چه باده بود که در دور از بگه دادی
که میشکافد دور زمانه از شادی
نبود باده به جان تو راست گو که چه بود
بهانه راست مکن کژ مگو به استادی
چه راست میطلبی ای دل سلیم از او
که راست نیست به جز قد او در این وادی
تو راست باش چو تیر و حریف کژ چو کمان
چو تیر زه به دهان گیر چون درافتادی
ازانک راستی تو غلام آن کژی است
اگر تو تیری بهر کمان کژ زادی
بیار بار دگر تا ببینم آن چه میْ است
که جان عارف مستی و خصم زهادی
نکو ندیدم آن بار سخت تشنه بدم
بیار بار دگر چون مطیع و منقادی
نمیفریبمت این یک بیار و دیگر بس
کی با تو حیله کند حیله را تو بنیادی
فریب و عشوه تو تلقین کنی دو عالم را
ولی مرا مددی ده چو خنب بگشادی
چو جمع روزه گشادند خیک را بمبند
که عیش را تو عروسی و هم تو دامادی
اگر به خوک از آن خیک جرعهای بدهی
به پیش خوک کند شیر چرخ آحادی
چو نام باده برم آن توی و آتش تو
وگر غریو کنم در میان فریادی
چنان نهای تو که با تو دگر کسی گنجد
ولی ز رشک لقبهای طرفه بنهادی
گهی سبو و گهی جام و گه حلال و حرام
همه توی که گهی مهدیی و گه هادی
به نور رفعت ماهی به لطف چون گلزار
ولی چو سرو و چو سوسن ز هر دو آزادی
ولی چو ای همه گویم نداندت اجزا
که فرد جزو نداند به غیر افرادی
مثل به جزو زنم تا که جزو میل کند
چو میل کرد کشانیش تو به آبادی
بیار مفخر تبریز شمس تبریزی
مثال اصل که اصل وجود و ایجادی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به طبایع و حالتهای مختلف عشق و وجود اشاره میکند. او با به کار بردن استعارههایی درباره باده، از شادی و سرمستی ناشی از عشق میگوید و به نقش راستگویی و صداقت در زندگی اشاره میکند. همچنین، به تناقضاتی که در عوالم مختلف عشق وجود دارد، میپردازد و هشدار میدهد که اگرچه دنیا پر از فریب و حیله است، باید به سادگی و صداقت پایبند بود. در نهایت، شاعر به مقام و منزلت شمس تبریزی اشاره میکند و او را منبع نور و الهام میداند.
هوش مصنوعی: چه مشکی بود که در دوری از عیش و خوشی به تو داده شد که زمانه را از سر شوق میشکافد.
هوش مصنوعی: میگوید که بادهای که به جان تو نیامده، باید اعتراف کنی که چه دلیلی وجود داشت. بهانهای برای این موضوع نیاور و چیزی نگو که نادرست باشد، بلکه به صورت درست و با آگاهی صحبت کن.
هوش مصنوعی: ای دل پاک، از چه راستگویی خدا را میخواهی که جز خود او در این دنیا هیچ چیز راست و درست نیست؟
هوش مصنوعی: تو باید راست و درست باشی مانند تیر، و حریف تو که همانند کمان کج است، باید بدانی که باید تیر را در دهان کمان قرار دهی، یعنی در مواجهه با مشکلات یا بیعدالتیها، باید به درستی خودت پایبند بمانی.
هوش مصنوعی: اگر تو راست هستی، باید مانند تیر باشی و از آنجایی که حریف تو کج است، تو نیز نباید رفتار کژ داشته باشی و نمیتوانی طبق خواستههای کج او عمل کنی.
هوش مصنوعی: بیا دوباره بار بیاور تا ببینم آن چه چیزی است که جان عارف را مست و دشمن راهب را بیصبر میسازد.
هوش مصنوعی: در آن لحظه، نتوانستم آن بار سنگین را تحمل کنم و سخت تشنه بودم، پس دوباره ببر بار را بیاور، چون من به راحتی و تسلیم در برابر آن آمادهام.
هوش مصنوعی: هرگز تو را فریب نمیدهم و این بار دیگر کافی است. تو خود پایهگذار حیلهای، بنابراین نیازی نیست که من هم به فریبت بیفتم.
هوش مصنوعی: تو با فریب و ناز خود میخواهی به همه نشان دهی که در دل دو عالم تأثیرگذاری، اما از من درخواست کن که در این کار به تو کمک کنم، زیرا آنگاه که دیگ (خنب) را باز میکنی، همه چیز آشکار میشود.
هوش مصنوعی: چون روزهداران بعد از روزه، خمر (شراب) را آزاد کردند، تو (عشق یا معشوق) عیش و خوشگذرانی را به جشن عروسی و عروسی (حالت بزرگداشت) بگیر که هم تو عروس و هم تو داماد هستی.
هوش مصنوعی: اگر به خوک کمی از آن شراب بدهی، به خاطر آن، شیر شیرخواران نیز درحال چرخش و حرکتی شگفت خواهد شد.
هوش مصنوعی: اگر از باده نام ببرم، تو خود را میبینی و آتش وجودت را حس میکنی، وگرنه اگر در میان فریادها هم بگویم، صدایم بیاثر خواهد بود.
هوش مصنوعی: تو آنچنان بینظیر و یکتا هستی که هیچکس دیگری نمیتواند در کنارت قرار بگیرد، اما به خاطر زیبایی و ویژگیهای خاص تو، دیگران با حسرت به تو نگاه میکنند.
هوش مصنوعی: گاهی تو مانند سبو هستی و وقتی دیگر چون جام، گاهی در حالتی حلال و زمانی دیگر در حالتی حرام به نظر میرسی. در واقع، تو همیشه با این تغییرات، هم مهدی (هدایتکننده) و هم هادی (راهنما) هستی.
هوش مصنوعی: به خاطر نور والای خود، مانند ماه درخشان و به لطفی همچون باغی از گلها به نظر میرسد، اما چون سرو و سوسن، از هر دوی این زیباییها آزاد است و انتخابگر است.
هوش مصنوعی: اما تو ای کسی که همه چیز را میگویی، جزئیات را نمی دانی، زیرا فرد (انسان) نمیتواند جزو (اجزا) را بدون شناخت افراد درک کند.
هوش مصنوعی: نمیتوانم بدون تو، از جزئی به کل اشاره بکنم. هرگاه که جزو، خواستهای نشان دهد، تو را به زندگی و آبادانی میکشم.
هوش مصنوعی: شمس تبریزی، که از بزرگترین عارفان و شخصیتهای تبریز است، را به عنوان یک شخص برجسته و اصلی که وجودش سرشار از واقعیت و تاثیرگذاری است، معرفی کن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
عتاب رنگ به من نامهای فرستادی
مرا به پردهٔ تشریف راه نو دادی
صحیفههای معانی نوشتی و سر آن
به دست مهر ببستی و مهر بنهادی
چو نقش عارض و زلف تو نوک خامهٔ تو
[...]
مرا دلیست هوس خانۀ غم آبادی
که گر بدور فتادی مرا به افتادی
طرب نکوهی، انده کشی، غم اندوزی
ز کار عیش پشیمان، به درد دل شادی
درو بهر سر مویی نهفته درد دلی
[...]
بداد پندم استاد عشق از استادی
که هین بترس ز هر کس که دل بدو دادی
هر آن کسی که تو از نوش او بنوشیدی
ز بعد نوش کند نیش اوت فصادی
چو چشم مست کسی کرد حلقه در گوشت
[...]
به خرمی و به خیر آمدی و آزادی
که از صروف زمان در امان حق بادی
به اتفاق همایون و طلعت میمون
دری ز شادی بر روی خلق بگشادی
به هر مقام که پای مبارکت برسد
[...]
نه قلزمم که به هم در شوم به هر بادی
که در میانه دلم هست کوه فولادی
غلط شدم که دلِ نا شکیب فرتوتم
چو آبِ تیره شود گر برون زند بادی
مثالِ صبر ِ من از روی ِ دوست دانی چیست
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.