بخش ۲۲۱ - بیان آنک طاغی در عین قاهری مقهورست و در عین منصوری ماسور
دزد قهرخواجه کرد و زر کشید
او بدان مشغول خود والی رسید
گر ز خواجه آن زمان بگریختی
کی برو والی حشر انگیختی
قاهری دزد مقهوریش بود
زانک قهر او سر او را ربود
غالبی بر خواجه دام او شود
تا رسد والی و بستاند قود
ای که تو بر خلق چیره گشتهای
در نبرد و غالبی آغشتهای
آن به قاصد منهزم کردستشان
تا ترا در حلقه میآرد کشان
هین عنان در کش پی این منهزم
در مران تا تو نگردی منخزم
چون کشانیدت بدین شیوه به دام
حمله بینی بعد از آن اندر زحام
عقل ازین غالب شدن کی گشت شاد
چون درین غالب شدن دید او فساد
تیزچشم آمد خرد بینای پیش
که خدایش سرمه کرد از کحل خویش
گفت پیغامبر که هستند از فنون
اهل جنت در خصومتها زبون
از کمال حزم و سؤ الظن خویش
نه ز نقص و بد دلی و ضعف کیش
در فره دادن شنیده در کمون
حکمت لولا رجال مومنون
دستکوتاهی ز کفار لعین
فرض شد بهر خلاص مؤمنین
قصهٔ عهد حدیبیه بخوان
کف ایدیکم تمامت زان بدان
نیز اندر غالبی هم خویش را
دید او مغلوب دام کبریا
زان نمیخندم من از زنجیرتان
که بکردم ناگهان شبگیرتان
زان همیخندم که با زنجیر و غل
میکشمتان سوی سروستان و گل
ای عجب کز آتش بیزینهار
بسته میآریمتان تا سبزهزار
از سوی دوزخ به زنجیر گران
میکشمتان تا بهشت جاودان
هر مقلد را درین ره نیک و بد
همچنان بسته به حضرت میکشد
جمله در زنجیر بیم و ابتلا
میروند این ره بغیر اولیا
میکشند این راه را بیگاروار
جز کسانی واقف از اسرار کار
جهد کن تا نور تو رخشان شود
تا سلوک و خدمتت آسان شود
کودکان را میبری مکتب به زور
زانک هستند از فواید چشمکور
چون شود واقف به مکتب میدود
جانش از رفتن شکفته میشود
میرود کودک به مکتب پیچ پیچ
چون ندید از مزد کار خویش هیچ
چون کند در کیسه دانگی دستمزد
آنگهان بیخواب گردد شب چو دزد
جهد کن تا مزد طاعت در رسد
بر مطیعان آنگهت آید حسد
ائتیا کرها مقلد گشته را
ائتیا طوعا صفا بسرشته را
این محب حق ز بهر علتی
و آن دگر را بی غرض خود خلتی
این محب دایه لیک از بهر شیر
و آن دگر دل داده بهر این ستیر
طفل را از حسن او آگاه نه
غیر شیر او را ازو دلخواه نه
و آن دگر خود عاشق دایه بود
بی غرض در عشق یکرایه بود
پس محب حق باومید و بترس
دفتر تقلید میخواند بدرس
و آن محب حق ز بهر حق کجاست
که ز اغراض و ز علتها جداست
گر چنین و گر چنان چون طالبست
جذب حق او را سوی حق جاذبست
گر محب حق بود لغیره
کی ینال دائما من خیره
یا محب حق بود لعینه
لاسواه خائفا من بینه
هر دو را این جست و جوها زان سریست
این گرفتاری دل زان دلبریست



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این شعر مولانا به بررسی قدرت و تسلط ظاهری انسانها میپردازد که در عین قاهری، خود تحت تأثیر و تسلطی نامرئی قرار دارند. داستان دزدی که به خواجه حمله میکند و سپس در دام والی گرفتار میشود، نشاندهنده این حقیقت است که هر ظالمی در نهایت به نوعی گرفتار میشود. مولانا همچنین به تناقضات علاقه و محبت میپردازد و میان محب حقیقی و مقلدین و وابستگان بدون شناخت تفاوت قائل میشود. او به اهمیت خودآگاهی و درک عمیق از دین و عشق اشاره میکند و بر لزوم تلاش برای نزدیک شدن به حق تأکید دارد. شعر به نوعی یادآور رابطه انسان با خدا و چالشهای موجود در این مسیر است.
هوش مصنوعی: دزد تحت فشار و قهر خواجه (حاکم) طلا و زر را دزدید و در حال سرقت مشغول بود که والی (بازرس یا مقام مسئولی) به او رسید.
هوش مصنوعی: اگر در آن زمان از خواجه فرار میکردی، آیا در آن صورت والی (حاکم یا فرمانده) تو را به محاکمه نمیکشاند؟
هوش مصنوعی: دزد قدرتمندی که به ظاهر قاهر و تسلط دارد، در واقع مقهور و تحت کنترل است، زیرا قدرت او سرنوشت و اختیار او را از او گرفته است.
هوش مصنوعی: غالب بودن بر دیگران باعث میشود که مردمان مهم و توانمند نیز در دام او بیفتند و در نتیجه حاکم و والی از او بهرهبرداری کند و به آسانی مهار او را در دست بگیرد.
هوش مصنوعی: ای کسی که در برابر مردم پیروز شدهای و در میدان جنگ برتری یافتهای،
هوش مصنوعی: کسی که در ظاهر بر دیگران چیره شده، در باطن به وسیلهٔ قاصدی که از شکستخوردگان میسازد، به سمت تو میکشدشان و در حلقهٔ رفاقت با تو میآورد.
هوش مصنوعی: به سرعت بابا، مهار این شکستخورده را رها نکن و او را نرسان به سرنوشت بد، تا خودت به زانو درنیایی و ضعیف نشوی.
هوش مصنوعی: وقتی که تو را به این شیوه به دام میاندازند و به تله حمله میبرند، بعد از آن در میان شلوغی و آشفتگی قرار میگیری.
هوش مصنوعی: عقل به خاطر پیروزی و تسلطی که به دست آورده، خوشحال نمیشود؛ زیرا در این پیروزی فساد و ناپسندی را میبیند.
هوش مصنوعی: خرد، که از دید تیز و بینایی برخوردار است، در واقع به وسیلهٔ قدرت و زیبایی الهی (خداوند) که مانند سرمه را به چشم خود میمالد، به روشنایی و آگاهی میرسد.
هوش مصنوعی: پیامبر (ص) فرمودند که اهل بهشت در رقابتها و نزاعها از آنچه که از فنون و مهارتهایشان میباشد، ضعیف و زبون هستند.
هوش مصنوعی: تنها به خاطر احتیاط و بدگمانی خود انسان است که در برابر کمالات دیگران واکنش نشان میدهد، نه به دلیل کمبود یا ضعف در ایمان و وصف اخلاقی خود.
هوش مصنوعی: در پروردن و آفرینش، حکمت نهفته است و این حکمت به واسطهٔ مردان مؤمن به ظهور میرسد.
هوش مصنوعی: ضعف و ناتوانی کفار بدکردار به عنوان دلیلی برای نجات مؤمنان به شمار میرود.
هوش مصنوعی: قصهٔ صلح حدیبیه را بخوانید، که در آن دست شما در عین قدرت، از همهچیز کوتاه بود. این نشان میدهد که ممکن است در ظاهری سخت، در واقعیت ناتوانی وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: در حالتی که انسان در موقعیت غالب و پیروز قرار دارد، باز هم خود را در برابر بزرگترین قدرت، یعنی کبریا (عظمت و قدرت خداوند) مغلوب میبیند.
هوش مصنوعی: من از زنجیرها و محدودیتهای شما نمیخندم، چون ناگهان در شب به شما حمله کردم و کاری کردم که نتوانید فرار کنید.
هوش مصنوعی: من به خاطر این که شما به زنجیر و غل کشیده شدهاید، میخندم؛ زیرا با وجود این وضعیت، شما را به سمت باغها و گلهای زیبا میبرم.
هوش مصنوعی: عجیب است که شما را از میان آتش بیخطر به سوی سبزهزار میبرم.
هوش مصنوعی: از طرف جهنم، شما را با زنجیر سنگین میآورم تا به بهشت ابدی برسانم.
هوش مصنوعی: هر کسی که تقلید میکند، در این مسیر نیک و بد، به سویی کشیده میشود که به حضور و مقام الهی وصل میشود.
هوش مصنوعی: همه انسانها در زنجیر نگرانی و آزمایش میگذرانند، اما فقط افرادی که به مقام اولیاء (مردان خدا) دست یافتهاند، میتوانند به درستی این راه را طی کنند.
هوش مصنوعی: این راه را تنها افرادی طی میکنند که در خواب و بیخبرند و از اسرار آن آگاه نیستند، و دیگران که به این اسرار پی بردهاند، نمیتوانند همچون بیگاریگران آن را بگذرانند.
هوش مصنوعی: سعی کن تا نورِ وجودت روشن و تابان شود، تا مسیر رشد و خدمت به دیگران برایت آسان گردد.
هوش مصنوعی: کودکانی را که نمیخواهند به مدرسه بروند، به زور به مکتب میبری؛ زیرا آنها از فوائد آموزش، برایشان ناآگاه و نابینا هستند.
هوش مصنوعی: وقتی کودک به آموزش و دانایی دست پیدا میکند، شور و نشاط در وجودش بیشتر میشود و با اشتیاق به سوی مکتب میدود.
هوش مصنوعی: کودک به مکتب میرود با ناز و نرمی، اما چون دستمزد کارش را نمیبیند، از تلاش و زحمت خود بیخبر است.
هوش مصنوعی: زمانی که در کیسه خود از مزد تلاشهایش دست میکند، آنگاه مانند دزد در شب بیخواب میشود. یعنی وقتی که شخص به دستآوردهایش دست میزند یا به فکر آنها میافتد، نگرانی و احساس عدم آرامش او را در میگیرد.
هوش مصنوعی: سعی کن تا پاداش اطاعت به کسانی که مطیع هستند برسد، در آن صورت حسد به دل افرادی که با تو رقابت میکنند میافتد.
هوش مصنوعی: اگر کسی به اجبار پیروی کند، به مجازات میرسد، اما اگر کسی با میل و رغبت پیروی کند، به جمال و زیبایی راه مییابد.
هوش مصنوعی: اینجا مولانا میگوید که برخی از محبان خدا به خاطر یک دلیل یا علت خاص به او محبت میکنند، در حالی که برخی دیگر بدون هیچ دلیلی و فقط به خاطر خود خدا به او عشق میورزند.
هوش مصنوعی: محبّ (دوستدار) او مانند دایهای است که به خاطر شیر (محبت و نفعی) به این کودک وابسته است و آن شخص دیگر هم به همین دلیل به او دل داده است، نه به خاطر خود او.
هوش مصنوعی: کودک فقط از زیبایی دایه باخبر است و جز شیر او (که خوراکش است) چیز دیگری را دوست ندارد.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که شخص دیگری که عاشق دایه است، بدون هیچگونه هدف و غرض خاصی عشق میورزد و در این عشق کاملاً خالص و یکدست است.
هوش مصنوعی: محب خدا در حالی که امیدوار است و میترسد، در حال خواندن دفتری از آموزشها و تقلیدها به منظور یادگیری و دریافت درسهای معنوی است.
هوش مصنوعی: محبّ حقی که به خاطر خدا و محبت او تلاش میکند، کجاست که از خواستهها و ملاحظات دنیوی و دلیلها جداست؟
هوش مصنوعی: اگر شخصی به دنبال حق باشد، چه کیفیتی داشته باشد، جذب حق خواهد شد و آن حق او را به سوی خود میکشاند.
هوش مصنوعی: اگر انسانی عاشق حق باشد، چگونه میتواند همواره از غیر او بهرهمند شود؟
هوش مصنوعی: اگر کسی محب حقیقی باشد، نمیتواند از غیر خدا بترسد.
هوش مصنوعی: این جستوجوها که هر دو در آن به سر میبرند، ناشی از یک سرّ عمیق است و این درد و گرفتاری دل نیز به خاطر دلبری و زیبایی اوست.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.