گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس

مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم »

بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس

تا به فرعون آمدند آن ساحران

دادشان تشریفهای بس گران

وعده‌هاشان کرد و پیشین هم بداد

بندگان و اسپان و نقد و جنس و زاد

بعد از آن می‌گفت هین ای سابقان

گر فزون آیید اندر امتحان

برفشانم بر شما چندان عطا

که بدرد پردهٔ جود و سخا

پس بگفتندش به اقبال تو شاه

غالب آییم و شود کارش تباه

ما درین فن صفدریم و پهلوان

کس ندارد پای ما اندر جهان

ذکر موسی بند خاطرها شدست

کین حکایتهاست که پیشین بدست

ذکر موسی بهر روپوشست لیک

نور موسی نقد تست ای مرد نیک

موسی و فرعون در هستی تست

باید این دو خصم را در خویش جست

تا قیامت هست از موسی نِتاج

نور دیگر نیست دیگر شد سراج

این سفال و این پلیته دیگرست

لیک نورش نیست دیگر زان سرست

گر نظر در شیشه داری گم شوی

زانک از شیشه‌ست اعداد دوی

ور نظر بر نور داری وا رهی

از دوی و اعداد جسم منتهی

از نظرگاهست ای مغز وجود

اختلاف مؤمن و گبر و جهود

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۱۴

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: در این بخش از مثنوی، ساحران از مداین به دربار فرعون می‌آیند تا بر قدرت خود بیفزایند و به او وعده می‌دهند که در امتحان توانایی‌هایشان بر او غلبه خواهند کرد. فرعون به آن‌ها وعده‌های پُرجمعیت و مال و نعمت می‌دهد و آن‌ها به خود می‌بالند که در هنر خود بی‌نظیرند. اما در ادامه، به یاد موسی می‌افتند و متوجه می‌شوند که او در حقیقت نور و راستینی است که آنان به دنبال آن هستند. مولانا با بیان این موضوع، مشابهت میان موسی و فرعون را در وجود انسان‌ها نشان می‌دهد و اهمیت نور عقل و معرفت را برجسته می‌کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# تا به فرعون آمدند آن ساحران

دادشان تشریفهای بس گران

هوش مصنوعی: ساحران از مداین به نزد فرعون آمدند و برای او احترام و ارادت زیادی قائل شدند و تشریفات با ارزش و گران‌بهایی برای او آوردند.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# وعده‌هاشان کرد و پیشین هم بداد

بندگان و اسپان و نقد و جنس و زاد

هوش مصنوعی: ساحران به فرعون قول و وعده‌هایی دادند و از پیش، بندگان، اسب‌ها، پول، کالا و توجهات زیادی را به او دادند.

# بعد از آن می‌گفت هین ای سابقان

گر فزون آیید اندر امتحان

هوش مصنوعی: پس از آن، فرعون به کسانی که پیش‌تر در امتحان به او پیوسته بودند، می‌گوید: «ای کسانی که در گذشته به ما ملحق شده‌اید، اگر در آزمایش‌ها پیشی بگیرید و بیشتر از دیگران باشید، این بار چگونه می‌خواهید از ما بیشتر بهره‌مند شوید؟

# برفشانم بر شما چندان عطا

که بدرد پردهٔ جود و سخا

چنان برکتی به شما بدهم که این برکت؛ پردهٔ جود و سخاوت را بدرد.

# پس بگفتندش به اقبال تو شاه

غالب آییم و شود کارش تباه

هوش مصنوعی: ساحران به فرعون گفتند که به لطف و نصرت تو می‌آییم و کارهای تو را خراب خواهیم کرد.

# ما درین فن صفدریم و پهلوان

کس ندارد پای ما اندر جهان

هوش مصنوعی: ما در این کار استاد و ماهر هستیم و هیچ فرد دیگری در دنیا در برابر ما قدرت و توانایی ندارد.

# ذکر موسی بند خاطرها شدست

کین حکایتهاست که پیشین بدست

هوش مصنوعی: حکایت‌هایی که دربارهٔ موسی (پیامبر) گفته می‌شود، ذهن‌ها را مشغول کرده و باعث توجه به آن می‌شود، چون این قصه‌ها و داستان‌ها در گذشته نقل شده‌اند.

# ذکر موسی بهر روپوشست لیک

نور موسی نقد تست ای مرد نیک

هوش مصنوعی: نام موسی در اینجا به‌عنوان یک پوشش و تعبیر معنوی آمده است، اما نور و حقیقت وجودی او به‌واقع ارزش و اعتبار دارد. ای مردان خوب، مراقب باشید که به ظاهر این داستان اکتفا نکنید و به عمق حقیقت آن توجه کنید.

# موسی و فرعون در هستی تست

باید این دو خصم را در خویش جست

هوش مصنوعی: موسی و فرعون نماد دو نیروی متضاد در درون هر انسان هستند و هر فرد باید در وجود خود این دو خصم را جستجو کند.

# تا قیامت هست از موسی نِتاج

نور دیگر نیست دیگر شد سراج

هوش مصنوعی: تا قیامت، از موسی (که در اینجا نماد هدایت و نور است) نور و نتایجی خواهد ماند و چیزی جز او همچون چراغی روشن نخواهد بود.

# این سفال و این پلیته دیگرست

لیک نورش نیست دیگر زان سرست

هوش مصنوعی: این سفال و این پلین که در اینجا اشاره شده، نشان‌دهندهٔ شکل ظاهری و جسمی یک چیز است، اما نور و معنای حقیقی آن دیگر وجود ندارد و این بدان دلیل است که آن نور از یک منبع دیگر که در این بیت به آن اشاره شده، ناشی می‌شود.

# گر نظر در شیشه داری گم شوی

زانک از شیشه‌ست اعداد دوی

هوش مصنوعی: اگر در شیشه بنگری، گم می‌شوی، زیرا این اعداد و دوگانگی‌ها ناشی از شیشه است.

# ور نظر بر نور داری وا رهی

از دوی و اعداد جسم منتهی

هوش مصنوعی: اگر به نور توجه کنی و از دوگانگی و عدد و جسم فاصله بگیری، به حقیقت می‌رسی و از عالم مادی خود را جدا می‌کنی.

# از نظرگاهست ای مغز وجود

اختلاف مؤمن و گبر و جهود

هوش مصنوعی: از دیدگاه تو، ای اصل و حقیقت وجود، تفاوت‌های ظاهری بین مؤمن، گبر (زرتشتی) و جهود (یهودی) وجود ندارد.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس به خوانش عندلیب
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۴ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

منصور در ‫۹ سال و ۵ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۶، ساعت ۰۲:۳۵ نوشته:

نور و سراج
خود متعالی و خود کاذب

موسی و فرعون در هستی تست
باید این دو خصم را در خویش جست
تا قیامت هست از موسی نتاج
نور، دیگر نیست، دیگر شد سراج
این سفال و این پلیته دیگرست
لیک نورش نیست دیگر، زان سرست
گر نظر در شیشه داری گم شوی
زانک از شیشه‌ست اعداد دوی
ور نظر بر نور داری، وا رهی
از دوی واعداد جسم منتهی
از نظرگاه است ای مغز وجود
اختلاف مؤمن و گبر و جهود مولانا
نتاج: با کسره نون، فرزند، در اینجا مظهر و نمونه ؛ سراج: چراغ ؛ پلیته: با فتحه پ، فتیله (معرب پلیته)؛ اعداد: اشاره به کثرت در مقابل وحدت ؛ دوی: دوئیت، خود کاذب، خودش را از باقی هستی جدا می انگارد. ؛ اعداد جسم منتهی: محدودیت خود سطحی یا خودکاذب در کثرت؛ نور، دیگر نیست، دیگر شد سراج: نور خود متعالی، یعنی آگاهی ورای فکر در همگان یکی است، ولی خودهای سطحی(سراج ها) متفاوتند.
شرحی بر این اشعار زیبا
در زبان سمبلیک و تمثیلی که مولانا در اینجا استفاده کرده است؛ شعله یا نور همان آگاهی ورای فکر و سایر قسمت های چراغ یا سراج به جز آن نور، موضوعات متغیر آگاهی ورای فکر هستند. سراج در این تشبیه هر چیزی است که ما به آن آگاه هستیم. اینکه ما اصل وجود خود را کدام بدانیم بسیار حیاتی است. آن هم نه دانستن از طریق فکر و ذهن بلکه درک و دانستن از طریق آگاهی ورای فکر. در وضعیت فعلی ما به اشتباه و از طریق فکر و ذهن، خود را چراغ و شیشه چراغ می دانیم...
البته آگاهی از آگاه بودن هم هست ولی کیفیت آگاهی از آگاه بودن حالت ریلکس شدن و رها شدن آگاهی در خودش است...و با حالت توجه آگاهی از موضوعات متغیر آگاهی متفاوت است.
موضوعات آگاهی از این چند گروه زیر خارج نیستند:
موضوعات دیدنی ، شنیدنی ، بوییدنی و... که به وسیله ی حواس پنجگانه از عالم بیرون درک می کنیم...ولی ما این موضوعات در حال تغییر و افول نیستیم! بلکه ما نور آگاهی هستیم که از این موضوعات با خبر می شود.
موضوعات دیگر آگاهی و مشاهده گری، حس های بدنی هستند، نظیر حس گرما، سرما، گز گز، مور مور، کرختی، سنگینی، درد و... که مشخص است که که ما این موضوعات در حال تغییر و افول هم نیستیم...ما آگاهی هستیم که نسبت به حس های بدنی آگاه است.
موضوعات دیگر آگاهی، هیجان های درونی نظیر شادی، غم، حسادت، خشم و..هستند که باز هم این هیجان ها در حال گذر بوده و اصل وجود ما نیستند؛ بلکه همان قسمتی که آگاه است از اینکه امروز و در این لحظه شادم یا غمگینم، اصل وجود من است. یا به عبارت دیگر کیفیت آگاهی از شادی یا غمی که در حال عبور از آسمان وجود من است، اصالت مرا تشکیل می دهد.
البته در اینجا هم متوجه می شویم که آسمان وجود یا بودن مترادف همان آگاهی است، که اصل وجود ماست و همه پدیده ها و موضوعات آگاهی در فضا یا ظرف آگاهی و بودن ما جا می گیرند.
و بالاخره موضوعات دیگر آگاهی و مشاهده گری، افکار هستند که نسبت به آن ها هم آگاه هستم. فکری که الان در حال عبور است، با فکر دو دقیقه قبل و دو ساعت قبل و دو سال پیش متفاوت بوده و اصل وجود من نیست. بلکه آن نور آگاهی که از این افکار آگاه است، خود واقعی است که به قول مولانا متعلق به من هم نیست و غیر شخصی و در همه انسان ها و کائنات هم یکی است. نه اینکه شبیه است. یکی است. به قول مولانا:
نور، دیگر نیست، دیگر شد سراج
نور همان است و تغییر نمی کند و یکی است، اما چراغ ها متفاوتند و تغییر می کنند...
این سفال و این پلیته دیگرست لیک نورش نیست دیگر، زان سرست
این روغندان سفالین و این فتیله تغیر می کند و در آدمهای مختلف متفاوت است، اما نور آگاهی و خود متعالی آدمها یکی است و از جای دیگر است. از ملکوت بی انتها ست. در حالیکه چراغ خود سطحی، محدود و دچار دوئیت است. خود کاذب خودش را جدای از جهان هستی می بیند. خود کاذب از مجموعه بدن و ذهن ( شامل حس های بدنی، هیجان ها و افکار) استنتاج شده است. وقتی خود را معادل این موضوعات آگاهی می دانیم و خود را با آنها یکی تصور می کنیم؛ از این یکی تصور کردن با موضوعات آگاهی، بت ذهنی خود کاذب ساخته می شود. خود کاذب خودش را در یکطرف و سایر عالم هستی را در سوی دیگر و جدا از خودش تصور می کند و در نتیجه خودش را دچار تنهایی و احساس جدا ئی می کند.
ور نظر بر نور داری، وا رهی از دوی واعداد جسم منتهی
رهایی در این است که در هر لحظه اصل وجودت را آگاهی بدانی نه موضوع آگاهی. آن هم از طریق نظر و مشاهده و آگاهی ورای فکر!
و بالاخره همانطور که حضرت مولانا می فرماید زاویه دید یا نظرگاه در این خصوص بسیار مهم است:
از نظرگاه است ای مغز وجود اختلاف مؤمن و گبر و جهود
در هر لحظه، اگر خود را آگاهی یا همان نور بدانیم، فرق می کند با حالتی که خود را موضوع آگاهی یا شیشه چراغ بدانیم. الان که دارم این مطلب را می خوانم این من کیست؟ که از این موضوع یا آن موضوع آگاه است؟ چه کسی از این مطالب آگاه است؟ آیا من این کلماتی است که می بینم و از آن ها آگاهم؟ یا من آن آگاهی نسبت به این کلمات است؟
همزمان در ذهنم فکری عبور می کند که نسبت به آن آگاهم. آیا من فکر یا موضوع آگاهی هستم؟ یا خود واقعی آگاهی از افکار است؟ آیا از آگاه بودنم آگاهم؟
پرسش ها را با کلمات و فکر می پرسیم. ولی بهتر است حداقل، بخشی از جواب را به سکوت ذهن و شعور ورای فکر واگذار کنیم...
تمثیل مشابهی که می توان به کار برد این است:
آگاهی را صفحه تلویزیون در نظر بگیرید و موضوعات متنوع و در حال تغییر آگاهی را فیلمی که در آن پخش می شود.

این مطلب در کانال تلگرام سایت گاه نوشت های دکتر منصور بنانی به آدرس زیر هم آمده است:
پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد تاج احمدی در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۱۱:۲۵ نوشته:

مصرع
این سفال و این پلیته دیگرست
تا پایان ِ اثر اشاره ای هم به سوره نور آیه 35 دارد

برگ بی برگی در ‫۷ سال و ۶ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۰۸ نوشته:

با درود و سپاس از آقای دکتر منصور برای شرح این ابیات روشنگر
موفق و پایدار باشید

ملیکا رضایی در ‫۵ سال قبل، جمعه ۲۳ مهر ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۲۷ نوشته:

همه ما یک فرعونی هستیم ...

فرعون که بود و چه کرد ...

داستان فرعون و موسی از اینکه مثل فرعون نباشی و تا حد امکان چون موسی باشی نمی‌گوید...

در درون ما انسان ها فرعونی نهفته هست ...

همچنان که هر انسانی خدایی ست هر انسانی فرعونی و گاه ابلیسی ست ...

ای کاش این حرف که هر انسانی که خدایی ست آنگونه نکند که خود را خدا پنداریم ...

روزی که پنداشتیم و یقین دانستیم که خدا هستیم نه تنها این حرف که هر انسانی خدایی ست را نفهمیدیم بل از راه دور گشتیم

تکبر فرعونی ست و آغاز ماجرا ی بدی و خوبی را در بشر تقسیم نمودن از همین غرور و بلندی آغاز شد ...

فطرت ما اصل آفرینش الهی ست و ویژگی ها یکسان ما هست ولی گاه یک ویژگی آنچنان از آن کم یا زیاد استفاده میشود و بهره برده میشود که نقص در رفتار ما میشود ...

فرعون خود را باید اینبار در آب رها کنیم ...اما اینبار نه برای آنکه دیگر راه پایان یافته و زمانی برای ما نیست بلکه برای اینکه از باقی زمان خویش بهتر استفاده کنیم ... .

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۴۸ - جمع آمدن ساحران از مداین پیش فرعون و تشریفها یافتن و دست بر سینه زدن در قهر خصم او کی این بر ما نویس

تازه‌های نرم‌افزار گنجور