از این درخت بدان شاخ و بر نمیبینی
سه شاخ داری کور و کری و گرگینی
میان آب دری و ز آب میپرسی
میان گنج زری مس قلب میچینی
خدات گوید تدبیر چشم روشن کن
تو چشم را بگذاری و میکنی بینی
اگرچه تیره شبی رو به صبح صادق آر
مگو که صبحم صبحی ولی دروغینی
رسید نعره عشرت ز ناصر منصور
غدوت اشربها و الخمار یسقینی
مجردان همه شب نقل و باده مینوشند
در این خوشی که در افواه سابق الدینی
مثال دنب ز پس ماندهای ز سرمستان
تو مست بستر گرمی حریف بالینی
چو غافلی ز ثواب و مقام مسکینان
مراقب ذهبی دشمن مساکینی
گلست قوت تو همچون زنان آبستن
تو را از آن چه که در روضه و بساتینی
دی و بهار همه سال مار خاک خورد
اگر انار زند خنده تین کند تینی
اگرچه نقش لطیفی نه سر به سر نقشی
وگرچه زاده طینی نه سر به سر طینی
هلا خموش که دیوان دف تو تر کردند
کانیس دفتری و طالب دواوینی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به نقد وضعیت انسانی پرداخته و به آگاهی از حقیقت و بینش روشن دعوت میکند. او به کوتاهی و نقص بینش انسانها اشاره میکند که مانند درختی میمانند که به شاخهای خود آگاهی ندارد. با تأکید بر نادانی و خوابزدگی جمعیت، شاعر به بادهنوشی و خوشیهای زودگذر اشاره دارد که افراد را از حقیقت بازمیدارد. او همچنین بر اهمیت مراقبت از دل و روح تاکید کرده و به لذتهای دنیوی که انسانها را از مسکینی و فقر معنوی غافل میکند، اشاره میکند. در نهایت، شاعر از رنج و تلاش برای آگاهی و حقیقت میگوید و بر این نکته تأکید دارد که باید از غفلت برکنار بود.
هوش مصنوعی: از این درخت، یعنی از این زندگی، شاخ و برگ و میوهای نمیبینی، و تنها سه خصلت منفی وجود دارد: نادانی (کور)، بیتوجهی (کری) و رفتار حیوانی (گرگینی).
هوش مصنوعی: تو بین این دو، یعنی آب دریا و آب انگور، در جستجوی حقیقت و فهم هستی. در گنج زر، که نماد ارزش و ثروت است، به درون دل خود و احساساتت سرک میکشی تا معنای حقیقی را درک کنی.
هوش مصنوعی: خدا به تو میگوید که برای روشن شدن چشمانت تدبیر کن، اما تو از آن چشم خود غافل میشوی و به چیز دیگری نگاه میکنی.
هوش مصنوعی: هرچند که در شبی تیره و تار به سمت صبح روشنی میروم، اما نگو که صبح من صبح حقیقی است، زیرا این صبح در واقع دروغین است.
هوش مصنوعی: صوت شادی و خوشی از ناصر منصور (یکی از شخصیتهای تاریخی) به گوش میرسد. او میگوید بیا و بیاشام، چرا که جام شراب سعادتی را به من میدهد.
هوش مصنوعی: در این شادی و خوشی که در نقل و بادهنوشی است، مجردان (عارفان یا زهاد) همه شب در حال نوشیدن هستند و این لذتها از قبل در ذهن و گفتار دینیها آمده است.
هوش مصنوعی: منظور این بیت این است که در این خوشی، همه مثل مستی هستند که بعد از سرمستی خود دنبال جا و مکانی گرم میگردند، و این نشاندهنده ساعت خوشی و سرمستی در جمع دوستان است. در واقع، مولانا به حالتی اشاره میکند که انسانها به خاطر لذتهای زودگذر، غافل از مسکینان و چیزهای مهمتر هستند.
هوش مصنوعی: وقتی از ثواب و مقام مسکینان غافل هستی، باید مراقب باشی که طلا (یا ثروت) برایت دشمن مسکینان باشد و ممکن است تو را به سمت نابودی بکشاند.
هوش مصنوعی: محبت و قدرت روحانی تو مانند گل است که درون زنان باردار پرورش مییابد؛ این موضوع اشاره به زیبایی و شکوفایی محبت دارد که در دلهای کسانی که در باغهای بهشت (روضه و بساتینی) قرار دارند، وجود دارد.
هوش مصنوعی: هر سال در فصل بهار، اگر انار میوهای بخندد و خوشمزه باشد، زمین را خاک میخورد و به این ترتیب، زندگی و جوانهزنی را به دنبال میآورد. این بیت به زندگی و تحول سالانه طبیعت اشاره دارد.
هوش مصنوعی: اگرچه تو زیبایی و لطافت خاصی داری، اما این زیبایی فقط ظاهری است و عمیقتر از آن نیست و اگرچه زادهٔ خاک (طبیعت) هستی، اما این اصل فقط در حد ظاهر به چشم میآید.
هوش مصنوعی: سکوت کن، زیرا دیوانگی و شیدایی از صدای دفتری که نواخته شده، تو را فراگرفته است، همچون کسی که خواهان واژهای برای درمان دردش باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
به هر دلی که درآیی چو عشق بنشینی
بجوشد از تک دل چشمه چشمه شیرینی
کلید حاجت خلقان بدان شدهست دعا
که جان جان دعایی و نور آمینی
دلا به کوی خرابات ناز تو نخرند
[...]
شب است و شاهد و شمع و شراب و شیرینی
غنیمت است چنین شب که دوستان بینی
به شرط آن که مَنت بندهوار در خدمت
بایستم، تو خداوندوار بنشینی
میان ما و شما عهد در ازل رفتهست
[...]
به لطفِ تست مرا گر صواب می بینی
توقعی که درآیی دمی و بنشینی
بیا که علّتِ رنجم طبیب می گردد
در آن زمین که تو ام بر فرازِ بالینی
قدم ز کلبه ی فرهادِ خویش باز مگیر
[...]
ز دست کس نکشیدم جفا و مسکینی
مگر ز دست تو کافر، که دشمن دینی
چو دیدهٔ همه کس دیدن تو میخواهد
کسی چه عیب تو گوید؟ که: خویشتن بینی
اگر پیاده روی، سرو گلشن جانی
[...]
جهنمی زنک زن .......
مشابه است به بی دولتی و بی دینی
خرست و جاهل و عامی و بی معامله گوی
ولی چه سود که بیچاره نیست قزوینی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.