بخش ۱۱۴ - آمدن شیخ بعد از چندین سال از بیابان به شهر غزنین و زنبیل گردانیدن به اشارت غیبی و تفرقه کردن آنچ جمع آید بر فقرا هر که را جان عز لبیکست نامه بر نامه پیک بر پیکست چنانک روزن خانه باز باشد آفتاب و ماهتاب و باران و نامه و غیره منقطع نباشد
رو به شهر آورد آن فرمان‌پذیر
شهر غزنین گشت از رویش منیر
از فرح خلقی به استقبال رفت
او در آمد از ره دزدیده تفت
جمله اعیان و مهان بر خاستند
قصرها از بهر او آراستند
گفت من از خودنمایی نامدم
جز به خواری و گدایی نامدم
نیستم در عزم قال و قیل من
در به در گردم به کف زنبیل من
بنده فرمانم که امرست از خدا
که گدا باشم گدا باشم گدا
در گدایی لفظ نادر ناورم
جز طریق خس گدایان نسپرم
تا شوم غرقهٔ مذلت من تمام
تا سقطها بشنوم از خاص و عام
امر حق جانست و من آن را تبع
او طمع فرمود ذل من طمع
چون طمع خواهد ز من سلطان دین
خاک بر فرق قناعت بعد ازین
او مذلت خواست کی عزت تنم
او گدایی خواست کی میری کنم
بعد ازین کد و مذلت جان من
بیست عباس‌اند در انبان من
شیخ بر می‌گشت زنبیلی به دست
شیء لله خواجه توفیقیت هست
برتر از کرسی و عرش اسرار او
شیء لله شیء لله کار او
انبیا هر یک همین فن می‌زنند
خلق مفلس کدیه ایشان می‌کنند
اقرضوا الله اقرضوا الله می‌زنند
بازگون بر انصروا الله می‌تنند
در به در این شیخ می‌آرد نیاز
بر فلک صد در برای شیخ باز
که آن گدایی که آن به جد می‌کرد او
بهر یزدان بود نه از بهر گلو
ور بکردی نیز از بهر گلو
آن گلو از نور حق دارد غلو
در حق او خورد نان و شهد و شیر
به ز چله وز سه روزهٔ صد فقیر
نور می‌نوشد مگو نان می‌خورد
لاله می‌کارد به صورت می‌چرد
چون شراری کو خورد روغن ز شمع
نور افزاید ز خوردش بهر جمع
نان‌خوری را گفت حق لاتسرفوا
نور خوردن را نگفتست اکتفوا
آن گلوی ابتلا بد وین گلو
فارغ از اسراف و آمن از غلو
امر و فرمان بود نه حرص و طمع
آن چنان جان حرص را نبود تبع
گر بگوید کیمیا مس را بده
تو به من خود را طمع نبود فره
گنجهای خاک تا هفتم طبق
عرضه کرده بود پیش شیخ حق
شیخ گفتا خالقا من عاشقم
گر بجویم غیر تو من فاسقم
هشت جنت گر در آرم در نظر
ور کنم خدمت من از خوف سقر
مومنی باشم سلامت‌جوی من
زانک این هر دو بود حظ بدن
عاشقی کز عشق یزدان خورد قوت
صد بدن پیشش نیرزد تره‌توت
وین بدن که دارد آن شیخ فطن
چیز دگر گشت کم خوانش بدن
عاشق عشق خدا وانگاه مزد
جبرئیل مؤتمن وانگاه دزد
عاشق آن لیلی کور و کبود
ملک عالم پیش او یک تره بود
پیش او یکسان شده بد خاک و زر
زر چه باشد که نبد جان را خطر
شیر و گرگ و دد ازو واقف شده
همچو خویشان گرد او گرد آمده
کین شدست از خوی حیوان پاک پاک
پر ز عشق و لحم و شحمش زهرناک
زهر دد باشد شکرریز خرد
زانک نیک نیک باشد ضد بد
لحم عاشق را نیارد خورد دد
عشق معروفست پیش نیک و بد
ور خورد خود فی‌المثل دام و ددش
گوشت عاشق زهر گردد بکشدش
هر چه جز عشقست شد ماکول عشق
دو جهان یک دانه پیش نول عشق
دانه‌ای مر مرغ را هرگز خورد
کاهدان مر اسپ را هرگز چرد
بندگی کن تا شوی عاشق لعل
بندگی کسبیست آید در عمل
بنده آزادی طمع دارد ز جد
عاشق آزادی نخواهد تا ابد
بنده دایم خلعت و ادرارجوست
خلعت عاشق همه دیدار دوست
در نگنجد عشق در گفت و شنید
عشق دریاییست قعرش ناپدید
قطره‌های بحر را نتوان شمرد
هفت دریا پیش آن بحرست خرد
این سخن پایان ندارد ای فلان
باز رو در قصهٔ شیخ زمان
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شیخ پس از سال‌ها زندگی در بیابان، به شهر غزنین آمد و با نیت گدایی و خدمت به فقرا، سفر خود را آغاز کرد. او با ظاهری humble به استقبال خلق رفت و اعلام کرد که تنها برای کمک به نیازمندان آمده است. وی در گفتار خود بر این نکته تأکید کرد که گدایی باید از دل و به عشق خداوند باشد و باید از اسراف و حرص پرهیز شود. شیخ عاشق خدای خود بوده و ارزش دنیا را در مقابل عشق به خدا ناچیز می‌داند. در این مسیر، او دیوار ثروت و جاه را به تمام معنا در نظر نمی‌آورد، بلکه سعادت و عشق را در خدمت به دیگران می‌یابد.
هوش مصنوعی: او که فرمان‌پذیر است، به سمت شهر غزنین حرکت کرد و چهره‌اش به سبب شادابی و نورانی بودن به زیبایی درخشید.
هوش مصنوعی: او از خوشحالی مردم به استقبال رفت و به طوری مخفیانه وارد شد.
هوش مصنوعی: همهٔ اشراف و بزرگان به پا خاستند و به خاطر او قصرها را تزئین کردند.
هوش مصنوعی: او می‌گوید که من برای خودنمایی و دیده شدن نیامده‌ام، بلکه هدفم فقط خواری و گدایی است؛ به معنای این که به دنبال فروتنی و خدمت به دیگران هستم.
هوش مصنوعی: من درگیر نکته‌های بی‌فایده و گفتگوهای بی‌معنی نیستم، بلکه به دنبال آن هستم که به هر گوشه‌ای بروم و با خود زنبیلی از نیکی و خدمت به دیگران بیاورم.
هوش مصنوعی: من در برابر فرمان خدا تسلیم هستم و باید گدا باشم؛ برای من افتخار است که گدا باشم.
هوش مصنوعی: در گدایی از به زبان آوردن سخنان کم‌مقدار و نادر خودداری می‌کنم و جز راه و رسم گدایان واقعی را دنبال نمی‌کنم.
هوش مصنوعی: می‌خواهم به حدی غرق در ذلت شوم که سخن و نقدها و حرف‌های مردم (به ویژه خاصان و عامان) را درباره‌ام بشنوم.
هوش مصنوعی: حقیقت الهی همان جان و روح آدمی است و من تنها پیرو آن خواهش روحانی هستم؛ زیرا به من آموختند که ذلت و خواری از طمع خواسته‌ها بر من عارض می‌شود.
هوش مصنوعی: وقتی که سلطان دین (شخصی محترم و بزرگ در دین) از من طمع و خواسته‌ای دارد، باید خاک بر سر قناعت بریزم و دیگر به آن قناعت نکنم.
هوش مصنوعی: او خواهان ذلت است، چگونه می‌تواند عزت و شرف من را بخواهد؟ او در پی گدایی و نیاز است، چگونه می‌تواند مرا به سوی مرگ بکشاند؟
هوش مصنوعی: پس از این، ذلت و خواری برای جان من مانند بیست عباس، در کیسه من وجود دارد. (عباس به معنای نامی محترم و بزرگ است و در اینجا می‌توان به عنوان نماد گنج و ثروت در نظر گرفت.)
هوش مصنوعی: شیخ با خوشحالی و احترام به سوی شهر غزنین برمی‌گشت و زنبیلی به دست داشت که به معنای "کار خدا" است و نشان از موفقیت و توفیق او دارد.
هوش مصنوعی: اسرار و علم خداوند از هر چیز بالاتر است و کار او بالاتر از کرسی و عرش است.
هوش مصنوعی: پیامبران هر کدام به همین شیوه عمل می‌کنند و خلق ناتوان و بی‌چیز را به عشق و علم خود جلب می‌کنند.
هوش مصنوعی: می‌گویند که انسان‌ها به خداوند قرض بدهند و این کار را با اصرار و تکرار انجام می‌دهند، همانطور که در دعوت به یاری خدا نیز با شدت و تکرار عمل می‌کنند.
هوش مصنوعی: این شیخ در همه جا به دنبال برآورده شدن نیازهایش است و با صد در به سوی آسمان درخواست می‌کند، گویی که درهای آسمان برای او باز شده‌اند.
هوش مصنوعی: گدایان واقعی که با جدیت دعا و نیاز خود را پیش یزدان می‌برند، این کار را به خاطر شکم و نیازهای جسمی نمی‌کنند، بلکه برای رسیدن به نزدیک خدا و نعمت‌های روحانی است.
هوش مصنوعی: اگر تو هم برای خودت کاری می‌کردی که به خاطر شکم باشد، بدان که آن شکم از نور حق، بلندی و برتری دارد.
هوش مصنوعی: او برای نیازمندان نان و عسل و شیر می‌خورد که ارزشش بیشتر از ارزش غذایی است که صد فقیر در سی روز یا سه روز می‌خورند.
هوش مصنوعی: نور هیچگاه به شما نمی‌گوید که نان می‌خورد؛ گل لاله به خاطر زیبایی‌اش فقط بر روی زمین رشد می‌کند و زیبایی‌اش را به نمایش می‌گذارد. این ابیات به معنای این است که برخی موجودات و زیبایی‌ها به طور غیرمستقیم به زندگی و دیگران شادی و نور می‌بخشند، بدون اینکه کار ویژه‌ای انجام دهند.
هوش مصنوعی: وقتی شعله‌ای که از شمع بیرون می‌آید، روغن را می‌خورد، باعث افزایش نور می‌شود. این به این معناست که اگر کسی از وجود چیزی بهره‌مند شود، بر جمع و کثرت خیر می‌افزاید.
هوش مصنوعی: خداوند به کسانی که از نعمت‌ها بهره‌مند می‌شوند می‌گوید که در مصرف آن زیاده‌روی نکنید، ولی در مورد کسانی که از نور و نورانیت برخوردارند، هیچ محدودیتی وجود ندارد و می‌توانند به اندازه همت خود بهره‌مند شوند.
هوش مصنوعی: آدم‌هایی که در مشکلات و بحران‌ها قرار دارند، به نوعی در تنگنا به سر می‌برند، در حالی که کسانی که از زیاده‌روی و افراط دور هستند و در آرامش زندگی می‌کنند، از این مشکلات به دورند و در احوال بهتری به سر می‌برند.
هوش مصنوعی: فرمان و دستور الهی وجود دارد و حرص و طمع در آن نقشی ندارد؛ به گونه‌ای که جان انسان هیچگاه تابع حرص و طمع نیست.
هوش مصنوعی: اگر بگوید که ماده‌ی کیمیا (سحر) را به من بده، تو هیچ طمعی به این مس (فلز بی‌ارزش) نداشته باش.
هوش مصنوعی: گنجهای نهفته در زمین را تا عمق هفتمین لایه در برابر شیخ حق (که احتمالاً اشاره به یک مقام معنوی است) نمایان کرده بود.
هوش مصنوعی: شیخ می‌گوید: ای خالق، من عاشق تو هستم و اگر غیر تو را جستجو کنم، به گمراهی و فساد دچار می‌شوم.
هوش مصنوعی: اگر هشت بهشت را در نظر بیاورم، اما نتوانم به خدمت تو برسم، به خاطر ترس از دوزخ (سقر) است.
هوش مصنوعی: من شخصی مومن و سلامت‌جو هستم، زیرا هر دو (عشق به خدا و عشق به دنیا) برای بدن نفع دارد و بهره‌ای از آن می‌برم.
هوش مصنوعی: عاشقی که از عشق خداوند نیرو می‌گیرد، حتی اگر به اندازهٔ قوت هزار بدن باشد، در برابر او چیزی چون تره‌توت، یعنی بی‌ارزش به نظر می‌آید.
هوش مصنوعی: بدن آن شیخ فطن (زیرکی) دیگرگون شده است، پس کم‌تر آن را بدن نامید، زیرا او به مرتبه‌ای از روحانیّت و عشق رسیده که جسمش دیگر اهمیت ندارد.
هوش مصنوعی: عاشق خدا و عشق او، مزد (پاداش) جبرئیل (فرشته‌ای که پیام‌های خدا را به انسان می‌آورد) را دریافت می‌کند، در حالی که دزد (کسی که از چیزی می‌دزدد) نیز به این عشق و پاداش دست پیدا می‌کند. این نشان می‌دهد که عشق به خداوند، حتی به کسانی که به طرق مختلف زندگی می‌کنند، روح بخشیده و پاداش می‌دهد.
هوش مصنوعی: عاشق لیلی، که در اینجا نماد عشق و معشوق است، در نظر او که فرشته‌ای از عالم وجود است، مانند یک تره (سبزی سطحی و بی‌ارزش) به نظر می‌رسد. این به معنای این است که در مقایسه با عشق واقعی، حتی بزرگ‌ترین عشق‌ها ارزش کمی دارند.
هوش مصنوعی: در نزد او، خاک و طلا هیچ تفاوتی ندارند؛ چه اهمیتی دارد که طلا چه ارزشی دارد، وقتی جان انسان در خطر است؟
هوش مصنوعی: شیر و گرگ و سایر حیوانات از او آگاه شده و مانند خویشاوندان دور او جمع شده‌اند.
هوش مصنوعی: این بیت به تمایز بین انسان و حیوان اشاره دارد و بیان می‌کند که انسان به واسطهٔ داشتن روح و خوی حیوانی، از لطافت و عشق سرشار است. در عین حال، صفات زشت و منفی مانند زیاده‌خواهی و حیات مادی او را دچار زهر و آسیب می‌کند.
هوش مصنوعی: زهر، یعنی مادهٔ سمی در اینجا به معنای چیز بد و مضر است، در حالی که شکرریز به معنای دوستی و خوبی است. خرد (عقل) از این دو پدیده، چیزهایی را می‌سازد که نیکو و مبارک هستند و برعکس، هرگونه بدی را به عنوان ضد نیکی می‌شناسد. در واقع، عقل به ما نشان می‌دهد که چگونه از زهر (بدی) به شکر (خوبی) برسیم.
هوش مصنوعی: عشق نمی‌تواند به خوراک دد (حیوانات وحشی) تبدیل شود، زیرا عشق معروف و شناخته‌شده‌ای است که در نظر خوبان و بدخواهان به یکسان مورد توجه قرار می‌گیرد.
هوش مصنوعی: اگر گوشت عاشق در دست حیوان قاتل یا دد بیفتد، زهرآگین می‌شود و او را می‌کشد، یعنی عشق اگر در معرض خطرات و سختی‌ها قرار گیرد، می‌تواند آسیب ببیند و به مشکلات دچار شود.
هوش مصنوعی: هر چیزی که غیر از عشق باشد، مانند خوراکی است که در نهایت به هدر می‌رود. عشق، تنها چیزی است که ارزش دارد و در دو جهان، مانند دانه‌ای در برابر تمام آنچه وجود دارد، درخشان و ارزشمند است.
هوش مصنوعی: مرغ هیچگاه دانه‌ای نمی‌خورد که در کاهدان (مکانی برای نگهداری کاه) باشد و اسب نیز در آنجا چرا نمی‌کند. این بیان به این معناست که جان و روح انسان‌ها به عشق و معانی والاتر نیاز دارند و در مکان‌های بی‌فایده و خالی از محتوا، نمی‌توانند رشد کنند.
هوش مصنوعی: اگر بخواهی عاشق زیبایی و ارزش‌های عالی شوی، باید به بندگی و خدمت کردن روی آورده و در عمل و رفتار خود چنین کمالی را به دست آوری. بندگی و خدمت به دیگران راهیست برای رسیدن به عشق حقیقی.
هوش مصنوعی: بنده‌ای که در حالت طمع و خواسته‌های دنیوی است، به آزادی و رهایی فکر می‌کند، اما عاشقی که واقعاً به عشق رسیده، هرگز به آزادی راضی نخواهد شد و این حالت را تا همیشه حفظ می‌کند.
هوش مصنوعی: بنده همیشه در جستجوی لباس و نشان (خلعت) است، اما لباس واقعی عاشق، همان دیدار معشوق (دوست) است.
هوش مصنوعی: عشق در کلام و گفتگو نمی‌گنجد و واقعیات آن را نمی‌توان به زبان آورد. عشق همچون دریا است که عمق آن پنهان و ناپیداست و قابل اندازه‌گیری نیست.
هوش مصنوعی: عشق و معانی آن به حدی گسترده و عمیق است که مانند قطره‌هایی از دریا نمی‌توان آنها را شمرد. همچنین این دریا نسبت به دریاهای دیگر مانند هفت دریا بسیار موثرتر و بزرگتر است.
هوش مصنوعی: این کلام ادامه دارد و تمام نمی‌شود، ای فلانی، دوباره به داستان شیخ زمان بپرداز.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.