به خانهخانه میآرد چو بیذق شاهِ جان ما را
عجب بردست یا ماتست زیر امتحان ما را
همه اجزای ما را او کشانیدهست از هر سو
تراشیدهست عالم را و معجون کرده زان ما را
ز حرص و شهوتی ما را مهاری کرده در بینی
چو اشتر میکشاند او به گرد این جهان ما را
چه جای ما که گردون را چو گاوان در خرس بست او
که چون کنجد همیکوبد به زیر آسمان ما را
خنک آن اشتری کاو را مهار عشق حق باشد
همیشه مست میدارد میان اشتران ما را



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
مولانا در این ابیات تصویری از انسان ارائه میدهد که در ظاهر خودش را صاحب اختیار و فرمانروای زندگی میداند، اما در باطن، نیروهایی او را به حرکت درمیآورند؛ از حرص و شهوت گرفته تا عشق الهی. نکته مهم این است که غزل از تصویر مهرهای در صفحه شطرنج آغاز میشود و به تصویر شتری میرسد که مهار عشق خدا را بر گردن دارد. یعنی از اسارت و کشیدهشدن به سوی جهان، به رهایی و مستی عشق میرسیم.
شاهِ جان ما را مانند یک سرباز شطرنج، خانهبهخانه حرکت میدهد. شگفتا! آیا میخواهد ما را به پیروزی برساند یا در این بازی به مات و شکست دچار کند؟ ما در میدان امتحان او هستیم.
او تمام اجزای وجود ما را از گوشهوکنار جهان گرد آورده است؛ گویی جهان را تراشیده و از اجزای آن، وجود ما را ساخته و ترکیب کرده است.
از حرص و شهوت، مهاری برای ما ساخته و آن را در بینیمان انداخته است؛ سپس مانند شتری که مهارش را گرفتهاند، ما را در اطراف این جهان میکشاند.
کار فقط به ما انسانها محدود نیست؛ او حتی آسمان و گردون را نیز مانند گاوانی به دستگاه آسیاب بسته است و ما را همچون دانههای کنجد در زیر آسمان میکوبد و میفشارد.
خوشا به حال آن شتری که افسارش به دست عشق خداوند باشد؛ چنین عشقی او را همیشه سرمست نگه میدارد و در میان دیگر شتران، حال و هوایی متفاوت به او میبخشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
مگسوار از سر خوان وصال خود مران ما را
نه مهمان توام آخر بخوان روزی بخوان ما را
کنار از ما چه میجویی میان بگشاد می، بنشین
به اقبالت مگر کاری برآید زین میان ما را
از آنم قصد جان کردی که من برگردم از کویت
[...]
سبکدستی کن ای ساقی بده رطل گران ما را
به خود درمانده ایم از ما زمانی وارهان ما را
نمی خواهیم کافتد چشم ما بر ما خوشا وقتی
که سازی در حجاب غیب خویش از ما نهان ما را
میان ما و تو نبود حجابی جز وجود ما
[...]
نه از عارست گر آن مه نیارد بر زبان ما را
چه گوید چون بپرسد نیست چون نام و نشان ما را
فلک چنگیست خم ما ناتوانها تارهای او
رضای دوست مضرابی که دارد در فغان ما را
با فغان ظاهرم وز ضعف پنهان وه که سودایت
[...]
کمان بیکار گردد چون هدف از پای بنشیند
نه از رحم است اگر بر پای دارد آسمان ما را
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.