل به آن در راستای دین است. در نهایت، حکمت و پندهای خوب را از هر کسی باید استقبال کرد، حتی اگر منبع آن ناپسند باشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به فضل و کمک خداوند تکیه کرده‌ای، حکمتی را بشنو که پاک و خالص است، مانند آب زلالی که از چشمه‌ای زلال و گوارا جاری می‌شود.
هوش مصنوعی: بهشت تو کی پر از نور و روشنایی خواهد شد که در آن، حکمت حورالعین (زیبایی‌های بهشتی) نرود؟
هوش مصنوعی: دل نمی‌تواند به حورالعین حکمت برسد و معانی عمیق را درک کند، مگر اینکه از شر دیو لعین و خواسته‌های زشت پاک شود.
هوش مصنوعی: دل تو مکانی مملو از دانش دینی است، و هیچ گوهری از علم دین بالاتر از آن وجود ندارد.
هوش مصنوعی: حیل‌ها و فریب‌ها و خواسته‌های دنیوی را در گنجینهٔ علمی که از خداوند است نگذار.
هوش مصنوعی: اگر تو علم را با جان و دل پیوند بدهی، جان تو به عالم بالای معنوی می‌رسد.
هوش مصنوعی: دین و دنیای هر دو، راستی و صداقت را می‌طلبند و حقیقت را فقط در دین راستین می‌توان یافت.
هوش مصنوعی: دنیا به تو اجازه نمی‌دهد که به آن دست یابی، مگر اینکه از علم و حقیقت دست بکشی.
هوش مصنوعی: وقتی که چهار ویژگی اصلی یعنی گرم، خشک، سرد و تر به حالت متعادل و درست درآمدند، شیر و انگبین (دو مواد شیرین و مغذی) هم به درستی ترکیب و آماده می‌شوند.
هوش مصنوعی: وقتی راستی و علم به هم می‌آمیزند، نمی‌توان به‌سادگی یکی را از دیگری تشخیص داد؛ یعنی اگر علم را داشته باشی، به راستی نیز دست می‌یابی و این دو به‌هم وابسته‌اند.
هوش مصنوعی: دین چه چیزی است جز عدالت و درستکاری؟ آیا چیزی دیگر جز خاک و آب (که نشانهٔ مادیت و دنیاگری است) وجود دارد؟
هوش مصنوعی: پیامبر به ما فرمود که علم را دنبال کنید، و اگر غیر از این گرفتن علم در چین هم باشد، باید آن را جستجو کنید.
هوش مصنوعی: قیمت و ارزش هر انسانی به اندازه‌ی دانشی است که دارد. این جمله همچنین از امیرالمؤمنین (علی بن ابی‌طالب) نقل شده است.
هوش مصنوعی: با هر کسی که در گفتگو هستی، خوب و خوش سخن بگو، زیرا نشان صداقت و احساسات صادقانه‌ات را از دل برون می‌آورد و کینه و دشمنی را از بین می‌برد.
هوش مصنوعی: اگر توانایی فراهم کردن نان و خوراک چرب و لذیذ را نداری، لااقل سخن‌ات را شیرین و جذاب کن تا در ارتباطات خوب به نظر بیایی.
هوش مصنوعی: خوب گفتار (کسی که خوب صحبت می‌کند) تو را از میان ابروی دشمنت (دشمن تو) به‌خوبی خارج کرد، یعنی از حرف‌های خوب و شیرین به نفع تو استفاده کرده است که به ضرر دشمن تو می‌انجامد.
هوش مصنوعی: با عمل به وعده‌ات راست‌گویی را ثابت کن، زیرا باید آن‌چه را گفته‌ای، به‌درستی انجام دهی.
هوش مصنوعی: شکر برای من چه فایده‌ای دارد اگر وعده‌اش را بدهی و عملی برایش نداشته باشی؟ مگر اینکه وعدهٔ تو فقط به سنگ مثالی باشد که در آستین پنهان کرده‌ای، ای پسر.
هوش مصنوعی: من از تو چیزی می‌خواهم که به من بدهی، در حالی که نمی‌دانم آیا در آن لحظه نابینا هستم یا دوربین.
هوش مصنوعی: اگر از تو بخواهند که عدالت را برقرار کنی، پس چرا برای این کار خود را به زحمت می‌اندازی و در خاک و زحمت می‌افتی؟
هوش مصنوعی: باید از دوست یا هم‌نشین بد دوری جست، زیرا دوستی با شخص بد تأثیر بدی به همراه خواهد داشت.
هوش مصنوعی: اگر طلای ناب را ندیده باشی، به راحتی بی‌ارزش می‌شود؛ چون وقتی شخصی جمال (زیبایی) خود را بر چیز ناچیزی بگذارد، آن چیز هم بی‌ارزش می‌گردد.
هوش مصنوعی: در زمانه‌ای که همیشه ناپایدار و غیرقابل‌اعتماد است، هیچ‌گاه از نیک و بد احساس امنیت نداشته باش؛ زیرا اوضاع ممکن است به‌سرعت تغییر کند.
هوش مصنوعی: دنیا مانند آسیایی است که همواره در حال چرخش و سریع است؛ از آن نمی‌توان انتظار خوشحالی یا غمگینی داشت، زیرا حالت‌های آن پیوسته در حال تغییر است.
هوش مصنوعی: جز خداوند هیچ چیز دیگری وجود ندارد که توانا باشد بر حدوث و ایجاد، نه زمان و نه مکان و نه موجودات دیگر.
هوش مصنوعی: اگر کسی مسلمان است، باید در دین خود پایبند باشد و بر راه و روش بهترین فرستاده‌ها (پیامبر اسلام) قدم بردارد.
هوش مصنوعی: به این دین که خداوند آفریده، برو و از آن پیروی کن؛ خودت برای خود دین نساختی که بر آن متکی باشی.
هوش مصنوعی: خالق دین نادرست و بی‌پایه‌ای که به خاطر نادانی‌اش باعث نفرین جان آفرین (خدا) به تو می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر از محمد (پیامبر اسلام) عیبی به تو نرسیده، چگونه می‌خواهی امامی را انتخاب کنی که برایت آبرومند باشد؟
هوش مصنوعی: خشم را بر خود حاکم نکن، زیرا خشم در زیر دامن، مشکلات و بلاهای پنهانی به همراه دارد.
هوش مصنوعی: از پشیمانی باید دوری کنی و نسبت به خشم خود مراقب باش، زیرا خشم، نتیجه‌ای ناخوشایند به همراه دارد که نه تنها خودت را بلکه دیگران را نیز آسیب خواهد زد.
هوش مصنوعی: انسان پارسا و با تقوا، آسیبی به کسی نمی‌زند و همراه او شرافت و دین را حفظ می‌کند. در این گویش، سمت شمال به معنای خوبی و سمت یمین به معنای دین و صداقت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: اگر نمی‌خواهی کسی به تو آسیب برساند، در جایی آرام و بدون دردسر زندگی کن که در آن کمتر در معرض آزردگی هستی.
هوش مصنوعی: نیکوکاری را به عنوان منطقه‌ی حفاظت‌شده‌ای در خود نگه‌دار و بر در آن، قناعت را به ستایش بیاور.
هوش مصنوعی: علم را بیاب و به کسبِ آن بپرداز، تا با روح و جانت از این جسم لاغر آزاد شوی و به سرزندگی و بالندگی برسی.
هوش مصنوعی: ای نادان، جان نازنین را از علم و دانش جدا نکن، چرا که اگر جان نازنین نباشد، علم و دانش چه ارزشی دارد؟
هوش مصنوعی: اگر جان تو از این دنیا برود، تن چه فایده‌ای دارد، چه خوب باشد و چه بیمار، در خاک بی‌ارزش است.
هوش مصنوعی: خاموشی در این حالت که نمی‌دانی چه بگویی چیز خوبی نیست؛ زیرا نان‌های خوب را هم نمی‌توان با خواندن و ستایش به دست آورد.
هوش مصنوعی: اگر گفتار کسی را نمی‌دانی که خوب است یا بد، زبان خود را از دو طرف کوتاه کن و سکوت اختیار کن.
هوش مصنوعی: از هر کسی که سخن حکمت‌آمیز می‌گوید، باید گوش فرا دهی؛ حتی اگر مانند طوغان (طوغان، نام یکی از درندگان) یا تگین (تگین، نامی دیگر) سخن بگوید.
هوش مصنوعی: هر کسی که یاسمن را بو کند، از هر جایی که باشد، بوی خوش آن را احساس می‌کند، حتی اگر بوی بد سرگین (مدفوع حیوانات) به مشام برسد.
هوش مصنوعی: پند خوب و شعر معتبر را از بومعین، کسی که به شما کمک می‌کند، به یاد داشته باش.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
گر درم داری، گزند آرد بدین
بفگن او را گُرم و درویشی گزین
دین روز ای روی تو آگفت دین
می خور و شادی کن و خرم نشین
با می و می خوردن دین را چه کار
می خور و می نوش و قوی دار دین
هر گنهی کز می حاصل شود
[...]
آفتاب شرع و دریای یقین
نور عالم رحمة للعالمین
بود شاهی در زمانی پیش ازین
ملک دنیا بودش و هم ملکِ دین
ای محافل را به دیدار تو زین
طاعتت بر هوشمندان فرض عین
آسمان در زیر پای همتت
بر زمین مالنده فرق فرقدین
از مقامات تا ثریا همچنان
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیه‌ای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.