گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم » بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان را

مولانا » مثنوی معنوی » دفتر سوم »

بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان را

انبیا گفتند نومیدی بدست

فضل و رحمتهای باری بی‌حدست

از چنین محسن نشاید ناامید

دست در فتراک این رحمت زنید

ای بسا کارا که اول صعب گشت

بعد از آن بگشاده شد سختی گذشت

بعد نومیدی بسی اومیدهاست

از پس ظلمت بسی خورشیدهاست

خود گرفتم که شما سنگین شدیت

قفلها بر گوش و بر دل بر زدیت

هیچ ما را با قبولی کار نیست

کار ما تسلیم و فرمان کردنیست

او بفرمودستمان این بندگی

نیست ما را از خود این گویندگی

جان برای امر او داریم ما

گر به ریگی گوید او کاریم ما

غیر حق جان نبی را یار نیست

با قبول و رد خلقش کار نیست

مزد تبلیغ رسالاتش ازوست

زشت و دشمن‌رو شدیم از بهر دوست

ما برین درگه ملولان نیستیم

تا ز بعد راه هر جا بیستیم

دل فرو بسته و ملول آنکس بود

کز فراق یار در محبس بود

دلبر و مطلوب با ما حاضرست

در نثار رحمتش جان شاکرست

در دل ما لاله‌زار و گلشنیست

پیری و پژمردگی را راه نیست

دایما تر و جوانیم و لطیف

تازه و شیرین و خندان و ظریف

پیش ما صد سال و یکساعت یکیست

که دراز و کوته از ما منفکیست

آن دراز و کوتهی در جسمهاست

آن دراز و کوته اندر جان کجاست

سیصد و نه سال آن اصحاب کهف

پیششان یک روز بی اندوه و لهف

وانگهی بنمودشان یک روز هم

که به تن باز آمد ارواح از عدم

چون نباشد روز و شب یا ماه و سال

کی بود سیری و پیری و ملال

در گلستان عدم چون بی‌خودیست

مستی از سغراق لطف ایزدیست

لم یذق لم یدر هر کس کو نخورد

کی بوهم آرد جعل انفاس ورد

نیست موهوم ار بدی موهوم آن

همچو موهومان شدی معدوم آن

دوزخ اندر وهم چون آرد بهشت

هیچ تابد روی خوب از خوک زشت

هین گلوی خود مبر هان ای مهان

این‌چنین لقمه رسیده تا دهان

راههای صعب پایان برده‌ایم

ره بر اهل خویش آسان کرده‌ایم

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۲۶

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: انبیا در این شعر به حالت ناامیدی انسان‌ها اشاره می‌کنند و بر خیابان رحمت و فضل بی‌پایان خدا تأکید دارند. آنها می‌گویند هیچ‌وقت نباید از محسن و رحمت خدا ناامید شد، زیرا کارهای سخت می‌تواند به آسانی تبدیل شود. تسلیم در برابر خدا و پیروی از او مهم‌ترین وظیفه ماست و دل ما باید شاکر و شاداب باشد، حتی در شرایط دشوار. آنان یادآوری می‌کنند که زمان در عالم معنوی متفاوت است و در این عرصه، تنهایی و غم وجود ندارد. در نهایت، آنها می‌گویند که باید به رحمت خدا ایمان داشت و راه‌های دشوار را به آسانی طی کرد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# انبیا گفتند نومیدی بدست

فضل و رحمتهای باری بی‌حدست

هوش مصنوعی: انبیا می‌گویند که ناامیدی از رحمت و فضل بی‌پایان خداوند نادرست است.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# از چنین محسن نشاید ناامید

دست در فتراک این رحمت زنید

هوش مصنوعی: از چنین نیکوکار و بخشنده‌ای، نباید ناامید شد؛ چرا که این رحمت الهی مانند دام و فتراک است که با دعا و درخواست می‌توان به آن دست یافت.

# ای بسا کارا که اول صعب گشت

بعد از آن بگشاده شد سختی گذشت

هوش مصنوعی: بسیاری از کارها در ابتدا دشوار به نظر می‌رسند، اما بعد از مدتی، سختی‌ها برطرف شده و آنها انجام‌پذیر می‌شوند.

# بعد نومیدی بسی اومیدهاست

از پس ظلمت بسی خورشیدهاست

هوش مصنوعی: بعد از ناامیدی، امیدهای زیادی وجود دارد و پس از تاریکی‌های زیاد، روزهای روشنی (مثل خورشید) در انتظار است.

# خود گرفتم که شما سنگین شدیت

قفلها بر گوش و بر دل بر زدیت

هوش مصنوعی: من متوجه شدم که شما به دلیل سنگینی وجود خود، قفل‌هایی را بر گوش و دل‌تان زده‌اید و به این ترتیب، نمی‌توانید به حرف‌ها و پیام‌ها توجه کنید.

# هیچ ما را با قبولی کار نیست

کار ما تسلیم و فرمان کردنیست

هوش مصنوعی: ما هیچ‌گاه نباید به دنبال قبول یا قبولیت کارها باشیم، چرا که وظیفهٔ ما تنها تسلیم به اراده و فرمان خداوند است.

# او بفرمودستمان این بندگی

نیست ما را از خود این گویندگی

هوش مصنوعی: خداوند به ما دستور داده که این نوع بندگی و اطاعت از خود را نپذیریم و ما را از خود این گفتارها و ادعاها برحذر داشته است.

# جان برای امر او داریم ما

گر به ریگی گوید او کاریم ما

هوش مصنوعی: ما جان خود را برای انجام فرمان او داریم، حتی اگر به اندازه یک دانه شن (ریگ) هم باشد، اگر او به ما بگوید کاری انجام دهیم، ما آن را انجام خواهیم داد.

# غیر حق جان نبی را یار نیست

با قبول و رد خلقش کار نیست

هوش مصنوعی: جز حق، هیچ کس یار نبی نیست و کار او به پذیرش و انکار مردم وابسته نیست.

# مزد تبلیغ رسالاتش ازوست

زشت و دشمن‌رو شدیم از بهر دوست

هوش مصنوعی: پاداش تبلیغ پیام‌های او تنها از خود اوست و ما به خاطر دوست (خدا) بد و دشمن‌دوست شده‌ایم.

# ما برین درگه ملولان نیستیم

تا ز بعد راه هر جا بیستیم

هوش مصنوعی: ما در این مکان، مایوس و ناراحت نیستیم، تا زمانی که به راهی دیگر برویم و در هر مکان دیگری قرار بگیریم.

# دل فرو بسته و ملول آنکس بود

کز فراق یار در محبس بود

هوش مصنوعی: کسی که از دوری معشوق در حبس و تنهایی به سر می‌برد، دلش بسته و ناراحت است.

# دلبر و مطلوب با ما حاضرست

در نثار رحمتش جان شاکرست

هوش مصنوعی: دلبر و معشوق ما اکنون در کنار ماست و در سایه رحمت او، جان ما شکرگزار است.

# در دل ما لاله‌زار و گلشنیست

پیری و پژمردگی را راه نیست

هوش مصنوعی: در دل ما باغی پر از لاله و گل وجود دارد و جایی برای پیری و پژمردگی نیست.

# دایما تر و جوانیم و لطیف

تازه و شیرین و خندان و ظریف

هوش مصنوعی: ما همیشه تازه و جوان و لطیف هستیم، با طراوت و شیرین و شاداب و ظریف.

# پیش ما صد سال و یکساعت یکیست

که دراز و کوته از ما منفکیست

هوش مصنوعی: برای ما، صد سال و یک ساعت برابر است و تفاوتی در طول زمان برای ما وجود ندارد، زیرا آنچه دراز و کوتاه به نظر می‌رسد، از ما بی‌اهمیت است.

# آن دراز و کوتهی در جسمهاست

آن دراز و کوته اندر جان کجاست

هوش مصنوعی: مدت زمان در عالم جسمانی ممکن است طولانی یا کوتاه به نظر برسد، اما در روح و جان انسان، چنین تفاوتی وجود ندارد و در حقیقت همه چیز یکسان است.

# سیصد و نه سال آن اصحاب کهف

پیششان یک روز بی اندوه و لهف

هوش مصنوعی: اصحاب کهف سیصد و نه سال در غار زندگی کردند، ولی این مدت برایشان به یک روز بدون نگرانی و اضطراب می‌گذشت.

# وانگهی بنمودشان یک روز هم

که به تن باز آمد ارواح از عدم

هوش مصنوعی: آنگاه به آن‌ها نشان داده شد که یک روز دیگر نیز خواهد آمد که در آن، جان‌ها از عدم خارج شده و به تن‌هایشان بازمی‌گردند.

# چون نباشد روز و شب یا ماه و سال

کی بود سیری و پیری و ملال

هوش مصنوعی: اگر زمانی وجود نداشته باشد و روز و شب یا ماه و سال نباشد، در آن صورت دیگر احساس خستگی، پیری و غم وجود نخواهد داشت.

# در گلستان عدم چون بی‌خودیست

مستی از سغراق لطف ایزدیست

هوش مصنوعی: در فضای عدم، هنگامی که انسان بی‌خود و سرمست است، نشانه‌ای از پرستیژ و عظمت لطف الهی به وضوح نمایان می‌شود.

# لم یذق لم یدر هر کس کو نخورد

کی بوهم آرد جعل انفاس ورد

هوش مصنوعی: هر کس که طعم حقیقت را نچشد، نمی‌تواند آن را درک کند. او فقط با خیالات و تصورات خود می‌تواند به چیزی شبیه به حقیقت برسد و از آن به عنوان یک صورت ظاهری یاد کند.

# نیست موهوم ار بدی موهوم آن

همچو موهومان شدی معدوم آن

هوش مصنوعی: بدی و زشتی واقعی وجود ندارد و اگر هم به نظر برسد، مانند خیالات و تصورات بی‌اساس است که در واقع وجود خارجی ندارند.

# دوزخ اندر وهم چون آرد بهشت

هیچ تابد روی خوب از خوک زشت

هوش مصنوعی: دوزخ در تخیل نمی‌تواند به بهشت راه یابد، زیرا زیبایی و خوبی به‌هیچ‌وجه نمی‌تواند از زشتی و پلیدی به دست آید.

# هین گلوی خود مبر هان ای مهان

این‌چنین لقمه رسیده تا دهان

هوش مصنوعی: ای بزرگواران، مراقب باشید که گلوی خود را نبرید و به خود آسیب نزنید، زیرا این قضا و تقدیر به شما رسیده و فقط در حال حاضر نزد شماست.

# راههای صعب پایان برده‌ایم

ره بر اهل خویش آسان کرده‌ایم

هوش مصنوعی: ما مشکلات و راه‌های سخت را پشت سر گذاشته‌ایم و برای خانواده و نزدیکان خود مسیر را آسان کرده‌ایم.

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

مجتبی خراسانی در ‫۱۰ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۲۷ آذر ۱۳۹۴، ساعت ۱۴:۰۴ نوشته:

بسم الله الرحمن الرحیم
جل ربی لا اله الا هو له الحمد فی الاولی و الاخرة
ـ دلبر و مطلوب با ما حاضر است/در نثار رحمتش جان شاکرست
با ما حاضر است: چه ما با او حاضریم به خلاف جاهلان بی حضور.
نیست کامل در دو عالم آن که دریا عین اوست/عین دریا هر که شد می دان که مرد کامل است
ـ در دل ما لاله زار و گلشنی است/پیری و پژمردگی را راه نیست
پیری: روح مجرد است و نمو و ذبول و استقامت قامت و انحنا اوصاف جسم است بلکه مرگ نداریم و خاک و آتش ما را نمی خورد که اجتماع و افتراق و انقلاب و استحاله و غیرها اوصاف جسم است و می گیرند او را.
که به خاک اندر شد و گل خاک شد/نه او را که نمک اندر شد و گل پاک شد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

عبدالرضا جلالی در ‫۶ سال و ۹ ماه قبل، شنبه ۱۲ بهمن ۱۳۹۸، ساعت ۰۸:۵۱ نوشته:

بیت( 《لم یذق لم یدر 》 هرکس کاو نخورد //// کی به وهم آرد جعل انفاس ورد) بر این نکته تاکید دارد که معرفت مستلزگ قابلیت است . ابن بیت برای پیدا کردن نکته مورد نظر در کنکور دکتری سال 97 آمده است .

رحمت در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۱۷:۵۷ نوشته:

طبق آیات سوره مبارکه یوسف آیه 87 و سوره مبارکه حجر آیه 56
تنها کافران و اقراد گمراه از خداوند ناامید می شوند
پس ناامیدی کفر است

nabavar در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، دوشنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۱۸:۴۴ نوشته:

واقعاً که گل کاشتید با اینهمه خرافات.
زندگی را راها کرده اید و به دنبال هپروت به ناکجا آباد روانید

Fateme Zandi در ‫۲ ماه قبل، دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵، ساعت ۱۳:۵۳ نوشته:

به نام حضرت دوست

شرح ابیات

استاد ارجمند جناب کریم زمانی

بیت 2922

انبیا گفتند : نومیدی بَد است

فضل و رحمت های باری بی حد است

پیامبران در جوابِ جبری مشربان حق ستیز گفتند : بیماری شما از نوعِ بیماری های علاج ناگذیر نیست و نومیدی چیز خوبی نیست . چرا که دهش و مهربانی حضرتِ خالق ، بیکران است . [ ناظر است به مضمونِ بخشی از آیه 87 سورۀ یوسف « … و از رحمت خدا نومید نشوید که نومید نشود از رحمت حق ، جز کافران » و نیز اشاره است به آیه 53 سورۀ زُمَر « ای بندگانی که بر خود بس ستم کرده اید . از رحمت خدا نومید مشوید که خداوند بیامرزد جملگی گناهان را ، اوست آمرزگارِ مهربان » ]

بیت 2923

از چنین مُحسِن نشاید ناامید

دست در فِتراکِ این رحمت زنید

نومیدی از چنین احسان کننده ای شایسته نیست . به ریسمانِ رحمت الهی چنگ بزنید . [ فتراک = تسمه و دَوالی که پس و پیشِ زین اسب می آویزند و با آن چیزی به ترک می بندند ]

بیت 2924

ای بسا کارا ، که اوّل صَعب گشت

بعد از آن بگشاده شد ، سختی گذشت

چه بسا کارهایی که در آغاز ، دشوار به نظر می آید . امّا اندکی بعد ، همان کارِ دشوار ، آسان می شود و آن سختی می گذرد . [ همۀ امورِ جهان متغیّر و ناپایدار است . هیچ راحتی و تنعّمی نمی پاید و هیچ سختی و نقمتی باقی نمی ماند . همه چیز در حالِ گذر است . ]

بیت 2925

بعدِ نومیدی ، بسی امّیدهاست

از پسِ ظلمت بسی خورشیدهاست

پس از هر نومیدی ، امیدهایی آشکار می شود و در پسِ تاریکی ها ، خورشیدهایی طلوع می کند .

بیت 2926

خود گرفتم که شما سنگین شُدید

قفل ها بر گوش و ، بر دل برزدید

ظاهراََ جبری مشربان بهانه آورده و گفته اند : ما قلبی سنگین و چشم و گوشی بسته داریم بنابراین هر چه شما به ما اندرز بدهید در ما اثر نمی کند .

جواب پیامبران : فرض کنیم که شما سنگدل شده اید و بر گوشِ باطن و قلبِ شما ، قفل هایی از غفلت زده شده باشد . [ ولی این عارضه روحی و نقیصۀ اخلاقی شما نمی تواند ما را از اجرای رسالتِ خود باز دارد . زیرا ما تسلیمِ امرِ الهی هستیم . ]

بیت 2927

هیچ ما را با قبولی کار نیست

کارِ ما تسلیم و فرمان کردنی ست

ما به این کار نداریم که شما ، گفته های ما را تصدیق می کنید یا تکذیب . کارِ ما تسلیم و فرمانبرداری از اوامرِ الهی است . [ در بسیاری از آیاتِ قرآنِ کریم

نظیر آیه 54 سورۀ نور و آیه 18 سورۀ عنکبوت و آیه 17 سورۀ یس تأکید شده است که وظیفۀ رسولان ، تنها ابلاغِ پیامِ الهی است و نه بیشتر . ]

بیت 2928

او بفرمودستمان این بندگی

نیست ما را از خود این گویندگی

خداوند به ما امر کرده است که عبادت و بندگی او را بجا آوریم و این حرف ها که ما می زنیم از پیشِ خودمان نیست بلکه از جانبِ حق است . [ در آیه 3 سورۀ نَجم آمده است « و نگوید (رسول خدا) بر هوی چیزی ، نیست کلامِ او مگر وحیی که بدو رسد . ]

بیت 2929

جان برای امرِ او داریم ما

گر به ریگی گوید او ، کاریم ما

ما جان خود را در اجرای اوامرِ او در طبقِ اخلاص نهاده ایم . چنانکه اگر به ما بگوید در ریگزار دانه ای بکارید ، می کاریم .

بیت 2930

غیر حق ، جانِ نبی را یار نیست

با قبول و رَدِ خلقش کار نیست

فقط حضرت حق ، یار و یاور پیامبران است . و آن بزرگان با تصدیق و تکذیب مردم کاری ندارند .

بیت 2931

مزدِ تبلیغِ رسالاتش ازوست

زشت و دشمن رُو شدیم از بهرِ دوست

پیامبران ، پاداشِ ابلاغِ پیامِ الهی را از حضرت حق می گیرند . ما (پیامبران) به خاطر آن دوست در نزدِ مردم منفور شده ایم . یعنی چون مردم را به سویِ خدا دعوت می کنیم . نادان ها ما را موردِ بغض قرار می دهند و آنان ما را دشمن خود حساب می کنند . [ مصراع اوّل اشاره است به آیه 29 سورۀ هود که توضیح آن در شرح بیت 574 دفتر دوم آمده است . ]

بیت 2932

ما برین درگه ملولان نیستیم

تا ز بُعدِ راه ، هر جا بیستیم

ما (پیامبران) در درگاهِ الهی و در طریقِ دعوت به سوی او هیچگاه خسته و کسل نمی شویم تا در اثرِ دوری راه در میانۀ راه توقف کنیم . [ خوارزمی گوید : ما را چون غیر شوقِ آن در نیست ، مجالِ توقّف برین رهگذر نیست ( جواهرالاسرار ، دفتر سوم ، ص 612 ) ]

بیت 2933

دل فرو بسته و ، ملول آن کس بُوَد

کز فراقِ یار در مَحبَس بُوَد

کسانی گرفته و دلتنگ می شوند که از دوری و فراقِ حضرت معشوق ، به زندان غفلت و جهالت افتاده باشند .

بیت 2934

دلبر و مطلوب ، با ما حاضر است

در نثارِ رحمتش ، جان شاکر است

حضرت معشوق و مطلوبِ حقیقی همواره با ماست و از اینکه رحمتش همیشه شامل حالِ ماست . جان در راهش نثار می کنیم . [ مصراع اوّل به معیّتِ قیومی حضرت حق تعالی اشاره دارد که توضیح آن در شرح بیت 1464 دفتر اوّل آمده است . ]

بیت 2935

در دلِ ما لاله زار و گُلشنی ست

پیری و پژمردگی را راه نیست

در قلبِ ما گلزاری از حقایق و گلستانی از اسرارِ ربّانی رُسته شده به همین سبب ، پیری و پژمردگی در اینجا راه ندارد یعنی قلبِ ما همیشه به عشقِ الهی زنده است و خمود و افسرده نمی شود زیرا پژمردگی و تباهی به جسم و اوصافِ جسمانی وارد می شود و روحِ الهی از اینگونه تغییرات مبرّاست .

بیت 2936

دایماََ تَرّ و جوانیم و لطیف

تازه و شیرین و خندان و ظریف

ما همیشه شاداب و جوان و لطیف و تازه و دلنشین و با ظرافتیم .

بیت 2937

پیشِ ما صد سال و یکساعت یکی ست

که دراز و کوته از ما مُنفکی ست

در نزدِ ما صد سال و یک ساعت یکسان است زیرا دراز و کوتاه از ما جُداست . یعنی ما قدم به ماورای کمیّات و مقادیر نهاده ایم . [ توضیح زمان در شرح بیت 1152 دفتر سوم آمده است . ]

بیت 2938

آن دراز و کوتَهی در جسم هاست

آن دراز و کوته اندر جان کجاست ؟

دراز و کوتاهی در جسم ها وجود دارد . یعنی کمیّات و مقادیر ، به عالمِ اجسام و جهانِ مادّه منحصر است . در عالمِ ملکوت ، مقولۀ کمیّت چه جایگاهی دارد ؟ مسلماََ هیچ جایی ندارد .

بیت 2939

سیصد و نه سالِ آن اصحابِ کهف

پیششان یک روزِ بی اندوه و لَهف

برای مثال ، اصحابِ کهف ، سیصد و نه سال در غاری خوابیدند و هنگامی که بیدار شدند خیال کردند که فقط یک روز بر آنان گذشته و در آن روز هیچ غم و حسرتی بر آنها عارض نشده است . [ به شرح بیت 38 دفتر دوم رجوع شود / لَهف = دریغ ، اندوهگین شدن ، حسرت خوردن ]

بیت 2940

و آنگهی بنمودشان یک روز هم

که به تن بازآمد ارواح از عدم

و سپس خداوند این همه مدّتِ طولانی را در نظرشان فقط یک روز نشان داد . زیرا ارواحشان از مرتبۀ عدم به ابدانشان بازگشت . [ در اینجا «عدم» مقابلِ «وجود» نیست بلکه منظور از آن عالمِ الهی و لاتعیّن است . رجوع شود به شرح بیت 688 دفتر دوم و بیت بعد نیز مؤیدِ این معناست ]

بیت 2941

چون نباشد روز و شب با ماه و سال

کی بُوَد سیریّ و پیریّ و ملال ؟

هر گاه روز و شب و ماه و سال نباشد . کی ممکن است که سستی و پیری و دلتنگی بر آدمی عارض شود ؟ [ سیری = در اینجا کنایه از سستی و بی حالی است / وقتی پدیدۀ زمان نباشد . تحول و دگرگونی از میان می رود و ثبات و خلود برقرار می شود . ]

بیت 2942

در گلستانِ عدم چون بیخودی ست

مستی از سَغراقِ لطفِ ایزدی ست

چون در گلزارِ عالمِ الهی ، محو و بیخویشی وجود دارد . مستی انسانِ کامل از ساغرِ عشقِ الهی حاصل می شود . [ عدم ، در این بیت نیز به معنی هستی محض و بی تعیّن است / سَغراق = کاسه و کوزۀ لوله دار ]

بیت 2943

لَم یَذُق لَم یَدرِ هر کس کو نخورد

کی به وهم آرد جُعَل اَنفاسِ وَرد ؟

به فحوای ضرب المثلِ « هر که نچشد ، نداند » هر کس که از ساغرِ عشقِ الهی ننوشیده باشد . ذوق و لذّتِ آن را نمی تواند احساس کند . کی « سرگین گردانک » می تواند بوی دلاویز گُل را تصور کند ؟ [ جُعَل = جانوری است شبیه به سوسک های سیاه که در جاهای کثیف زندگی می کنند و سِرگین ذخیره می سازند و از بوی خوش بی حال می شوند و چون او را به زباله دان می اندازند دوباره جان می گیرند ]

بیت 2944

نیست موهوم ، ار بُدی موهوم ، آن

همچو موهومان شدی معدوم آن

ساغر عشق الهی و لذّاتِ حاصل از مستی آن ، امری وهمی و خیالی نیست . چرا که اگر جزو موهومات بود قطعاََ از میان می رفت . [ مرجع ضمیر «آن» در هر دو مصراع ، ساغر عشق الهی و لذّاتِ حاصل از آن است . ]

بیت 2945

دوزخ اندر وَهم چون آرد بهشت ؟

هیچ تابد رویِ خوب از خوکِ زشت ؟

دوزخ چگونه ممکن است ، بهشت را تصور کند ؟ یعنی آدم های دوزخی نمی توانند بهشت را تصور کنند و خود را به مرتبۀ بهشتیان برسانند . آیا ممکن است که از خوکِ زشت ، صورتِ زیبا جلوه کند ؟ [ خوک از حُسنِ صورت محروم است ( شرح ولی محمد اکبرآبادی ، دفتر سوم ، ص 210 ) .

منظور بیت : انبیاء در ادامۀ جوابِ خود می گویند : حقیقتِ الهی امری موهوم نیست بیلکه حقیقتی یقینی است . منتهی بوی دلاویز آن جهان را ، هر دماغی نمی شمد . از اینرو آنکه دوزخی است و مرتبۀ نازلی دارد نمی تواند احوالِ انبیاء و اولیاء را درک کند . ]

بیت 2946

هین گلوی خود مَبُر ، هان ای مُهان

این چنین لقمه رسیده تا دهان

ای آدمِ حقیر بهوش باش ، مبادا گلویِ خود را ببُری . زیرا لقمۀ جانبخش مواعظ و نصایح رسولانِ الهی تا دهانت رسیده است . ( مُهان = خوار ، ذلیل ) [ یعنی این لقمه بی هیچ رنج و زحمتی برای تو مهیّا شده و همینکه آن را قبول کنی خوردنش هیچ زحمتی برای تو ندارد . ]

بیت 2947

راه های صعب ، پایان برده ایم

رَه بر اهلِ خویش ، آسان کرده ایم

ما ( پیامبران ) راههای دشوار و پُر پیچ و خم تبلیغِ معانی و بیانِ اسرار و حقایق را درنوردیده ایم و راه را برای پیروانِ خویش هموار کرده ایم . [ آیینِ حنیفِ احمدی و مشربِ توحیدِ سرمدی در آغاز ( به تعبیر آیه 29 سورۀ فتح ) همچون جوانه ای بود که توسطِ باغبانان بوستانِ توحید آبیاری و نگهداری شد تا اینکه به درختی تناور مبدّل گشت و سایه دلنوازِ آن خلایق عالم را در پناه خود گرفت . ]

منابع و مراجع :

شرح جامع مثنوی معنوی – دفتر اول – تالیف کریم زمانی – انتشارات اطلاعات

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۱۳۶ - باز جواب انبیا علیهم السلام ایشان را

تازه‌های نرم‌افزار گنجور