از بامدادان ساغری پر کرد خوش خماره‌ای
چون فرقدی عرعرقدی شکرلبی مه پاره‌ای
آن نرگس سرمست او و آن طره چون شست او
و آن ساغری در دست او هر چاره بیچاره‌ای
چنگ از شمال و از یمین اندر بر حوران عین
در گلشنی پر یاسمین بر چشمه‌ای فواره‌ای
ای ساقی شیرین صلا جان علی و بوالعلا
بر کف بنه ساغر هلا بر رغم هر غم باره‌ای
چون آفتاب آسمان می‌گرد و جوهر می‌فشان
بر تشنگان و خاکیان در عالم غداره‌ای
ای ساحر و ای ذوفنون ای مایه پنجه جنون
هنگام کار آمد کنون ما هر یکی آن کاره‌ای
چون ساغری پرداختم جامه حیا انداختم
عشقی عجب می‌باختم با غره غراره‌ای
افلاکیان بر آسمان زان بوی باده سرگران
ماه مرا سجده کنان سرمست هر فراره‌ای
انهار باده سو به سو در هر چمن پنجاه جو
بر سنگ زن بشکن سبو بر رغم هر خشم آره‌ای
رحمت به پستی می‌رسد اکسیر هستی می‌رسد
سلطان مستی می‌رسد با لشکر جراره‌ای
خیمه معیشت برکنی آتش به خیمه درزنی
گر از سر بامی کنی در سابقان نظاره‌ای
مستی چو کشتی و عمد هر لحظه کژمژ می‌شود
بر موج‌ها بر می‌زند در قلزمی زخاره‌ای
می‌گویم ای صاحب عمل و ای رسته جانت از علل
چون رستی از حبس اجل بی‌روزن و درساره‌ای
زین عالم تلخ و ترش زین چرخ پیر طفل کش
هم قصه گو و هم خمش هم بنده هم اماره‌ای
گفتا مرا شاه جهان درداد یک ساغر نهان
خود را بدیدم ناگهان در شهر جان سیاره‌ای
پنهان بود بر مرد و زن در رفتن و در آمدن
راه جهان ممتحن از غیرت ستاره‌ای
چون معبرم خیره نگر نی رخنه پیدا و نه در
چون چشمه‌ای برکرده سر بی‌معدنی از خاره‌ای
ای چاشنی شکران درده همان رطل گران
شیرم بده چون مادران بیرون کش از گهواره‌ای
ای ساز و ناز ناکسان حیرت فزای نرگسان
ای خاک را روزی رسان مقصود هر آواره‌ای
زان باده همچون عسس ایمن کن هر دزد و خس
سجده کنانند این نفس هر فکر دل افشاره‌ای
ای جام راح روح جو آسایش مجروح جو
ای ساقی خورشیدرو خون ریز هر استاره‌ای
ای روزی دل‌ها رسان جان کسان و ناکسان
ترکاری و یاغی به سان هموار و ناهمواره‌ای
چون نفخ صوری در صور شورنده حشر و حشر
زنجیر تو چون طوق زر تشریف هر جباره‌ای
بردی ز جان معقول را وین عقل چون معزول را
کردی دماغ گول را از علم تو عیاره‌ای
تا گردن شک می‌زند بر میر و بر بک می‌زند
بر عقل خنبک می‌زند یا بر فن مکاره‌ای
بس کن درآ در انجمن در انخلاق مرد و زن
می‌ساز و صورت می‌شکن در خلوت فخاره‌ای
چون گل سخن گوی و خمش هرگز نباشد روترش
در صدر دل مانند هش بر اوج چون طیاره‌ای
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف جمال و زیبایی می‌پردازد که در دستان ساقی قرار دارد. شاعر از ساغری پر از شراب و دنیایی پر از لذت و سرور سخن میگوید و به جذابیت و شور زندگی اشاره می‌کند. او به سرمستی، عشق و رهایی از قیدهای دنیوی اشاره دارد و درخواست می‌کند که این شادی و مستی در عالم گسترش یابد. در عین حال، بازتابی از غم و تلخی زندگی نیز در آن وجود دارد و شاعر در جستجوی معنای عمیق‌تری از وجود و زیبایی است. در انتها، تأکید بر ضرورت حضور در جمع و تجربه کردن لذت‌های زندگی نهفته است.
هوش مصنوعی: از صبح زود، جامی پر از شراب خوشگل و خوش‌عطر آماده می‌کند، همان‌طور که فرقدی (نوعی مرغ) در حال پرواز است و لب‌های شیرین و زیبایی مانند ماه دارد.
هوش مصنوعی: نرگس سرمست اشاره به زیبایی و جذابیت خاصی دارد که شخص مورد نظر (او) دارد، همچنین طره‌اش (مویش) به زیبایی و لطافت اشاره می‌کند. ساغر هم نماد عشق و شادی است که در دست اوست. در اینجا، هر کسی که به این زیبایی‌ها و جذابیت‌های او توجه کند، بیچاره و درمانده می‌شود.
هوش مصنوعی: در این بیت، به زیبایی و حیات طبیعت اشاره می‌شود. چنگ به عنوان یک ساز موسیقی و حرکات آن از سمت شمال و راست، همراه با ناز و زیبایی حوران (دختران بهشتی)، در باغی پر از یاسمن و در کنار چشمه‌ای با آب زلال تصویر می‌شود. این تصویر نشان‌دهندهٔ سرزندگی و شادابی محیطی خرم و دل‌نواز است.
هوش مصنوعی: ای ساقیِ خوش‌صدا، نام علی (علی بن ابی‌طالب) و بوالعلا (شاید اشاره به ابوعلی سینا یا کسی دیگر) را بر زبان بیاور و جام را بر کف بگذار، تا برخلاف همهٔ غم‌ها، شادمانی کنیم.
هوش مصنوعی: خورشید در آسمان می‌چرخد و نور خود را مانند جوهر به تشنه‌ها و کسانی که خاکی هستند می‌پاشد و در این عالم کسی به نام غدار وجود دارد.
هوش مصنوعی: ای ساحر و صاحب هنر، ای کسی که به خاطر قدرت و ذکاوتت دیوانه‌گی در انسان‌ها ایجاد می‌کنی، اکنون که وقت عمل فرارسیده است، هر یک از ما در کار خود می‌خواهیم انجام دهیم و تو باید ما را یاری کنی.
هوش مصنوعی: وقتی که از جام‌ام ساغری نوشیدم، با این کار پوشش حیا را کنار گذاشتم و عشقی عجیب را با دلی شاداب و مملو از احساس تجربه کردم.
هوش مصنوعی: موجودات آسمانی به خاطر بوی خوش باده، مست و سرمست شده‌اند و به خاطر این حال، ماه را به سجده می‌افتند و از خوشی در حالتی شگفت هستند.
هوش مصنوعی: رودهای باده در هر باغ به این سوی آن سوی جاری است و به اندازهٔ پنجاه جو (اندازه‌ای از گرمی و شادی) بر سنگ‌ها بزن و سبو (ظرف شراب) را بشکن، حتی در برابر هر خشم و ناراحتی.
هوش مصنوعی: رحمت الهی به دنیا نازل می‌شود و این نعمت‌ها و برکات، جوهر زندگی را به همراه می‌آورد و حالتی شگفت‌انگیز و سرمست‌کننده به وجود می‌آورد که مانند یک جیغ و فریاد در میان جمعیت است.
هوش مصنوعی: اگر خیمهٔ زندگی‌ات را برچینی و آتش به خیمه‌ات بزنی، اگر از بالای بلندی نگاه کنی به گذشته‌ات، مثل کسی که در آن زمان‌ها را دیده باشد.
هوش مصنوعی: وقتی انسان به مستی می‌افتد، مانند یک کشتی چپ و راست می‌شود و هر لحظه ناپایدار است. او در میان امواج در حال طغیانی به جلو می‌رود و در شرایط سخت و پرخطر قرار می‌گیرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در عمل و کار خود صاحب‌نظر هستی و جانت از علل و ریشه‌ها رهایی یافته است، چون از زندان عمر و مرگ رها شده‌ای، هم‌اکنون در فضایی آزاد و روشن قرار داری.
هوش مصنوعی: این جهان تلخ و دشوار به مانند یک کودک زجرکشیده است که هم داستان میگوید و هم خاموش است؛ او هم بنده است و هم مایهٔ آزمایش و وسوسه.
هوش مصنوعی: شاه جهان، که نماد قدرت و عظمت است، به من گفت که یک جام پنهان به من بدهید. من ناگهان خود را در شهر جان یافتم و در آنجا حالتی شگفت‌انگیز را تجربه کردم که شبیه به نور ستاره‌ای است.
هوش مصنوعی: در رفت و آمد مردان و زنان، چیزی پنهان بود که راه جهان را آزمایش می‌کرد، و آن غیرت ستاره‌ای است که بروز نمی‌دهد.
هوش مصنوعی: من وقتی در حال عبور هستم، به اطراف خود دقت می‌کنم و هیچ نقص و عیبی نمی‌بینم؛ همانند چشمه‌ای که از دل زمین سر برآورده و هیچ آثار زائده‌ای یا کثیفی در آن نیست.
هوش مصنوعی: ای شکرگلاب، به من شیر گرانبها بده، مانند مادرانی که کودکان خود را از گهواره بیرون می‌آورند.
هوش مصنوعی: ای ساز و نازِ انسان‌های بی‌خبر که با زیبایی و ناز خود، حیرت را مانند نرگس‌ها افزایش می‌دهید، ای خاک، تو روزی‌رسان همه مخلوقات هستی و مقصود و هدف هر آواره (بی‌سر و سامان) هستی.
هوش مصنوعی: از آن باده‌ی نوشیدنی مانند پاسبان (عسس) که محافظت می‌کند، هر دزد و خس (فاسد) را ایمن کن. این نفس (هوس‌ها و افکار) سجده‌کنان به هم نزدیک می‌شوند و هر فکر دل‌افزا مانند یک راز و موضوع مهم است.
هوش مصنوعی: ای لیوانی که مایهٔ نشاط و شادابی هستی، بیا و به روح خسته آرامش بده. ای ساقی که همچون خورشید درخشان هستی، هر کس که در این دنیا موجب رنج و درد دیگران می‌شود را مورد بخشش و رحمت قرار بده.
هوش مصنوعی: ای روزی‌دهنده، تو قلب‌ها را برای انسان‌های نیکوکار و نادرست می‌رسانی و مانند سبزی و میوه‌ای هستی که به همه جا، چه هموار و چه ناهموار، می‌روید.
هوش مصنوعی: در روز قیامت، وقتی شیپور حشر دمیده می‌شود و مردم مانند زنجیر به هم متصلند، تو مانند طوق زر، به عنوان نشانه‌ای از مقام و تشریف در میان جباران (ستمگران) قرار داری.
هوش مصنوعی: تو جان و حقیقت معقول را از من ربودی و اکنون عقل من که به کناری گذاشته شده، مثل کسی که به شدت گیج و بلاتکلیف است، به اوضاع بیچاره بودن خود می‌نگرد و تو در علم و دانایی خود یکتا و ممتاز هستی.
هوش مصنوعی: شک و تردید به قدری بر عقل و خرد غلبه کرده که حتی به مقام‌های بلند (میر و بک) نیز حمله‌ور می‌شود و در این میان، عقل را خوار و بی‌قدر می‌سازد و با فریب و حقه‌های علمی بازی می‌کند.
هوش مصنوعی: بیا و در جمع حاضر شو، در میان مردان و زنان پرورش‌دهندهٔ اخلاق. در خلوت، زیبایی‌ها را بساز و قالب‌ها را بشکن، زیرا تو دارای ویژگی‌های برجسته‌ای هستی.
هوش مصنوعی: همچون گل با نرمی و لطافت سخن بگو و هیچ‌گاه با جدیت سخن مگو، زیرا دلِ کسی که خوش میگوید، همیشه شاداب و راحت است، مانند پرنده‌ای که در اوج پرواز می‌کند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
دامن کشانم می‌کشد در بتکده عیاره‌ای
من همچو دامن می‌دوم اندر پی خون خواره‌ای
یک لحظه هستم می‌کند یک لحظه پستم می‌کند
یک لحظه مستم می‌کند خودکامه‌ای خماره‌ای
چون مهره‌ام در دست او چون ماهیم در شست او
[...]
شهری‌ست معمور و در او از هر طرف مه‌پاره‌ای
مسکین دلم صدپاره و در دست هر مه پاره‌ای
اشکال هرکس را ببین کاندر میان آن همه
دارد هوای کشتنم ناوک‌زنی خونخواره‌ای
هرکس که با او می‌کند دعوی ز حسن و دلبری
[...]
نی سنبل تنباکویی نه آتش رخساره‌ای
دل بوی خامی می‌دهد بی‌داغ آتشپارهای
منقار زرین بایدت تا دانه زین اخگر کنی
کی مرغ این آتش بود هر مرغ آتش‌خواره‌ای
در نخل تنباکو نگر صوفی شده بازآمده
[...]
بازم چو شمع آتش به جان زد آتشین‌رخساره‌ای
هست از دل صدپاره‌ام هر پاره آتشپارهای
از بس که داغم بر دل است از آتشین‌رخساره‌ای
جز سوختن پروانه‌سان یک سر ندارم چاره‌ای
از من به نازی می‌برد دل کودک عیار ما
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.