گفت هر مردی که باشد بد گمان
نشنود او راست را با صد نشان
هر درونی که خیالاندیش شد
چون دلیل آری خیالش بیش شد
چون سخن در وی رود علت شود
تیغ غازی دزد را آلت شود
پس جواب او سکوت است و سکون
هست با ابله سخن گفتن جنون
تو ز من با حق چه نالی ای سلیم؟
تو بنال از شر آن نفس لئیم
تو خوری حلوا تو را دنبل شود
تب بگیرد طبع تو مختل شود
بیگنه لعنت کنی ابلیس را
چون نبینی از خود آن تلبیس را
نیست از ابلیس، از تست ای غوی
که چو روبه سوی دنبه میروی
چونک در سبزه ببینی دنبهها
دام باشد، این ندانی تو چرا؟
زان ندانی کت ز دانش دور کرد
میل دنبه چشم و عقلت کور کرد
حبک الاشیاء یعمیک یصم
نفسک السودا جنت لا تختصم
تو گنه بر من منه کژ کژ مبین
من ز بد بیزارم و از حرص و کین
من بدی کردم پشیمانم هنوز
انتظارم تا دیَم گردد تموز
متهم گشتم میان خلق من
فعل خود بر من نهد هر مرد و زن
گرگ بیچاره اگرچه گُرْسِنهست
متهم باشد که او در طَنْطَنهست
از ضعیفی چون نتواند راه رفت
خلق گوید تُخَمهست از لوت زفت



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: ابلیس در این بخش از مثنوی به بیان حقیقتی اشاره میکند: افرادی که بدگمان هستند، نمیتوانند حقیقت را بشنوند و تنها بر اساس خیالاتشان قضاوت میکنند. او میگوید که اگر کسی گرفتار افکار نادرست شود، نمیتواند حقیقت را ببیند و در نتیجه، به بدگمانی و اتهام خود ادامه میدهد. ابلیس میافزاید که هر فردی باید به جان خود نگاه کند و از نفسانیت خود ناله کند، نه دیگران. او در نهایت به نوعی ندا میدهد که انسانها باید خود را از روزمرگی و درک نادرست رها کنند و بدانند که بسیاری از مشکلات ناشی از خودشان است، نه دیگران.
هوش مصنوعی: هر مردی که به دیگران بدگمان باشد، حتی با وجود اینکه حقایق و نشانههای متعدد نشاندهنده صداقت دیگران است، نمیتواند صداقت آنها را بشنود و درک کند.
هوش مصنوعی: هر کسی که به خیالات و افکار منفی خود مشغول شود، به تدریج دلیلی برای باورهای خود پیدا میکند و خیالاتش بیشتر و بیشتر میشود.
هوش مصنوعی: هرگاه سخن به درونی نفوذ کند، سبب میشود که او به دلیلی دچار شود؛ مانند این که شمشیر غازی (سرباز) نیز به دزد تبدیل شده و ابزاری برای کارهای زشت میگردد.
هوش مصنوعی: جواب دادن به ابلهان و نادانها بهتر است با سکوت و آرامش همراه باشد، چرا که صحبت کردن با آنها باعث جنون و دیوانگی میشود.
هوش مصنوعی: سلیم، تو چرا از من که حق را میگویم، شکایت داری؟ بهتر است از شر نفس پست و بدخوی خود شکایت کنی.
هوش مصنوعی: اگر تو از حلوای خوشمزه بخوری، همانطور که در دل خود این خوشی را احساس میکنی، ممکن است به دنبال آن دچار تب و بیماری شوی و طبیعت خودت دچار اختلال شود. در واقع، لذتهای زودگذر میتوانند اثرات منفی و ناخوشایندی به همراه داشته باشند.
هوش مصنوعی: تو بدون دلیل و بدون اینکه خودت را ببینی، ابلیس را لعنت میکنی، در حالی که در حقیقت تلبیس و فریب او از خود توست.
هوش مصنوعی: ای غوی (شخص نادان)، آنچه به عنوان فریب ابلیس میبینی، از خود توست، زیرا وقتی به دنبال دنبه (چیزهای فریبنده) میروی، در واقع خودت در دام میافتی، نه ابلیس.
هوش مصنوعی: اگر در سبزهها دنبهها را ببینی، این را نمیدانی که آنها چه دامهایی هستند؟
هوش مصنوعی: از این نمیدانی که میل به دنبه (چربی) به خاطر جذابیت ظاهریاش، تو را از دانش دور کرده و چشمانت را کور کرده است.
هوش مصنوعی: عشق به چیزها چشمانت را کور میکند و گوشهایت را کر، خواهشهای نفس سیاه تو هرگز محدود نخواهد بود و با کسی دعوا نکن.
هوش مصنوعی: تو به من گناه نچسبان و به طور نادرست قضاوت نکن، زیرا من از بدی و همچنین از حرص و کینه متنفر هستم.
هوش مصنوعی: من در گذشته کارهای بدی انجام دادهام و هنوز هم از آنها پشیمان هستم. امیدوارم که این پشیمانی تا زمانی که به مرگ برسم، ادامه داشته باشد.
هوش مصنوعی: من در میان مردم متهم شدهام و هر مرد و زنی اقداماتی که انجام دادهام را به خودم نسبت میدهد.
هوش مصنوعی: گرگ، هرچند که در حال گرسنگی و فروافتادگی است، متهم میشود که او در حال شرارت و لطافت است.
(گرگ) نمیتواند از گرسنگی و ضعف راه برود مردم گویند که از سوءهاضمهی پرخوری است. (تُخَمه یعنی ثقل غذا و سوءهاضمه، لوت زفت یعنی غذای زیاد)
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.