ای فگنده امل دراز آهنگ
پست منشین که نیست جای درنگ
تو چو نخچیر دل به سوی چرا
دهر پوشیده بر تو پوست پلنگ
دل نهادی در این سرای سپنج
سنگ بسیار ساختی بر سنگ
چون گرفتی قرار و پست نشست
برکش اکنون بر اسپ رفتن تنگ
لشکری هر گهی که آخر کرد
نبود زان سپس بسیش درنگ
هر سوی شادمان به نقش و نگار
که بمرد آنکه نقش کرد ار تنگ
غایت رنگ‌هاست رنگ سیاه
کی سیه کم شود به دیگر رنگ؟
ای به بی‌دانشی شده شب و روز
فتنه بر دهر و دهر بر تو به جنگ
دشمن از تو همی گریزد و تو
سخت در دامنش زده‌ستی چنگ
زی تو آید عدو چو نصرت یافت
کرده دل تنگ و روی پر آژنگ؟
زین جهان چونکه او مظفر گشت
کرده خیره سوی گریز آهنگ
گرت هوش است و سنگ، دار حذر!
ای خردمند، از این عظیم نهنگ
هوش و سنگت برد به گردون سر
که بدین یافت سروری هوشنگ
برکشد هوش مرد را از چاه
گاه بخشدش و مسند و اورنگ
وگرش تخت و گه نبود رواست
بهتر از تخت و گه بود هش و هنگ
دانش آموز و بخت را منگر
از دلت بخت کی زداید زنگ؟
بخت آبی است گه خوش و گه شور
گاه تیرهٔ سیاه و گاه چو زنگ
بخت مردی است از قیاس دو روی
خلق گشته بدو درون آونگ
به یکی چنگش آخته دشنه است
به دگر چنگ می‌نوازد چنگ
چون بیاشفت بر کلنگ در ابر
گم شود راه بر پرنده کلنگ
ور به جیحون بر از تو برگردد
متحیر بماندت بر گنگ
هیچ کس را به بخت فخری نیست
زانکه او جفت نیست با فرهنگ
به یک اندازه‌اند بر در بخت
مرد فرهنگ با مقامر و شنگ
سبب خشم بخت پیدا نیست
شکرش را جدا مدان ز شرنگ
وین چنین چیز دیو باشد و من
از چنین دیو ننگ دارم، ننگ
نروم اندر این بزرگ رمه
که بدو در نهاز شد بز لنگ
ای پسر، با جهان مدارا کن
وز جفاهای او منال و ملنگ
چون برآشفته گشت یک چندی
دوردار از پلنگ بدخو رنگ
من به اندک زمان بسی دیدم
این چنین های‌های و لنگالنگ
پست بنشین و چشم دار بدانک
زود زیر و زبر شود نیرنگ
دهر با صابران ندارد پای
مثلی زد لطیف آن سرهنگ
که «چو گربه به زیر بنشیند
موش را سر بگردد اندر غنگ»
سپس بی هشان خلق مرو
گر نخوردی تو همچو ایشان بنگ
ور جهان پر شد از مگس منداز
بر مگس خیره خیره تیر خدنگ
هرکه او گامی از تو دور شود
تو ازو دور شو به صد فرسنگ
سنت حجت خراسان گیر
کار کوته مکن دراز آهنگ
شعر او خوان که اندرو یابی
در بنهاده تنگ‌ها بر تنگ
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به نقد انسان‌هایی می‌پردازد که به دنیا و ظواهر آن دل بسته‌اند و از معنای واقعی زندگی غافل شده‌اند. او به نکته‌هایی درباره فریبندگی دنیا و بی‌ثباتی بخت اشاره می‌کند و می‌گوید که بخت به تنهایی نمی‌تواند معیار برتری باشد، بلکه آگاهی و فرهنگ اهمیت بیشتری دارند. شاعر از مفاهیم قدرت و ضعف صحبت می‌کند و از انسان‌ها می‌خواهد که با درک این واقعیات، از جفا به خود و دیگران دوری کنند. در نهایت، او تأکید می‌کند که صبر و دوری از دنیا و نیرنگ‌های آن، باعث آرامش و تعالی است.
هوش مصنوعی: ای کسی که آرزوهایی بزرگ و بی‌پایان داری، در اینجا که زندگی سست و بی‌ارزش است، نایست؛ چون جایی برای توقف وجود ندارد.
هوش مصنوعی: تو مانند حیوانی هستی که دلش را به سوی چراگاه می‌برد، اما با وجود اینکه دهر (زندگی و زمان) بر تو پرده‌ای از پوست پلنگ پوشانده است.
هوش مصنوعی: در این زندگی پر از درد و رنج، عشق و امید را به دل بستی و مصائب زیادی را تجربه کردی.
هوش مصنوعی: وقتی که تو آرامش را به دست آوردی و در جایی مستقر شدی، از حالا به بعد بر اسب سوار شدن برایت دشوار خواهد بود.
هوش مصنوعی: هر بار که لشکر به پایان کارش می‌رسد، دیگر بعد از آن هیچ‌گاه درنگ نمی‌کند و به سرعت به راه خود ادامه می‌دهد.
هوش مصنوعی: در هر طرف این دنیای پرزرق و برق و زیبایی، کسی که با سختی یا تنگی از دنیا رفته، خوشحال نیست زیرا او بود که این نقش و نگارها را خلق کرد.
هوش مصنوعی: رنگ سیاه، بدترین و قوی‌ترین رنگ‌هاست و هیچ رنگ دیگری نمی‌تواند با آن به درجهٔ کمتری برسد یا از آن کمتر شود.
هوش مصنوعی: ای شخص نادان، شب و روز به خاطر تو در دنیا فتنه و آشوب ایجاد شده و دنیا با تو در حال جنگ است.
هوش مصنوعی: دشمن از تو فراری است، اما تو محکم به او چسبیده‌ای و او را رها نمی‌کنی.
هوش مصنوعی: عندما دشمن از تو به محض اینکه حمایت و یاری پیدا می‌کند، با دل شاد و چهره‌ای زیبا به سوی تو می‌آید؟
هوش مصنوعی: وقتی او در این دنیا پیروز و موفق شد، دیگر در حالت حیرت و شگفتی به دنبال راهی برای فرار است.
هوش مصنوعی: اگر عقل و هوش داری و باهوش هستی، باید احتیاط کنی! ای فرد دانا، از این موجود بزرگ (نهنگ) دوری کن، زیرا او بسیار خطرناک است.
هوش مصنوعی: اگر هوش و فهم تو به اوج برسد و به گردون (آسمان) برساندت، به واسطه همین توانایی به مقام و سروری مانند هوشنگ (پادشاه افسانه‌ای) خواهی رسید.
هوش مصنوعی: خداوند هوش و خرد را از چاه غم و مشکلات انسان بلند می‌کند و به او نعمت‌هایی چون قدرت و مقام می‌دهد.
هوش مصنوعی: اگر کسی تخت و مقام نداشته باشد، این بهتر است که بشنود و همراهی کند تا اینکه در مقام و تختی باشد که فقط سروصدا و دردسر به دنبال دارد.
هوش مصنوعی: به دانش و بخت خود نگاه نکن، زیرا بخت نمی‌تواند زنگ و بی‌ارزشی را از دل تو بزداید.
هوش مصنوعی: سرنوشت به مانند آبی است که گاهی خوشایند و گاهی ناخوشایند است؛ ممکن است گاهی تیره و سیاه باشد و گاهی مانند زنگ، زنگ‌زده و بی‌کیفیت.
هوش مصنوعی: بخت در واقع سرنوشت یا شانس فرد است که به تصادف و نوسانات زندگی او وابسته است و از طریق دو جنبهٔ مختلف شخصیت انسان، که قابلیت‌های خوب و بد هستند، به تصویر کشیده شده است.
هوش مصنوعی: مردی که در یک دستش دشنه آماده حمله دارد و در دست دیگرش به نواختن چنگ (ساز موسیقی) مشغول است، نشان‌دهنده تضاد و دوقطبی بودن وضعیت اوست.
هوش مصنوعی: وقتی ابرها به شدت غرش می‌کنند، مانند کلنگی در آسمان، پرنده در آن ابرها گم می‌شود و راهش را گم می‌کند.
هوش مصنوعی: اگر آب جیحون به خاطر تو برگردد، تو همچنان متحیر و سردرگم خواهی ماند.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌تواند به بخت خود افتخار کند، زیرا بخت آن شخص (که به او فخر می‌کند) با فرهنگ درست و شایسته هماهنگ نیست.
هوش مصنوعی: برابرند و یکسان‌اند در نظر بخت، مردی که دارای فرهنگ است با کسی که در مقام بالاست و شنگ است (شخصی شاد و خوشحال).
هوش مصنوعی: خشم بخت نمی‌تواند دلیلی داشته باشد، بنابراین نباید شکر آن را از زهر (شرنگ) جدا کرد؛ زیرا ممکن است در پشت این خشم هم نعمت‌هایی وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: این‌گونه مسایل و مشکلات، نوعی دیو و شیطنت به شمار می‌آید، و من از چنین مشکلات و شیطنتی شرم دارم.
هوش مصنوعی: به خاطر ننگی که از این دیو (اشاره به آن چیز زشت) دارم، نمی‌خواهم وارد این جمع بزرگ (جمعیت یا گروه) شوم، زیرا در این جمع، درگیری و آشفتگی وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای پسر، با دنیا با نرمش رفتار کن و از بدی‌های آن غم نخور و دلخوش باش.
هوش مصنوعی: وقتی برای مدتی عصبانی و آشفته شدی، از جانورانی چون پلنگ که بدخلق و خطرناک هستند، دوری کن.
هوش مصنوعی: من در مدت کمی، بارها دیدم که افرادی به خاطر مشکلات و سختی‌ها به طور غیرعادی و بی‌صبرانه به گریه و زاری می‌پردازند و در حال ناتوانی و بی‌حالی هستند.
هوش مصنوعی: در جایگاهی پایین بنشین و منتظر باش، زیرا به زودی حقایق زیر و رو می‌شوند و فریب‌ها آشکار خواهند شد.
هوش مصنوعی: زمانه با صبوری هیچ دوامی ندارد و به همین دلیل، مانند مثالی که دربارهٔ سرهنگ لطیف گفته شده، به زودکردی دچار می‌شود و متزلزل می‌گردد.
هوش مصنوعی: انسان وقتی در موقعیت دشواری قرار می‌گیرد و قوت و هوش خود را به کار نمی‌گیرد، مانند گربه‌ای می‌شود که به انتظار موش نشسته و با این حال در اندیشه و فکرش غرق شده است.
هوش مصنوعی: سپس مرو که مانند دیگران بی‌خبر از حال و هوای جامعه، مواد مخدر مصرف می‌کنی و به نابودی خود می‌پردازی.
هوش مصنوعی: اگر دنیا پر از مگس هم باشد، به خاطر اینکه در چنین دنیایی گیر کرده‌ای، نمی‌توانی بر مگس‌هایی که سرگردان هستند، تیر بیندازی.
هوش مصنوعی: هر کس که از تو فاصله بگیرد، تو هم از او تا صد فرسنگ دور شو.
هوش مصنوعی: سنت حجت، یکی از نام‌های خداوند یا دلیلی که با آن می‌توان به حقیقت رسید، در مورد خراسان (سرزمین محل تولد یا اقامت ناصرخسرو) قرار دارد. در اینجا شاعر می‌گوید که نباید در کارها به تأخیر انداخت و باید در پی اهداف خود گام برداشت.
هوش مصنوعی: شعر او را بخوان که در آن، در تنگناها و سختی‌ها، می‌توانی به عمق مسائل و معانی دست یابی.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چون برو ن کرد زو هماره و هنگ
در زمان درکشید محکم تنگ
بسپاریم دل بجستن جنگ
در دم اژدها ویشک نهنگ
چه فسون ساختند و باز چه رنگ
آسمان کبود و آب چو زنگ
که دگرگون شدند و دیگر سان
به نهاد و به خوی و گونه و رنگ
آن شد از ابر همچو سینه غرم
[...]
شاه کرده است رای زی پوشنگ
هامراهش میست و ساغر و چنگ
گه شرابی همی خورد بشتاب
گه سماعی همی کند بدرنگ
شادی نو کند بهر منزل
[...]
کرد با من زمانه حمله به جنگ
چون مرا بسته دید میدان تنگ
رنج و غم را ز بهر جان و دلم
تیغ پولاد کرد و تیر خدنگ
هر زمانی همی رسد مددش
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.