گنجور

 
جلال الدین محمد مولوی
 

خواجه و بچگان جهازی ساختند

بر ستوران جانب ده تاختند

شادمانه سوی صحرا راندند

سافروا کی تغنموا بر خواندند

کز سفرها ماه کیخسرو شود

بی سفرها ماه کی خسرو شود

از سفر بیدق شود فرزین راد

وز سفر یابید یوسف صد مراد

روز روی از آفتابی سوختند

شب ز اختر راه می‌آموختند

خوب گشته پیش ایشان راه زشت

از نشاط ده شده ره چون بهشت

تلخ از شیرین‌لبان خوش می‌شود

خار از گلزار دلکش می‌شود

حنظل از معشوق خرما می‌شود

خانه از همخانه صحرا می‌شود

ای بسا از نازنینان خارکش

بر امید گل‌عذار ماه‌وش

ای بسا حمال گشته پشت‌ریش

از برای دلبر مه‌روی خویش

کرده آهنگر جمال خود سیاه

تا که شب آید ببوسد روی ماه

خواجه تا شب بر دکانی چار میخ

زانک سروی در دلش کردست بیخ

تاجری دریا و خشکی می‌رود

آن بمهر خانه‌شینی می‌دود

هر که را با مرده سودایی بود

بر امید زنده‌سیمایی بود

آن دروگر روی آورده به چوب

بر امید خدمت مه‌روی خوب

بر امید زنده‌ای کن اجتهاد

کو نگردد بعد روزی دو جماد

مونسی مگزین خسی را از خسی

عاریت باشد درو آن مونسی

انس تو با مادر و بابا کجاست

گر به جز حق مونسانت را وفاست

انس تو با دایه و لالا چه شد

گر کسی شاید بغیر حق عضد

انس تو با شیر و با پستان نماند

نفرت تو از دبیرستان نماند

آن شعاعی بود بر دیوارشان

جانب خورشید وا رفت آن نشان

بر هر آن چیزی که افتد آن شعاع

تو بر آن هم عاشق آیی ای شجاع

عشق تو بر هر چه آن موجود بود

آن ز وصف حق زر اندود بود

چون زری با اصل رفت و مس بماند

طبع سیر آمد طلاق او براند

از زر اندود صفاتش پا بکش

از جهالت قلب را کم گوی خوش

کان خوشی در قلبها عاریتست

زیر زینت مایهٔ بی زینتست

زر ز روی قلب در کان می‌رود

سوی آن کان رو تو هم کان می‌رود

نور از دیوار تا خور می‌رود

تو بدان خور رو که در خور می‌رود

زین سپس بستان تو آب از آسمان

چون ندیدی تو وفا در ناودان

معدن دنبه نباشد دام گرگ

کی شناسد معدن آن گرگ سترگ

زر گمان بردند بسته در گره

می‌شتابیدند مغروران به ده

همچنین خندان و رقصان می‌شدند

سوی آن دولاب چرخی می‌زدند

چون همی‌دیدند مرغی می‌پرید

جانب ده صبر جامه می‌درید

هر که می‌آمد ز ده از سوی او

بوسه می‌دادند خوش بر روی او

گر تو روی یار ما را دیده‌ای

پس تو جان را جان و ما را دیده‌ای

mouse با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

format_list_numbered_rtl حذف شماره‌ها | وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی) | منبع اولیه: ویکی‌درج | linkرونوشت نشانی | content_copyرونوشت متن | share

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

music_note معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است ...

تصاویر مرتبط در گنجینهٔ گنجور

مثنوی نسخهٔ قونیه، کاتب محمد بن عبدالله القونوی، پایان کتابت ۶۷۷ ه.ق » تصویر 224

photo_camera پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی، support راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 شما حاشیه بگذارید ...

محسن در ‫۸ سال و ۴ ماه قبل، یک شنبه ۱۹ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۲۷ نوشته:

در مصرع «زین سپس پستان تو آب از آسمان» درست آن این است:
زین سپس بستان تو آب از آسمان.

 

امین کیخا در ‫۷ سال و ۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۵ آذر ۱۳۹۲، ساعت ۲۳:۳۱ نوشته:

بیدق عربی شده پیادک است

 

فرشید در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، چهار شنبه ۱۳ اسفند ۱۳۹۳، ساعت ۰۰:۲۲ نوشته:

محسن عزیز "پستان" درست هست منظور مولوی از پستان "تراوش" هست همانطوری که میدانید از پستان ماده شیر تراوش می شود ... اینجا منظور تراوش آب از آسمان هست همان باران .

 

روفیا در ‫۶ سال و ۵ ماه قبل، سه شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۴، ساعت ۱۸:۰۶ نوشته:

هر که را با مرده سودایی بود
ان ز عشق زنده سیمایی بود
یعنی :
مرا به کار جهان هرگز التفات نبود
رخ تو در نظرم اینچنین خوشش آراست

 

سامان در ‫۶ سال و ۴ ماه قبل، چهار شنبه ۲۰ خرداد ۱۳۹۴، ساعت ۱۳:۴۲ نوشته:

بله بنظر منم پستان درسته. آخه مولاناهم دل داشته و تفسیر فرشید کاملا درسته

 

رضا در ‫۵ سال و ۵ ماه قبل، پنج شنبه ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۲۰:۰۹ نوشته:

بیدق با پیش روی فرزانه می شود نه فرزین چون خود مولوی فرموده
تاکی چو فرزین کج روی فرزانه شو فرزانه شو

 

گمنام در ‫۵ سال و ۵ ماه قبل، یک شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۰۱:۰۴ نوشته:

رضای گرامی،
بیدق معرب پیاده است در شترنج، که چون تا به آنسوی میدان پیشروی کند، فرزین( فرزان، وزیر ) میشود.

 

روفیا در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۲ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۱۵:۰۹ نوشته:

خواجه تا شب بر دکانی چار میخ
زانک سروی در دلش کردست بیخ
ها ها...
چقدر زیباست که سرو را به استعاره آورده به جای زن!
زیبا، لطیف، سودمند، معطر، ریشه دار، مقاوم...
در سایه سارش می توان دمی غنود!

 

بی سواد در ‫۳ سال و ۱۱ ماه قبل، سه شنبه ۲ آبان ۱۳۹۶، ساعت ۱۶:۱۷ نوشته:

روزگار غریبی است ! روزگار هرزه گرایی
حتا ازبرای آسمان " پستان " آفریده اند.
به پیر به پیغمبر بستان است ، می گوید ناودان ار خشک است ، آب از آسمان بگیر.

 

یوسف در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، چهار شنبه ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۴۴ نوشته:

سلام بیسواد جان، حق باش شماست به نظر من هم بستان درست است . معنی بستان مشخص است که یعنی بگیر یا به دست بیاور که معنای این مصرع میشه " آب را از آسمان بخواه و به دست بیاور"ممنون

 

محدث در ‫۳ سال و ۱ ماه قبل، یک شنبه ۲۸ مرداد ۱۳۹۷، ساعت ۲۰:۳۷ نوشته:

درود بر روح و روانت مولوی جان... تحلیل هنرمندانه ی هدف زیست انسانی اصیل...

 

سوسن قربانی در ‫۲ سال و ۱۰ ماه قبل، سه شنبه ۶ آذر ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۵۸ نوشته:

هر که می‌آمد ز ده از سوی او
بوسه می‌دادند خوش بر روی او
گر , تو روی یار ما را دیده‌ای
پس تو جان را جان و ما را , دیده‌ای
دیده ی دوم به معنی چشم است,در خواندن توجه شود.*

 

علیرضا دباغ (باران) در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، سه شنبه ۱۱ دی ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۳۳ نوشته:

زین سپس "بستان " تو آب از اسمان چون ندیدی تو وفا در ناودان
بیت فوق بنحوی که در بالا نوشته ام صحیح میباشد ولی اشتباه بجای بستان ، پستان تایپ شده است.

 

علیرضا دباغ (باران) در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، سه شنبه ۱۱ دی ۱۳۹۷، ساعت ۰۹:۳۷ نوشته:

زین سپس بستان تو آب از آسمان
چون ندیدی تو وفا در ناودان
متن صحیح چنان است که در بالا نوشته ام . درحالیکه در متن فعلی "بستان " به اشتباه ، پستان تایپ شده است

 

سراج در ‫۱ سال و ۴ ماه قبل، چهار شنبه ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۹، ساعت ۱۸:۵۶ نوشته:

در خیلی از نسخه های معتبر بیت آخر مصرع اول آمده...
که تو روی یار ِ ما را دیده‌ای
پس تو جان را جان و ما را دیده‌ای ...

 

شکوهی در ‫۱۱ ماه قبل، پنج شنبه ۲۲ آبان ۱۳۹۹، ساعت ۰۱:۲۳ نوشته:

آموزه:
مولوی بلخی از روی قلب (:باژگونگی)‌ می‌گوید که اگر زر را باژگونه ببینی، خواهی دانست که زر از کان به دست می‌آید. پس کان مادر زر است.
هم چنین اگر باز هم باژگونه بنگری خواهی دید که نور از دیوار تا خورشید می‌رود. پس خورشید مادر نور است.
زین سبب و از همین روی اگر بنگری می‌بینی که آب از آسمان می‌آید. پس آسمان مادر آب است. حال اگر آب می‌خواهی باید آب را از آسمان «بِستانی»!
پس لَخت درست چنین است: زین سپس بِستان، تو آب از آسمان.
دیگر این که اگر به جای بِستان ما پستان بگذاریم، وزن شعر به هم می‌ریزد.

 

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور ثبت نام کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.