راست گفته‌ست آن سپهدار بشر
که هر آنک کرد از دنیا گذر
نیستش درد و دریغ و غبن موت
بلک هستش صد دریغ از بهر فوت
که چرا قبله نکردم مرگ را
مخزن هر دولت و هر برگ را
قبله کردم من همه عمر از حول
آن خیالاتی که گم شد در اجل
حسرت آن مردگان از مرگ نیست
زانست کاندر نقشها کردیم ایست
ما ندیدیم این که آن نقش است و کف
کف ز دریا جنبد و یابد علف
چونک بحر افکند کفها را به بر
تو بگورستان رو آن کفها نگر
پس بگو کو جنبش و جولانتان
بحر افکندست در بحرانتان
تا بگویندت به لب نی بل به حال
که ز دریا کن نه از ما این سؤال
نقش چون کف کی بجنبد بی ز موج
خاک بی بادی کجا آید بر اوج
چون غبار نقش دیدی باد بین
کف چو دیدی قلزم ایجاد بین
هین ببین کز تو نظر آید به کار
باقیت شحمی و لحمی پود و تار
شحم تو در شمعها نفزود تاب
لحم تو مخمور را نامد کباب
در گداز این جمله تن را در بصر
در نظر رو در نظر رو در نظر
یک نظر دو گز همی‌بیند ز راه
یک نظر دو کون دید و روی شاه
در میان این دو فرقی بی‌شمار
سرمه جو والله اعلم بالسرار
چون شنیدی شرح بحر نیستی
کوش دایم تا برین بحر ایستی
چونک اصل کارگاه آن نیستیست
که خلا و بی‌نشانست و تهیست
جمله استادان پی اظهار کار
نیستی جویند و جای انکسار
لاجرم استاد استادان صمد
کارگاهش نیستی و لا بود
هر کجا این نیستی افزون‌ترست
کار حق و کارگاهش آن سرست
نیستی چون هست بالایین طبق
بر همه بردند درویشان سبق
خاصه درویشی که شد بی جسم و مال
کار فقر جسم دارد نه سؤال
سایل آن باشد که مال او گداخت
قانع آن باشد که جسم خویش باخت
پس ز درد اکنون شکایت بر مدار
کوست سوی نیست اسپی راهوار
این قدر گفتیم باقی فکر کن
فکر اگر جامد بود رو ذکر کن
ذکر آرد فکر را در اهتزاز
ذکر را خورشید این افسرده ساز
اصل خود جذبه است لیک ای خواجه‌تاش
کار کن موقوف آن جذبه مباش
زانک ترک کار چون نازی بود
ناز کی در خورد جانبازی بود
نه قبول اندیش نه رد ای غلام
امر را و نهی را می‌بین مدام
مرغ جذبه ناگهان پرد ز عش
چون بدیدی صبح شمع آنگه بکش
چشمها چون شد گذاره نور اوست
مغزها می‌بیند او در عین پوست
بیند اندر ذره خورشید بقا
بیند اندر قطره کل بحر را
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به مفهوم مرگ و حسرت‌های زندگی می‌پردازد. او توضیح می‌دهد که مرگ خود درد و دریغی ندارد، بلکه حسرت واقعی از دست دادن فرصت‌ها و غنایم زندگی است. اضافه بر این، او به تشبیه کف دریا و خاک می‌پردازد تا نشان دهد که ما در پی فریب‌های دنیوی هستیم، در حالی که اصل کار ما بر نبودن و خالی از قید و شرط بودن است. مولانا از جست‌وجوی حقیقت و درک عمیق‌تری از زندگی و هستی صحبت میکند و بر اهمیت نیایش و تفکر در این مسیر تأکید دارد. در نهایت، او به پیوستن به دریای هستی و عشق دعوت میکند.
هوش مصنوعی: سخن آن فرمانده انسانی درست است که هر کس از این دنیا عبور کند، باید به یاد داشته باشد و از آنچه گذشته است، حسرت بخورد.
هوش مصنوعی: مرگ درد و ناراحتی‌ای ندارد، بلکه جای حسرت و دریغ از دست رفته‌ها و فرصت‌هایی است که از دست رفته‌اند.
هوش مصنوعی: به چه دلیل به مرگ به‌عنوان قبله نپرداختم، در حالی که او محل تجمع هر ثروت و هر نعمت است؟
هوش مصنوعی: من در تمام عمرم به سوی آن افکاری که در گذر زمان از دست رفته‌اند، توجه کرده‌ام و آنان را به عنوان قبله و هدف خود قرار داده‌ام.
هوش مصنوعی: حسرت مردگان به خاطر مرگ نیست، بلکه به این دلیل است که عمرشان را در پی آرزوها و خیال‌ها گذرانده‌اند و در واقع چیزی را از دست داده‌اند.
هوش مصنوعی: ما نتوانستیم ببینیم که آنچه در این دنیا وجود دارد، تنها یک تصویر (نقش) است و این که مجسمه‌ای از دست‌ها که در آب دریا می‌لرزد، در اصل فقط گیاهی (علفی) را به دست آورد.
هوش مصنوعی: چون دریا کف‌هایش را به سواحل می‌اندازد، تو به سوی قبرستان برو و آن کفها را ببین.
هوش مصنوعی: پس بگویید که کجاست آن حرکت و جنب و جوش شما، در حالی که دریا شما را به بحران و مشکلات افکنده است.
هوش مصنوعی: به تو می‌گویند که در زندگی‌ات باید به حالت و احساست توجه کنی، نه فقط به ظواهر و حرف‌های دیگران. از تو می‌خواهند که از عمق وجود خود و درونت، نه فقط از روی ظاهر، به زندگی‌ات بپردازی.
هوش مصنوعی: نقش (تصویر) مانند کف روی آب، بدون حرکت می‌ماند، مگر اینکه موجی (تغییری) بیفتد؛ بدون وزش باد، خاک (زمینه) چگونه می‌تواند به اوج برسد و تغییر کند.
هوش مصنوعی: وقتی که غبار نقش و اثر را دیدی، مانند این است که بادی از جایی می‌گذرد و با خود کف دریا را به همراه می‌آورد، پس به وجود دریا نیز توجه کن و آن را درک کن.
هوش مصنوعی: به دقت نگاه کن که همه چیزهایی که از تو دیده میشود، مربوط به جسم و گوشت تو است که زودگار و موقتی هستند.
هوش مصنوعی: چربی (شحم) تو در شمعها سبب روشنی و تابش بیشتر نشده است و گوشت تو (لحم) برای مست‌ها به عنوان کباب سرو نشده است. این بیان نشان‌دهندهٔ بی‌فایده بودن داشتن خواصی است که در حالت‌هایی دیگر استفاده نمی‌شوند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر به گداز و ذوب شدن بدن اشاره دارد و می‌گوید که در هنگام تماشای معشوق، بدن انسان به گونه‌ای می‌گدازد و در دیدگان او ذوب میشود، به طوری که نگاه کردن به او، تمام توجه و احساسات را به خود جلب میکند.
هوش مصنوعی: انسان با یک نگاه می‌تواند چیزهای بسیاری را درک کند؛ حتی با یک نگاه کوتاه، هم می‌تواند دنیای مادی و هم دنیای معنوی، به ویژه جمال و شکوه پادشاه، را ببیند.
هوش مصنوعی: میان دنیا و آخرت تفاوت‌های بسیاری وجود دارد که غیرقابل شمارش است، و خداوند به رازهای این تفاوت‌ها آگاه‌تر است.
هوش مصنوعی: وقتی که شرح و توضیح دربارهٔ دریاچهٔ نیستی را شنیدی، همیشه تلاش کن تا در این دریا غرق نشوی و خود را نجات دهی.
هوش مصنوعی: کارگاه اصلی همه‌چیز، نیستی است که خالی و بدون نشانه و تهی از هرگونه وجود و شکل است.
هوش مصنوعی: استادان بزرگ به دنبال نشان دادن کار و اثر وجود نیستی هستند و در جستجوی نشانه‌ای از شکست و نقصان می‌باشند.
هوش مصنوعی: پس به‌راستی استاد بزرگ استادان، کارگاه او (خدا) نیستی و عدم است و هیچ‌چیز نیست.
هوش مصنوعی: هرجا که نیستی بیشتر حس میشود، آن‌جا کار خدا و محل کارگاه او نیز به وضوح قابل مشاهده است.
هوش مصنوعی: چون نیستی، وقتی هستی بالاتر از همه چیز را که درویشان در آن پیشی گرفته‌اند، به این معناست که در حقیقت وجود ندارد و برتر از همه، مقام آنان است.
هوش مصنوعی: در اینجا گفته میشود که درویش فقط وقتی که از دنیا رفته و بی‌مال و جسم شده است، واقعاً دچار فقر میگردد. این نوع فقر به معنای کمبود مالی نیست، بلکه نداشتن جسم و مال باعث تأسف و حسرت او میشود.
هوش مصنوعی: سؤالی که کرده می‌تواند به این نتیجه برسد که کسی که مال و possessions خود را از دست بدهد، در واقع در وضعیتی قرار دارد که به آن عادت کرده و بی‌نیاز شده است. اما کسی که جسم خویش را (یعنی جان یا وجود خود را) از دست بدهد، دیگر چیزی برای رضایت نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: از درد و غم حاضر شکایت نکن، زیرا آنچه از آن رنج می‌بری، چیزی نیست جز یک مسیر بی‌راه و بی‌نتیجه.
هوش مصنوعی: در این بیت به ما می‌گوید که ما به اندازه کافی در مورد مسائل صحبت کرده‌ایم، حالا بهتر است به فکر کردن ادامه دهیم. اگر فکر ما متوقف و بی‌تحرک باشد، باید آن را به یاد خدا آورده و به ذکر او مشغول شویم.
هوش مصنوعی: ذکر (یاد خدا) باعث جنبش و تحرک فکر میشود، همان‌طور که خورشید می‌تواند به حالت افول و کسالت غلبه کند.
هوش مصنوعی: شخص باید بداند که اصل و بنای وجودش بر جذبه و کشش الهی است، اما ای خواجه، تو باید خودت تلاش کنی و به کار و کوشش اهمیت بدهی، زیرا این کشش بدون تلاش تو پایدار نیست.
هوش مصنوعی: چون ترک کار به مانند ناز کردن است، ناز را چگونه می‌توان با فدای خود و جانبازی دیگران درآمیخت؟
هوش مصنوعی: غلام، نه به طور مداوم چیزی را قبول کن و نه انکار کن؛ فقط به نگاه کردن به اوامر و نواهی مشغول باش و در دریافت آنها دقت کن.
هوش مصنوعی: زمانی که مرغی به شوق عشق ناگهان از قفس بیرون می‌آید و صبح را درخشان مانند شمع می‌بیند، به همان سرعت شوقش را بی‌چشم داشت و باید خود را رها کند.
هوش مصنوعی: چشمها از نور الهی روشن می‌شوند و این نور باعث میشود که حقایق را درک کنند. ذهن‌ها نیز به وسیلهٔ این نور، حقیقت را در ظواهر (مثل پوست) می‌بینند.
هوش مصنوعی: انسان می‌تواند در ذره‌ای، جلوه‌های عظیم و بیکران خورشید را ببیند و در یک قطره، تمام پهنهٔ دریا را مشاهده کند.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۱۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۱ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.