یک بزرگی می گذشت اندر رهی
دید ناگه بر لب بامی مهی
مه نه بل خورشید چارم آسمان
روی او بر آسمان پرتوفشان
از کمان ابروان مشکبار
صید افکن از یمین و از یسار
وز کمند گیسوان تابدار
بسته پای رهروان از هر کنار
آن نگار صید جو از طرف بام
با نگاهی ساخت کار آن همام
دل ز عارف برد بالا با کمند
با کمند آن دو گیسوی بلند
دل ربود از سینه و هوشش ز سر
بیدل و بیهوش ماند آن ره سپر
سوی منزل رفت و دندان بر جگر
نی خبر از پای او را نی ز سر
یک دو روزی خون دل خورد و خزید
عاقبت عشقش عنان از کف کشید
آتش عشقش شرر انگیز شد
جام صهبای غمش لبریز شد
خانه بر او تنگ شد چون چشم میم
دشت شد چون دوزخ و گلشن جحیم
پس گذر افکند اندر پای بام
نی اثر زان دید و نی بشنید نام
پس یکی زنبیل چون عباس دوس
برگرفت و جست چون تیری ز قوس
رفت سوی خانه ی آن دلربا
گفت یاران چیزی از بهر خدا
شیئی لله شیئی لله ای مهان
من گدای عاجزم بس مستهان
بر در آن خانه بس فریاد کرد
تا که صاحبخانه او را یاد کرد
سعی و همت هست مفتاح فرج
من قرع باباً وقد لج ولج
هرکه در زد خانه ای را عاقبت
درگشایندش به مهر و مرحمت
نیست از دون همتی چیزی بتر
کو ز بی همت کسی محرومتر
سعی و همت در کسی چون جمع شد
بزم عالم را چراغ و شمع شد
من چنین دانم که آن مسکین گدا
می شود از سعی و همت پادشا
می توان از سعی بر افلاک شد
ای خوش آنکو ساعی و چالاک شد
راه آن باید ولی جست از نخست
وانگهی پیمود ره چالاک و چست
از کسالت مرد ابتر می شود
لایق روبند و معجر می شود
زاید از دون همتی ای یار فرد
ذلت و عجز و زبونی بهر مرد
وز کسالت نکبت و ادبار زاد
تا چه زاید خود از این دو ای عماد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مرد بزرگی که عارفی است، زیبارویی را بر لب بامی میبیند و دلباختهٔ او میشود. پس از چند روز بیقراری و نیافتن نشانی از او، زنبیل گدایی برمیدارد و بر در خانهٔ معشوق فریاد میزند تا صاحبخانه او را ببیند. شاعر در ادامه داستان را قطع میکند و دربارهٔ ارزش کوشش و همت و زیان تنبلی و پستهمتی پند میدهد و میگوید هر که دری را پیوسته بکوبد سرانجام به رویش گشوده میشود.
هوش مصنوعی: مرد بزرگی از راهی میگذشت و ناگهان بر لبهٔ بامی زیبارویی چون ماه دید.
هوش مصنوعی: نه ماه، بلکه چون خورشیدِ آسمان چهارم بود و چهرهاش بر آسمان نور میپاشید.
هوش مصنوعی: با کمانِ ابروان سیاه و خوشبویش از راست و چپ دلها را شکار میکرد.
هوش مصنوعی: و با کمندِ گیسوان پرپیچوتابش پای رهگذران را از هر سو بسته بود.
هوش مصنوعی: آن معشوقِ شکارگر از گوشهٔ بام با یک نگاه کار آن مرد بزرگ را ساخت و او را گرفتار کرد.
هوش مصنوعی: با کمند آن دو گیسوی بلند، دل آن عارف را به بالای بام برد.
هوش مصنوعی: دل را از سینه و هوش را از سرش ربود و آن رهگذر بیدل و بیهوش ماند.
هوش مصنوعی: با رنج و خویشتنداری به خانه رفت، در حالی که از خود بیخبر بود و پا از سر نمیشناخت.
هوش مصنوعی: یکی دو روز غصه خورد و با سختی گذراند، اما سرانجام عشق اختیار را از دستش گرفت.
هوش مصنوعی: آتش عشقش شعلهور شد و جام شراب اندوهش لبریز گشت.
هوش مصنوعی: خانه بر او مانند حلقهٔ تنگ حرف میم تنگ شد، دشت برایش چون دوزخ و گلستان چون جهنم شد.
هوش مصنوعی: پس به پای آن بام رفت، اما نه نشانی از معشوق دید و نه نامی از او شنید.
هوش مصنوعی: آنگاه زنبیلی مانند گدایان دورهگرد برداشت و چون تیری که از کمان رها شود شتابان راه افتاد.
هوش مصنوعی: به سوی خانهٔ آن دلربا رفت و گفت: ای یاران، چیزی در راه خدا بدهید.
هوش مصنوعی: فریاد زد: چیزی برای خدا، ای بزرگان؛ من گدایی ناتوان و بسیار خوار هستم.
هوش مصنوعی: بر در آن خانه بسیار فریاد کشید تا آنکه صاحبخانه متوجه او شد.
هوش مصنوعی: کوشش و همت کلید گشایش است؛ به تعبیر عربی، هر که دری را بکوبد و پافشاری کند سرانجام وارد میشود.
هوش مصنوعی: هر کس در خانهای را بکوبد، عاقبت با مهربانی در را به رویش میگشایند.
هوش مصنوعی: هیچ چیز بدتر از پستهمتی نیست و هیچ کس از آدم بیهمت محرومتر نیست.
هوش مصنوعی: هرگاه کوشش و همت در کسی جمع شود، چراغ و شمعِ مجلس جهان میشود.
هوش مصنوعی: گوینده میگوید: من گمان دارم آن گدای بیچاره با کوشش و همت به پادشاهی میرسد.
هوش مصنوعی: با کوشش میتوان تا آسمانها بالا رفت؛ خوشا کسی که کوشا و چابک باشد.
هوش مصنوعی: اما نخست باید راه درست را یافت و سپس آن را با چابکی و زرنگی پیمود.
هوش مصنوعی: تنبلی مرد را ناقص و بیحاصل میکند و او را سزاوار روبند و چارقد زنان میسازد.
هوش مصنوعی: ای یار یگانه، از پستهمتی برای مرد خواری، ناتوانی و زبونی پدید میآید.
هوش مصنوعی: و از تنبلی بدبختی و ادبار زاده میشود؛ ای تکیهگاه، بنگر که از این دو دیگر چه بلاها میزاید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.