هر آن بیمار مسکین را که از حد رفت بیماری
نماند مر ورا ناله نباشد مر ورا زاری
نباشد خامشی او را از آن کان درد ساکن شد
چو طاقت طاق شد او را خموش است او ز ناچاری
زمان رقت و رحمت بنالید از برای او
شما یاران دلدارید گرییدش ز دلداری
ازیرا ناله یاران بود تسکین بیماران
نگنجد در چنین حالت به جز ناله شما یاری
بود کاین نالهها درهم شود آن درد را مرهم
درآرد آن پری رو را ز رحمت در کم آزاری
به ناگاهان فرود آید بگوید هی قنق گلدم
شود خرگاه مسکینان طربگاه شکرباری
خمار هجر برخیزد امیر بزم بنشیند
قدح گردان کند در حین به قانونهای خماری
همه اجزای عشاقان شود رقصان سوی کیوان
هوا را زیر پا آرد شکافد کره ناری
به سوی آسمان جان خرامان گشته آن مستان
همه ره جوی از باده مثال دجلهها جاری
زهی کوچ و زهی رحلت زهی بخت و زهی دولت
من این را بیخبر گفتم حریفا تو خبر داری
زره کاسد شود آن جا سلح بیقیمتی گردد
سیاستهای شاه ما چو درهم سوخت غداری
چو خوف از خوف او گم شد خجل شد امن از امنش
به پیش شمع علم او فضیحت گشته طراری
فضیحت شد کژی لیکن به زودی دامن لطفش
بر او هم رحمتی کرد و بپوشیدش به ستاری
که تا الطاف مخدومی شمس الحق تبریزی
ببیند دیده دشمن نماند کفر و انکاری
همه اضداد از لطفش بپوشد خلعتی دیگر
ز خجلت جمله محو آمد چو گیرد لطف بسیاری
دگربار از میان محو عجب نومستیی یابند
برویند از میان نفی چون کز خار گلزاری
پس آنگه دیده بگشایند جمال عشق را بینند
همه حکم و همه علم و همه حلم است و غفاری



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این غزل، مولانا به درد و رنج انسانهایی که بیمار و مسکین هستند میپردازد و از ناله و زاری آنها سخن میگوید. او تأکید میکند که خاموشی این بیماران از شدت درد و ناچاری است و در چنین وضعیتی، ناله یاران میتواند تسکین بخش باشد. در ادامه، به وصف لحظهای شادابی و سرور پس از رسیدن رحمت و محبت الهی پرداخته میشود که به مانند بارش گل و شک و شادی است. مولانا همچنین به نوعی تحول و تجلی عشق اشاره میکند که در نهایت همه اضداد را به وحدت میرساند و از آن پس، چهره عشق و جمال الهی نمایان میشود.
هوش مصنوعی: هر بیمار بیچارهای که بیماریاش از حد بگذرد، دیگر حالتی از ناله و زاری در او نمیماند.
هوش مصنوعی: او که به خاطر دردش خاموش است، این خاموشی به دلیل آن است که دردی در دلش ساکن شده و وقتی که طاقت او تمام میشود، دیگر نمیتواند چیزی بگوید و این سکوت او ناشی از ناچاریاش است.
هوش مصنوعی: در زمان حالتی از رقت و رحمت، برای او (دلدار) ناله کنید. شما که یاران او هستید، از محبت و دلداریتان، باید برایش گریه کنید.
هوش مصنوعی: چون نالهٔ یاران تسکیندهندهٔ درد بیماران است، در این حالت که بسیار جانکاه و سخت است، هیچ چیز جز نالهٔ شما، یاران، نمیتواند به این درد برسد و آن را تسکین دهد.
هوش مصنوعی: این نالهها به گونهای در هم میآید که زخمها را التیام میبخشد و آن پریرو، یعنی معشوق یا محبوب، به خاطر رحمتش میتواند از مشکلات کم کند و باعث آرامش شود.
هوش مصنوعی: ناگهان میآید و میگوید ای قنق (فرشته) گل، بیا و خرگاه (آشیانه) بیچارهها را به مکانی شاد و سرشار از لذت تبدیل کن.
هوش مصنوعی: در این بیت، اشاره به حالتی از غفلت و سرخوشی دارد که در اثر دوری از محبوب به وجود آمده است. "خمار هجر" به معنای نشئگی و بیخبری از عشق و دوری است که امیر بزم را به خود مشغول کرده و او را وادار میکند تا در حالت نشئگی نشسته و جامی گردان کند. این تصویر، حالتی از پرشور بودن و لذت بردن از میخوری در حال حزن و غم عشق را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: تمام اجزای وجود عاشقان به سوی کیوان (سیاره زهره) رقصان و شاداب میشود و در این حالت، هوا را زیر پا میگذارند، بهطوری که کرهٔ آتشین را میشکافند.
هوش مصنوعی: مستانی که جانشان به سوی آسمان رفته و سرشار از شادی و سرمستی هستند، به دنبال راهی برای رسیدن به عشق و شگفتی، همچون دجله که بیوقفه جاری است، در حال حرکت و جستوجو هستند.
هوش مصنوعی: خوشا رحلت و کوچ و رفتن، خوشا بختی و خوشبختی، خوشا توانگری و برکت! من این سخنان را بیآنکه خود از حقیقتش آگاه باشم میگویم، اما تو ای حریف، از این حال باخبری.
هوش مصنوعی: در آنجا که زره بیاستفاده و غیرقابل استفاده میشود، جنگ و سلاح بیارزش خواهد بود. سیاستهای پادشاه ما نیز، وقتی در برابر خیانت و تزویر دچار شکست شود، به همان اندازه بیمایه و خراب خواهد شد.
هوش مصنوعی: وقتی ترس از خدا از بین برود، امنیت هم از امنیت او خجالتزده میشود و در برابر نور دانش او، طمعورزی و فریبکاری رسوا میشود.
هوش مصنوعی: کجروی و خطای انسان موجب رسوایی او شد، اما به زودی با لطف و رحمت خداوند، این عیبها پوشانده شد و به او رحمت و محبت فرود آمد.
هوش مصنوعی: چنانچه الطاف و محبتهای شمس الحق تبریزی را ببیند، دیگر هیچ داری از سؤظن و نافرمانی در دل دشمن نخواهد ماند.
هوش مصنوعی: همهٔ تضادها و ضدها با رحمت و لطف او، به پوششی جدید و زیبا لباس میپوشند. به خاطر شرم و خجالت، همه به حالتی غرق در حیرت و فراموشی میآیند، زمانی که لطف و محبت زیادی را از او دریافت کنند.
هوش مصنوعی: در دوبارهسازی از حالت محو و شگفتی، کسانی که غافل هستند، به شکوفا شدن و بالیدن میرسند؛ همانطور که در باغی که خار دارد، گلها رویش میکنند.
هوش مصنوعی: سپس، چشمهایشان را باز میکنند و زیبایی عشق را میبینند که شامل هرگونه قضاوت، دانش، حلم (بردباری) و بخشش است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
امیرا! تو به هر خوبی و نیکویی سزاواری
ازیرا خوب کرداری چنان چون خوب دیداری
توان گفتن ترا کاندر جهان فردی و بی یاری
به دانایی و بینایی و بیداری و هشیاری
حدیث ملک و کار عالم و شغل جهانداری
[...]
ز بوی باد آزاری ز نقش ابر نیسانی
نه پندارم که با بستان بهشت عدن یاد آری
شده کافور مینائی براغ از صنع یزدانی
شده دینار مرجانی بباغ از فعل داداری
گل و شمشاد دیداری ترنج و نار پنهانی
[...]
زهی کلک تو اندر چشم دولت کحل بیداری
به عونش کرده مدتها جهانداران جهانداری
مجیر دولت و دنیا و اندر دیدهٔ دولت
ز رای تست بینایی ز بخت تست بیداری
جهان مهر و کینت وجه ساز نعمت و محنت
[...]
جهان از برف پر کافور قیصوریست پنداری
بیاور باده روشن که شد روی هوا تاری
نه به زین موسمی باشد ز بهر عیش و میخواری
نه سلطان ارسلان دارد نظیری در جهانداری
تو را تا سر بود برجا کجا داری کله داری
که شمع از بی سری یابد کلاه از نور جباری
سر یک موی سر مفراز و سر در باز و سر بر نه
اگر پیش سر اندازان سزای تن، سری داری
چو بار آمد سر یحیی سرش بر تیرگی ماند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.