تن قفس‌شکل است، تن شد خار جان
در فریب داخلان و خارجان
اینْش گوید من شوم همراز تو
وآنش گوید نی! منم انباز تو
اینش گوید نیست چون تو در وجود
در جمال و فضل و در احسان و جود
آنش گوید هر دو عالم آن تست
جمله جانهامان طُفیل جان تست
او چو بیند خلق را سرمست خویش
از تکبر می‌رود از دست خویش
او نداند که هزاران را چو او
دیو افکنده‌ست اندر آب جو
لطف و سالوس جهان خوش لقمهایست
کمترش خور کان پُر آتش لقمهایست
آتشش پنهان و ذوقش آشکار
دود او ظاهر شود پایان کار
تو مگو «آن مدح را من کی خورم؟
از طمع می‌گوید او، پی می‌برم»
مادحت گر هجو گوید بر ملا
روزها سوزد دلت زان سوزها
گرچه دانی کو ز حرمان گفت آن
کان طمع که داشت از تو، شد زیان
آن اثر می‌مانَدَت در اندرون
در مدیح این حالتت هست آزمون
آن اثر هم روزها باقی بوَد
مایهٔ کبر و خِداع جان شود
لیک ننماید، چو شیرین است مدح
بد نماید زانک تلخ افتاد قدح
همچو مطبوخست و حب کان را خوری
تا بدیری شورش و رنج اندری
ور خوری حلوا بود ذوقش دمی
این اثر چون آن نمی‌پاید همی
چون نمی‌پاید همی‌پاید نهان
هر ضدی را تو به ضد او بدان
چون شکر پاید نهان تأثیر او
بعد حینی دمل آرد نیش‌جو
نفس از بس مدحها فرعون شد
کن ذلیل النفس هونا لا تسد
تا توانی بنده شو، سلطان مباش
زخم کش چون گوی شو، چوگان مباش
ورنه چون لطفت نماند وین جمال
از تو آید آن حریفان را ملال
آن جماعت کت همی‌دادند ریو
چون ببینندت بگویندت که دیو
جمله گویندت چو بینندت به‌در
«مرده‌ای از گور خود بر کرد سر»
همچو امرد که خدا نامش کنند
تا بدین سالوس در دامش کنند
چونک در بدنامی آمد ریش او
دیو را ننگ آید از تفتیش او
دیو سوی آدمی شد بهر شر
سوی تو ناید که از دیوی بتر
تا تو بودی آدمی دیو از پیَت
می‌دوید و می‌چشانید او میَت
چون شدی در خوی دیوی استوار
می‌گریزد از تو دیو نابکار
آنک اندر دامنت آویخت او
چون چنین گشتی ز تو بگریخت او
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر دربارهٔ مضرات تعظیم و ستایش مردم و خطراتی است که از این طریق برای انسان پیش می‌آید. مولانا به این موضوع می‌پردازد که تعظیم و تمجید از دیگران باعث می‌شود انسان دچار غرور و فریب شود و ارزش واقعی خود را فراموش کند. او هشدار می‌دهد که در این مدحها، در واقع طمع و ریاکاری نهفته است که می‌تواند به آرامش درونی آسیب بزند. همچنین، تأکید می‌کند که انسان باید در پرهیز از خودبزرگ‌بینی و ریاکاری بماند و به جای آن بر بندگی خداوند تمرکز کند تا از عواقب شوم این رفتارها در امان بماند. در نهایت، مولانا اشاره می‌کند که وقتی انسان به صفات دیوانه‌وار بیفتد، حتی دیوها نیز از او کناره‌گیری می‌کنند.
هوش مصنوعی: تن همانند یک قفس است که انسان را در خود محبوس کرده، و این تن می‌تواند برای روح و جان او آزاردهنده باشد، زیرا فریب‌هایی از جانب کسانی که درون و بیرون هستند، وجود دارد.
هوش مصنوعی: این شخص می‌گوید من همراز و همنشین تو میشوم، و آن شخص دیگر می‌گوید نه! من همدم تو هستم.
هوش مصنوعی: این شخص (که مورد اشاره است) می‌گوید که هیچ‌کس دیگر همچون تو در وجود، زیبایی، فضیلت، و بخشندگی نیست.
هوش مصنوعی: این شعر بیان می‌کند که هر دو جهان (دنیا و آخرت) به تو وابسته است و همگی جانهای ما مانند سایه‌هایی هستند که به جان تو تعلق دارند.
هوش مصنوعی: زمانی که او (خدا) می‌بیند که مردم به خاطر خودپسندی و تکبرشان سرمست و مغرور هستند، از دست خودشان خارج می‌شوند و به بی‌خود شدن می‌رسند.
هوش مصنوعی: او نمی‌داند که هزاران نفر همچون او به وسوسه‌ی دیو در دامی که در آب جو (آب زلال) انداخته شده‌اند، گرفتارند.
سالوس: تمجید و چرب‌زبانی.
هوش مصنوعی: آتش درونی انسان ممکن است پنهان باشد و احساسات یا تمایلات او به‌وضوح نمایان شود، اما در نهایت دود او، یعنی عواقب و نتایج کارش، نشان‌دهنده حقیقت وضعیت او خواهد بود.
هوش مصنوعی: تو نگو که «من چه زمانی این مدح را می‌پذیرم؟ او از طمع صحبت می‌کند، من متوجه میشوم.
همان کسی که تو را مدح و ثنا می‌گوید، اگر تو را هجو بگوید، تا مدت‌ها و روزها از (غم و خشم) دلت می‌سوزد. (منظور از مادح، شاعری است که در ملأ عام، شعر در مدح افراد می‌سراید و اگر کسی به او پولی نپردازد هجو آن شخص را می‌سراید)
اگر‌چه می‌دانی هدف آن مادح فقط برای کسب و گرفتن چیزی بوده و چون طمع او را بر‌آورده نکرده‌ای (تو را هجو کرده است) حرمان یعنی بی‌بهره‌گی و ناامیدی
هوش مصنوعی: این حالت و اثر آن در درون تو باقی می‌ماند و نشانه‌ای است برای آزمایش و آزمودن تو در ستایش و تمجید از دیگران.
(همچنانکه اثر دردناک هجو و نکوهش باقی می‌ماند) اثر‌ِ مدح و تعریف و تمجید هم در تو می‌ماند و مایهٔ غرور تو و فریب جان تو می‌شود.
اما آشکار نیست و خود متوجه آن نیستی، زیرا تعریف و تمجید، برای آدمی شیرین و لذت‌بخش است و تو قَدْح و نکوهش را نمی‌پسندی زیرا که تلخ است.
هوش مصنوعی: اگر مثل یک غذا با شیرینی یا خوشمزگی، محبت و دوستی دیگران را بپذیری، در نهایت به خاطر مشکلات و دردسرهایی که ممکن است پیش آید، دچار نگرانی و رنج خواهی شد.
هوش مصنوعی: اگر لحظه‌ای از حلوا خوردن لذت ببری، اما این لذت مانند آن اثر دائمی نمی‌ماند و زودگذر است.
هوش مصنوعی: چون چیزی که ساخته شده است، دوام ندارد، بنابراین وجود هر ضد (چیزی مخالف) را به‌طور پنهان متوجه وجود ضد آن بدان.
هوش مصنوعی: اگر شکر به‌طور پنهانی باقی بماند، تأثیرش بعد از مدتی خود را نشان می‌دهد و به کسانی که حسادت می‌کنند، نیش می‌زند.
هوش مصنوعی: نفس انسان به وسیله مدح و ستایشی که از دیگران دریافت می‌کند، مانند فرعون مغرور می‌شود؛ پس باید از این خودخواهی و بزرگ‌منشی دوری کند و به خضوع و بندگی بیفتد، زیرا در این حالت شخصیتش ذلیل می‌شود.
هوش مصنوعی: به هر میزان که می‌توانی، بندگی کن و خود را به مقام سلطنت نرسان. مانند گوی در بازی چوگان، که زخمی می‌شود، خود را پایین نگه‌دار و به جایگاه بالایی نرسان؛ یعنی خودپسند نباش.
هوش مصنوعی: اگر لطف و زیبایی تو از دست برود، به یقین حریفان و رقیبان از تو دلگیر و ناراحت خواهند شد.
هوش مصنوعی: آن گروه از انسان‌ها به تو ناسزا می‌گفتند و تو را دیوانه می‌نامیدند، چون تو را می‌دیدند.
هوش مصنوعی: همه می‌گویند وقتی تو را ببینند که «مرده‌ای از گور خود برخاسته» است. این تعبیر به این معناست که تو به اندازه‌ای شگفت‌انگیز و غیرعادی به نظر می‌رسی که مانند کسی هستی که از مردگان زنده شده است.
هوش مصنوعی: کسی همچون مردان جوان و زیبا که به خاطر ظاهری فریبنده‌اش به او لقب "امرد" می‌دهند، ممکن است با این فریب و نیرنگ در دام دیگران بیفتد.
هوش مصنوعی: وقتی که شخصی به بدنامی و رسوایی دچار می‌شود، دیگر دیو نیز از بررسی او شرمنده می‌شود.
هوش مصنوعی: دیو به سمت آدمی آمد تا بدن او را آزار بدهد، اما به سوی تو نمی‌آید چرا که تو از دیو هم بدتر هستی.
هوش مصنوعی: تا وقتی که تو انسانیت را حفظ کرده‌ای، دیو از تو می‌گریزد و می‌خواهد که به تو نزدیک نشود، اما وقتی به دیو صفتی افتادی، دیو به تو نزدیک می‌شود و به تو آسیب می‌زند.
هوش مصنوعی: وقتی که تو به خوی و خصیصه‌های دیوانه‌وار و ناپسند خود استوار می‌شوی، آن دیو بدجنس نیز از تو فاصله می‌گیرد.
هوش مصنوعی: آنکه به دامنت (لباس یا دیدگاه تو) چسبیده بود، اکنون به‌خاطر اینکه چنین شدی (حالت دیوانه‌وار پیدا کردی) از تو فرار کرده است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.