بخش ۵۶ - مضاحک گفتن درزی و ترک را از قوت خنده بسته شدن دو چشم تنگ او و فرصت یافتن درزی
ترک خندیدن گرفت از داستان
چشم تنگش گشت بسته آن زمان
پارهای دزدید و کردش زیر ران
از جز حق از همه احیا نهان
حق همیدید آن ولی ستارخوست
لیک چون از حد بری غماز اوست
ترک را از لذت افسانهاش
رفت از دل دعوی پیشانهاش
اطلس چه دعوی چه رهن چی
ترک سرمستست در لاغ اچی
لابه کردش ترک کز بهر خدا
لاغ میگو که مرا شد مغتذا
گفت لاغی خندمینی آن دغا
که فتاد از قهقهه او بر قفا
پارهای اطلس سبک بر نیفه زد
ترک غافل خوش مضاحک میمزد
همچنین بار سوم ترک خطا
گفت لاغی گوی از بهر خدا
گفت لاغی خندمینتر زان دو بار
کرد او این ترک را کلی شکار
چشم بسته عقل جسته مولهه
مست ترک مدعی از قهقهه
پس سوم بار از قبا دزدید شاخ
که ز خندهش یافت میدان فراخ
چون چهارم بار آن ترک خطا
لاغ از آن استا همیکرد اقتضا
رحم آمد بر وی آن استاد را
کرد در باقی فن و بیداد را
گفت مولع گشت این مفتون درین
بیخبر کین چه خسارست و غبین
بوسهافشان کرد بر استاد او
که بمن بهر خدا افسانه گو
ای فسانه گشته و محو از وجود
چند افسانه بخواهی آزمود
خندمینتر از تو هیچ افسانه نیست
بر لب گور خراب خویش ایست
ای فرو رفته به گور جهل و شک
چند جویی لاغ و دستان فلک
تا بکی نوشی تو عشوهٔ این جهان
که نه عقلت ماند بر قانون نه جان
لاغ این چرخ ندیم کرد و مرد
آب روی صد هزاران چون تو برد
میدرد میدوزد این درزی عام
جامهٔ صدسالگان طفل خام
لاغ او گر باغها را داد داد
چون دی آمد داده را بر باد داد
پیرهطفلان شسته پیشش بهر کد
تا به سعد و نحس او لاغی کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، داستانی بین یک درزی و یک ترک روایت میشود که در آن ترک به شدت میخندد و از این خنده، دچار دردسر میشود. درزی از فرصت به وجود آمده در حین خنده ترک استفاده کرده و دزدی میکند. ترک در نتیجهی بیاحتیاطی و سرمستی از خندهاش متوجه دزدی نمیشود، تا جایی که چندین بار این اتفاق تکرار میشود. در نهایت، یک استاد دلسوز به ترک میفهماند که او باید از افسانهگویی و خنده غافل نشود و به عقل و حقیقت توجه کند، زیرا در خندهاش عواقب خطرناکی نهفته است. با این حال، درزی از نادانی و عدم توجه ترک به مسائل واقعی بهرهبرداری میکند.
هوش مصنوعی: ترک (که به معنای مرد ترک است) از خندیدن دربارهٔ داستان چشم تنگش خودداری کرد و در آن زمان چشمانش به سبب گریه یا ناراحتی بسته شد.
هوش مصنوعی: دزدیدن بخشی از حقیقت و پنهان کردن آن از دیگران را بیان میکند. این عمل، نشاندهندهٔ این است که او فقط به حقوق خود توجه دارد و نه به باقی امور. در واقع، او چیزی را از منابع غیرحق به دست آورده و آن را در سایهای از وجود پنهان کرده است.
هوش مصنوعی: حق (خدا) میدید که آن ولی (انسان کامل) ستار است و عیبها را میپوشاند، اما وقتی که از حد خود خارج شود، موجب غیبت و بیان عیوب او میشود.
هوش مصنوعی: ترک به واسطهٔ لذت داستانش، از دلش احساساتی بیرون رفت که نشاندهندهٔ ادعای خود در مورد ویژگیهای ظاهریاش بود.
هوش مصنوعی: اطلس (پارچهای با نقش و نگار زیبا) چه ادعایی دارد و چه درخواستی میتواند داشته باشد، وقتی که یک ترک (مرد ترک) سرمست و شاداب است در حالی که لاغر و نحیف به نظر میآید.
هوش مصنوعی: ترک، که به سبب خدا لابه و ناله میکند، به لاغی میگوید که من به خاطر تو عذاب و سختی را تحمل کردهام.
هوش مصنوعی: ترک گفت: من از خوشحالی میخندم، اما در واقع این نیرنگ است که باعث شده این خنده از او بر چهرهاش بیفتد.
هوش مصنوعی: ترکی که بیخبر است، با شادی و شوخی، به وسیلهٔ پارهای از پارچهٔ نازک و سبک، بر زیر بغلش میزند.
هوش مصنوعی: ترک به شوخی و به خاطر خنده، بار دیگر به درزی (که احتمالاً به او دقت میشود) میگوید که لاغر به نظر میآید و این را فقط برای خوشایند و به خاطر خدا میگوید.
هوش مصنوعی: ترک که به لاغی و خنده مشهور است، میگوید که خندهاش بیشتر از آن دو بار است و به همین دلیل هر بار میتواند این ترک را بهطور کامل شکار کند.
هوش مصنوعی: چشمهای عقل بسته شده و به حالتی مست و سرخوش درآمده است، در حالی که ترک مدعی به خاطر خنده و شادمانی در حال شگفتی و تفرج است.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید پس از اینکه سومی، ترک (شخصیتی در داستان) از لباس (قبا) دزدید، با خندهای که کرده بود، فضایی باز و وسیع یافت. این نشاندهندهٔ تأثیر خنده و شادی بر موقعیت اوست.
هوش مصنوعی: در این بیت، مولانا به نقش استاد و آموزشدهنده اشاره میکند که بار دیگر به یک ترک (نوجوان یا جوان) که خطایی کرده، فرصتی برای اصلاح میدهد، زیرا استاد میبیند که او هنوز لاغر و ضعیف است و از این رو رحمت بر او آورده و فرصت دیگری برای اصلاح به او میدهد.
هوش مصنوعی: استاد به حال آن ترک رحم کرد و برای او رحم و دلسوزی نشان داد، زیرا در زمینه هنر و مهارت، به او حسرت و بیعدالتی را احساس کرده بود.
هوش مصنوعی: مولع، یعنی دلبسته و شیدا، از این ترک (درزی) پرسیده است که او در بیخبری خود چه زیان و نقصان بزرگی را وارد میکند.
هوش مصنوعی: او بر استادش بوسه میزند و از او میخواهد که برایش داستانی بگوید؛ به خاطر خداوند او را دعوت به گفتن افسانه میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که به افسانهها بدل شدهای و از وجود خود محو گشتهای، چه تعداد افسانه میخواهی که آزمایش کنی؟
هوش مصنوعی: هیچ قصه و داستانی به اندازه تو خندهآور نیست، و تو در حالی که بر لبهٔ گور خود ایستادهای، به این وضعیت مضحک نگاه میکنی.
هوش مصنوعی: ای کسی که در گور غفلت و نادانی فرو رفتهای، چه زیاد در پی آنچه بیاهمیت و ناچیز است میگردی و دستهای تو نیز به چیزهای بیاساس مشغول است.
هوش مصنوعی: تو تا کی به زیباییها و فریبندگیهای این دنیا دل خوش کنی، در حالی که نه عقل تو به درستی درک میکند و نه جان تو از این دنیای فانی آسوده است؟
هوش مصنوعی: این دنیا (چرخ) برای عدهای (مردان) تنها در پی نفع و فایده خود بوده و به خاطر آبروی ظاهری، افراد زیادی را همچون تو به خود جذب کرده است.
هوش مصنوعی: درزی، که در اینجا نمایندهای از قدرت و سرنوشت است، با دقت و مهارت، دردها و انعطافپذیری را در کنار هم میآورد و برای انسانها و نسلها، لباسهایی از تجربه و حوادث را میسازد. این اشاره به این دارد که زندگی پر از چالشها و دردهاست، اما اینها در نهایت به ایجاد چیزی جدید و زیبا منجر میشوند.
هوش مصنوعی: اگر او از باغها به کسی چیزی بدهد، در روز قیامت به خاطر کارهایش بسیار بیارزش خواهد بود، چون در آن روز، همهٔ این نعمتها به هدر خواهد رفت.
هوش مصنوعی: کودکان نوزاد به خاطر او پاک میشوند تا سرنوشت خوب یا بد او را مشخص کنند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.