دلا همای وصالی بپر چرا نپری
تو را کسی نشناسد نه آدمی نه پری
تو دلبری نه دلی لیک بهر حیله و مکر
به شکل دل شدهای تا هزار دل ببری
دمی به خاک درآمیزی از وفا و دمی
ز عرش و فرش و حدود دو کون برگذری
روان چرات نیابد چو پر و بال ویی
نظر چرات نبیند چو مایه نظری
چه زهره دارد توبه که با تو توبه کند
خبر کی باشد تا با تو ماندش خبری
چه باشد آن مس مسکین چو کیمیا آید
که او فنا نشود از مسی به وصف زری
کیست دانه مسکین چو نوبهار آید
که دانگیش نگردد فنا پی شجری
کیست هیزم مسکین که چون فتد در نار
بدل نگردد هیزم به شعله شرری
ستارههاست همه عقلها و دانشها
تو آفتاب جهانی که پرده شان بدری
جهان چو برف و یخی آمد و تو فصل تموز
اثر نماند از او چون تو شاه بر اثری
کیم بگو من مسکین که با تو من مانم
فنا شوم من و صد من چو سوی من نگری
کمال وصف خداوند شمس تبریزی
گذشتهست ز اوهام جبری و قدری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا در این غزل دل را همای وصال میخواند که به شکل دل درآمده تا دلها را برباید و از هر شناخت و دیدی فراتر است. سپس با تمثیل مس و کیمیا، دانه و بهار، و هیزم و آتش نشان میدهد که هر هستی کوچک در برابر حقیقت برتر فانی و دگرگون میشود. عقلها نیز در برابر آن خورشید مانند ستارگان ناپیدا میشوند و «من» شاعر در برابر آن حقیقت از میان میرود. غزل با این سخن پایان مییابد که کمال شمس تبریزی از فهم متکلمان جبری و قدری بیرون است.
هوش مصنوعی: ای دل، تو همای وصال هستی؛ پرواز کن، چرا پر نمیگشایی؟ هیچکس، نه انسان و نه پری، حقیقت تو را نمیشناسد.
هوش مصنوعی: تو در اصل دلبری، نه دل؛ اما از روی چارهگری و نیرنگ به صورت دل درآمدهای تا هزاران دل را بربایی.
هوش مصنوعی: گاهی از روی وفا با خاک و عالم جسم درمیآمیزی و گاهی از عرش و زمین و مرزهای دو جهان فراتر میروی.
هوش مصنوعی: جان چگونه میتواند تو را بیابد، در حالی که تو خود بال و پر جانی؟ نگاه چگونه تو را ببیند، در حالی که تو خود سرمایه و مایهٔ نگاهی؟
هوش مصنوعی: توبه کجا جرئت دارد که در برابر تو پایدار بماند؟ و کدام آگاهی میتواند در حضور تو همچنان آگاهی بماند؟
هوش مصنوعی: مس بیچاره در برابر کیمیا چه ارزشی دارد؟ وقتی کیمیا برسد، مس بودنش از میان میرود و صفت زر پیدا میکند.
هوش مصنوعی: دانهٔ بیچاره کیست که وقتی بهار برسد، دانه بودنش در راه درخت شدن از میان نرود؟
هوش مصنوعی: هیزم بیچاره کیست که وقتی در آتش افتد، هیزم بودنش به شعله و شرار تبدیل نشود؟
هوش مصنوعی: همهٔ عقلها و دانشها مانند ستارهاند و تو خورشید جهانی که پردهٔ آنها را میدری و پنهانشان میکنی، همانطور که خورشید ستارگان را ناپیدا میکند.
هوش مصنوعی: جهان مانند برف و یخ است و تو گرمای تابستان؛ چون تو بر آن فرمانروایی کنی، اثری از آن باقی نمیماند.
هوش مصنوعی: بگو من بیچاره کیستم که در برابر تو «من» بمانم؟ اگر به سوی من نگاه کنی، من و صد «من» دیگر نیز نابود میشویم.
هوش مصنوعی: کمال صفات خداوندگار، شمس تبریزی، از دسترس پندارهای جبریان و قدریان فراتر است و در بحثهای کلامی آنان نمیگنجد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
ایا شکسته سر زلف ترک کاشغری
شکنج تو علم پرنیان شوشتری
بزیر دامنت اندر بنفشه بینم و تو
بنفشه را سپری یا بنفشه را سپری
چنان مسیر اگر پیش او سپر شده ای
[...]
ایا همیشه به نوروز سوی هر شجری
تو ناپدید و پدید از تو بر شجر اثری
توی که جز تو نپنداشت با بصارت خویش
عفیفه مریم مر پور خویش را پدری
به تو نداد کسی مال و متهم تو بوی
[...]
پریرخی که ز شرمش نهان شدست پری
پری مثال نهان گشت و شد ز مهر بری
عیان بدیده گر او را نبینی آن نه عجب
که گر پریست چنین آمدست رسم پری
گر آبگینه پری را ببیندی بدرست
[...]
بخد و قد تو ای شهره ترک کاشغری
خجل شدند گل سرخ سرو غاتفری
ستاره بارم هر شب ز دیده تا بسحر
چو یادم آید از آن سی ستاره سحری
بدخل شوشتر ارزد سه بوسه از لب تو
[...]
اگر به داد بود نام شاه دادگری
وگر به تاج بود فخر شاه تاجوری
چو روز بزم بود آفتابِ با قدحی
چو روز رزم شود آسمان با کمری
فلک نیی و به قدر بلند چون فلکی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.