بخش ۵۸ - چالیش عقل با نفس هم چون تنازع مجنون با ناقه میل مجنون سوی حره میل ناقه واپس سوی کره چنانک گفت مجنون هوا ناقتی خلفی و قدامی الهوی و انی و ایاها لمختلفان
همچو مجنوناند و چون ناقهش یقین
میکشد آن پیش و این واپس به کین
میل مجنون پیش آن لیلی روان
میل ناقه پس پی کره دوان
یک دم ار مجنون ز خود غافل بدی
ناقه گردیدی و واپس آمدی
عشق و سودا چونک پر بودش بُدَن
مینبودش چاره از بیخَود شدن
آنک او باشد مراقب، عقل بود
عقل را، سودای لیلی در ربود
لیک ناقه بس مراقب بود و چست
چون بدیدی او مهار خویش سست
فهم کردی زو که غافل گشت و دنگ
رو سپس کردی به کره بیدرنگ
چون به خود باز آمدی دیدی ز جا
کو سپس رفتست بس فرسنگها
در سه روزه ره بدین احوالها
ماند مجنون در تردد سالها
گفت ای ناقه چو هر دو عاشقیم
ما دو ضد پس همره نالایقیم
نیستت بر وفق من مهر و مهار
کرد باید از تو صحبت اختیار
این دو همره یکدگر را راهزن
گمره آن جان کو فرو ناید ز تن
جان ز هجر عرش اندر فاقهای
تن ز عشق خاربن چون ناقهای
جان گشاید سوی بالا بالها
در زده تن در زمین چنگالها
تا تو با من باشی ای مردهٔ وطن
پس ز لیلی دور ماند جان من
روزگارم رفت زین گون حالها
همچو تیه و قوم موسی سالها
خطوتینی بود این ره تا وصال
ماندهام در ره ز شستت شصت سال
راه نزدیک و بماندم سخت دیر
سیر گشتم زین سواری سیرسیر
سرنگون خود را از اشتر در فکند
گفت سوزیدم ز غم تا چندچند
تنگ شد بر وی بیابان فراخ
خویشتن افکند اندر سنگلاخ
آنچنان افکند خود را سخت زیر
که مخلخل گشت جسم آن دلیر
چون چنان افکند خود را سوی پست
از قضا آن لحظه پایش هم شکست
پای را بر بست و گفتا گو شوم
در خم چوگانش غلطان میروم
زین کند نفرین حکیم خوشدهن
بر سواری کو فرو ناید ز تن
عشق مولی کی کم از لیلی بود
گوی گشتن بهر او اولی بود
گوی شو میگرد بر پهلوی صدق
غلط غلطان در خم چوگان عشق
کین سفر زین پس بود جذب خدا
وان سفر بر ناقه باشد سیر ما
این چنین سیریست مستثنی ز جنس
کان فزود از اجتهاد جن و انس
این چنین جذبیست نی هر جذب عام
که نهادش فضل احمد والسلام



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مولانا کشمکش عقل و نفس را به داستان مجنون و شترش تشبیه میکند: مجنون به سوی لیلی میرفت و شتر هر بار که او غافل میشد به سوی بچهاش برمیگشت، تا راه سهروزه سالها طول کشید. سرانجام مجنون از شتر خود را به زیر افکند، پایش شکست و گفت گویوار در خم چوگان معشوق میغلتم. نتیجه آن است که جان باید از مرکب تن فرود آید و با جذبهٔ الهی که از هر کوششی برتر است راه وصال را بپیماید.
هوش مصنوعی: عقل و نفس مانند مجنون و شتر او هستند؛ یکی به پیش میکشد و دیگری با ستیزه به عقب.
هوش مصنوعی: میل مجنون رو به سوی لیلی داشت و پیش میرفت، ولی میل شتر به دنبال بچهاش بود و به عقب میدوید.
هوش مصنوعی: اگر مجنون لحظهای از خود غافل میشد، شتر برمیگشت و به عقب بازمیآمد.
هوش مصنوعی: چون وجود مجنون سرشار از عشق و شیدایی بود، چارهای جز بیخود شدن نداشت.
هوش مصنوعی: آنچه مراقب و هوشیار است عقل است، و شوق لیلی عقل مجنون را ربوده بود.
هوش مصنوعی: اما شتر بسیار هوشیار و چابک بود و هرگاه میدید مهارش سست شده است،
هوش مصنوعی: درمییافت که مجنون غافل و گیج شده و بیدرنگ رو به عقب و به سوی بچهاش میکرد.
هوش مصنوعی: وقتی مجنون به خود میآمد، میدید که شتر فرسنگها از آن جا به عقب برگشته است.
هوش مصنوعی: با این وضع، در راهی که سه روزه پیموده میشد، مجنون سالها سرگردان ماند.
هوش مصنوعی: مجنون گفت: ای شتر، هر دو عاشقیم اما معشوقهایمان ضد هم است، پس همسفر شایستهٔ هم نیستیم.
هوش مصنوعی: محبت و مهار تو با خواست من سازگار نیست، پس باید همراهی با تو را ترک کنم.
هوش مصنوعی: این دو همسفر (جان و تن) راه یکدیگر را میزنند؛ جانی که از مرکب تن فرود نیاید گمراه است.
هوش مصنوعی: جان از دوری عرش و عالم بالا در تنگی و نیاز است و تن مانند شتر شیفتهٔ خاربن، یعنی لذتهای پست دنیا.
هوش مصنوعی: جان بالهایش را به سوی بالا میگشاید و تن چنگالهایش را در زمین فرو برده است.
هوش مصنوعی: ای که دلبستهٔ وطن خاکی هستی، تا تو با من باشی جانم از لیلی دور میماند.
هوش مصنوعی: عمرم در چنین حالی گذشت، مانند قوم موسی که سالها در بیابان تیه سرگردان ماندند.
هوش مصنوعی: این راه تا وصال دو گام بیشتر نبود، اما به سبب گرفتاری در دام تو شصت سال در راه ماندهام.
هوش مصنوعی: راه نزدیک بود و من بسیار درنگ کردم؛ از این سواری سخت به ستوه آمدهام.
هوش مصنوعی: مجنون خود را سرنگون از شتر به زیر انداخت و گفت: تا کی از غم بسوزم؟
هوش مصنوعی: بیابان پهناور بر او تنگ شد و خود را در سنگلاخ انداخت.
هوش مصنوعی: چنان سخت خود را به زمین انداخت که بدن آن دلاور درهم شکسته و از هم گسسته شد.
هوش مصنوعی: چون خود را اینگونه به پایین افکند، از قضا پایش نیز در آن لحظه شکست.
هوش مصنوعی: پایش را بست و گفت: گوی میشوم و در خم چوگان معشوق غلتان به پیش میروم.
هوش مصنوعی: از همین روست که حکیم خوشسخن (سنایی) بر سواری که از مرکب تن پیاده نشود نفرین میکند.
هوش مصنوعی: عشق به خداوند کی کمتر از عشق لیلی است؟ گوی شدن در راه او سزاوارتر است.
هوش مصنوعی: گوی شو و با صدق و راستی بغلت و غلتان در خم چوگان عشق پیش برو.
هوش مصنوعی: زیرا از این پس این سفر با کشش خداوند انجام میشود، و آن سفر پیشین سیر ما بر شتر تن و با تلاش خود بود.
هوش مصنوعی: چنین سیری از جنس سیرهای دیگر نیست و از کوشش همهٔ جن و انس برتر است.
هوش مصنوعی: این کششی خاص است، نه هر جذبهٔ همگانی، که فضل و عنایت پیامبر آن را بنیان نهاده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۹ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.