گنجور » مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان را

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)
قالب شعری:	مثنوی
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۱۰

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: در این شعر، مولانا به اهمیت رازداری و عدم فاش کردن اسرار اشاره می‌کند. او می‌گوید که هر رازی نباید بیان شود، چون ممکن است باعث آسیب و مشکلات گردد. با توصیفاتی از وضعیت انسان‌هایی که رازی را به دیگران می‌گویند، او تأکید می‌کند که دشمنان موقعیت را بررسی می‌کنند و اگر رازی افشا شود، فرد در خطر می‌افتد. مولانا همچنین به اهمیت مشورت و گفتگو با دقت می‌پردازد و یادآور می‌شود که حتی در صحبت با دیگران باید هوشیار بود و از بیان نکات حساس خودداری کرد.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# گفت هر رازی نشاید باز گفت

جفت طاق آید گهی، گه طاق، جفت

هوش مصنوعی: هر رازی را نباید برملا کرد، چون در یک زمان ممکن است به‌هم بخورد و یا ناهماهنگ شود، گاهی از انسجام و توازن خارج می‌شود.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# از صَفا گر دَم زَنی با آینه

تیره گردد زود با ما آینه

هوش مصنوعی: اگر از پاکی و بی‌آلایش خود سخن بگویی، آینه که نماد انعکاس روح انسان است، به سرعت آلوده می‌شود و ما نیز تحت تأثیر آن قرار خواهیم گرفت.

# در بیانِ این سه، کَم جُنبان لبت

از ذِهاب و از ذَهَب، وَز مَذهبت

در مورد این سه مورد کمتر صحبت کن. جایی که میروی، دارایی هایت، و مذهب و عقیده ات

# کین سه را خصمست بسیار و عدو

در کمینت ایستد چون داند او

هوش مصنوعی: این سه (یعنی رازها و مسائل خصوصی) دشمنان زیاد دارند و دشمن در کمین است تا از آن‌ها باخبر شود وقتی که او از آن‌ها آگاه باشد.

# ور بگویی با یکی دو، الوَداع

کُلُّ سرٍّ جاوَزَ الاثْنَینِ شاع

اگر رازت را با یکی دو تن در میان گذاری دیگر آن راز آشکار شود و باید با آن راز خدانگهدار گویی چرا که هر رازی به تن دوم گفته شود هویدا خواهد شد!

# گر دو سه پَرَّنده را بندی به هَم

بر زمین مانند محبوس از اَلَم

هوش مصنوعی: اگر دو یا سه پرنده را به هم ببندی و بر زمین بگذاری، مانند آن‌ها که از ناراحتی محبوس و در اسارت هستند.

# مشورت دارند سَرپوشیده خوب

در کنایت با غلط‌ افکن مشوب

هوش مصنوعی: مشورت کنندگان با آرامش و پنهان در مورد حقایق، در واقعه با شخصی که در کارش تردید ایجاد می‌کند، بی‌خبر از امور صحبت می‌کنند.

# مشورت کردی پیمبر بسته‌سَر

گفته ایشانش جواب و بی‌خبر

هوش مصنوعی: پیامبر، در یک مشورت که به‌طور پنهانی انجام شده، به کسانی که در آن حضور دارند پاسخ داده است، اما خود او از این موضوع بی‌خبر است.

# در مثالی بسته گفتی رای را

تا ندانند خصم از سَر پای را

هوش مصنوعی: آنچه در این مثل گفته‌ای، نشان‌دهندهٔ این است که بعضی اوقات بهتر است نظر خود را به‌گونه‌ای بیان کنیم که دشمنان و مخالفان از آن آگاه نشوند.

# او جواب خویش بگرفتی ازو

وز سؤالش می‌نبُردی غیرْ بو

هوش مصنوعی: او از پاسخ خود به سوالش استفاده کرد و هیچ چیز دیگری جز بوی آن سوال را نمی‌دید.

بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان را به خوانش فرید حامد
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان را به خوانش عندلیب

بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان را به خوانش فاطمه زندی

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۲۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

fatemah faryabi در ‫۱۶ سال و ۲ ماه قبل، چهارشنبه ۳ شهریور ۱۳۸۹، ساعت ۰۹:۲۶ نوشته:

lutfan dar misra-ye ahkerin kalamah "saalash" baa "sawaalash" jaayegozeen shavad. sepaas az shuma
---
پاسخ: با تشکر، تصحیح شد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

آرمین در ‫۱۴ سال و ۷ ماه قبل، چهارشنبه ۹ فروردین ۱۳۹۱، ساعت ۱۰:۲۴ نوشته:

مصرع دوم بیت سوم منظور مقصد و مال و مذهب است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمدش در ‫۱۳ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۸ تیر ۱۳۹۲، ساعت ۱۸:۰۷ نوشته:

علت مخفی ماندن گنجها این است که صاحبان طلا و ثروت جرأت نمی‏کردند که حتی بچه‏های خود را از پنهانگاه ثروت خود آگاه سازند; می‏ترسیدند که راز آنها به وسیله بچه‏ها فاش شود و مورد تجاوز و گزند قلدران واقع شوند. بدین ترتیب گاهی اتفاق می‏افتاد که پدر با مرگ ناگهانی از دنیا می‏رفت و فرصت نمی‏کرد اسرار خود را به فرزندش بسپارد. پس دارایی او در زیر خاکها مدفون می‏ماند. جمله معروف «اُستر ذهبک و ذهابک و مذهبک‏» (پول و مسافرت و عقیده خود را آشکار نکن) یادگار آن زمانهاست."
پیوند به وبگاه بیرونی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، سه‌شنبه ۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۰۶:۱۸ نوشته:

کمین به فارسی می شود نخیز

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امین کیخا در ‫۱۳ سال قبل، سه‌شنبه ۷ آبان ۱۳۹۲، ساعت ۱۰:۱۲ نوشته:

نخیز به زبر نخست و خاموشی باقی حروف . البته به لری نخیز یعنی نا روسبی و خیز معنی روسبی می دهد ! اما کلمه را در نوشته های دکتر پرتو دیده ام . اما اینکه شاید از نه به علاوه خیزش باشد یعنی نا ایستاده ولی دلاسوده نیستم یعنی جایی انرا ندیده ام .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

HRezaa در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۶:۰۰ پاسخ داده:

سپاس فراوان

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۲ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۲:۴۳ نوشته:

در مصراع دوم این بیت واژه ی کمین درست است: کین سه را خصم است بسبار و عدو / در کمینت ایستد چون داند او یعنی ااین سه(سفر و مال و مذهب) دشمنان بسیار دارند و اگر این دشمنان از این سه راز تو آگاه شوند برای آسیب رساندن به تو در کمینت می ایستند.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

گلی اشرف مدرس در ‫۱۲ سال و ۵ ماه قبل، پنجشنبه ۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۳، ساعت ۱۲:۴۸ نوشته:

بیت «کین سه را خصم است بسیار و عدو / در کمینت ایستد چون داند او» به این معنی است:
سفر و مال و مذهب دشمنان بسیار دارد که اگر از آن آگاه شوند در گمینت خواهند ایستاد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ناشناس در ‫۱۲ سال قبل، جمعه ۲ آبان ۱۳۹۳، ساعت ۲۱:۰۸ نوشته:

اگر انسان بخواهد به مصرع :در بیان این سه کم جنبان لبت از ذهاب و زاذهب وز مذهبت
تبدیل به ادمی موزی ومنافق می گردد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

صفا در ‫۱۱ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۶ تیر ۱۳۹۴، ساعت ۰۶:۲۱ نوشته:

در بیان این سه کم جنبان لبت وز ذهاب و وز ذهب وز مذهبت یکی از شاهکارهای مولانا هست ....
کسی با این کار منافق نمی شه ... منافق زمانی می شی که بخوای از کسی چیزی به دست بیاری ... تازه مراد مولانا رو نگرفتی . می گه گاهی برخی درک و شعورش رو ندارن جلو هر کسی سفره دلت رو پهن مکن ... یا حق

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۶:۵۴ نوشته:

کل سر جاوز الاثنین شاع
راز که از دهان خارج شد پخش می شود

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ققنوس در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۰۳ پاسخ داده:

هر رازی که به دومی برسد هویدا می‌شود!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سمانه ، م در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۱۷ نوشته:

درکنایت با غلط‌افکن مشوب
غلطافکن اگر به صورت ” غلط افکن نوشته شود بهتر است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سمانه ، م در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۱۹:۲۷ نوشته:

کل سر جاوز الاثنین شاع
هر رازی که از بین دو نفر تجاوز کرد شایع می شود
به قول زنده یاد دکتر محمد جعفر محجوب ، اگر رازت را حتی به یک نفر بگویی دیگر راز نیست .
از قدیم مثلی بود که : راز دلت را به دوستت هم نگو ، چون او هم دوستانی دارد
و سعدی نیز می فرماید:
مگوی انده خویش با دیگران
که لاهول گویند شادی کنان

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

تضمینی در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۲۰:۵۴ نوشته:

کل علم لیس فی القرطاس ضاع!!!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سمانه ، م در ‫۱۰ سال و ۸ ماه قبل، دوشنبه ۳ اسفند ۱۳۹۴، ساعت ۰۵:۵۷ نوشته:

ببخشید ، لاحول را اشتباه نوشتم :
که لا حول گویند شادی کنان

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امیر در ‫۱۰ سال و ۲ ماه قبل، پنجشنبه ۲۱ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۷:۵۷ نوشته:

منظور مصراع دوم از بیت اول چیست؟
با تشکر .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

محمد در ‫۸ سال و ۶ ماه قبل، دوشنبه ۲۰ فروردین ۱۳۹۷، ساعت ۱۹:۵۶ نوشته:

احسنت بر شما انسان های وارسته.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

غلامرضا گوهری در ‫۸ سال و ۵ ماه قبل، یکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷، ساعت ۱۵:۰۷ نوشته:

با سلام خدمت دوستان در خصوص بیت
در بیان این سه ، کم جنبان لبت
از ذهاب وَز ذهب وَز مذهبت
منظور حضرت مولانا از ذهاب سیر وسلوک و ذهب طلاو گنج حضور قلبی و مذهب تفکر و اندیشه است که باید در دل باشد نه بر زبان

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ققنوس در ‫۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۱۲ پاسخ داده:

درود بر دوستان

ذهاب:معنای واژگانی‌اش رفتن است و مجاز از جای رفتن(مقصد)

ذهب:زر(طلا) و مجازا دارایی

مذهب:آیین و دین

پس می‌خواهد بگوید کمتر درباره جایی که می‌خواهی بروی و برسی(مقصد)و از دارای‌ات و از کیش و آیینت سخن بگو.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

بی نام در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ فروردین ۱۳۹۹، ساعت ۰۰:۴۵ نوشته:

شرح و تفسیر بیت 1045
گفت : هر رازی نشاید باز گفت / جفت ، طاق آید گهی ، گه طاق جفت
خرگوش گفت : شایسته نیست که هر رازی را بازگو کرد زیرا گاهی جفت ، طاق می آید و گاهی طاق ، جفت می آید . [ بازگو کردن اسرار خود ممکن است گاهی سود و منفعتی در پی آرد ولی همیشه کار بر این منوال صورت نگیرد . مصراع دوم احتمالا اشارت است به بازی طاق یا جفت ، و این نامِ بازیی است که از چیزی ، تعدادی در دست می گیرند و از حریف می پرسند : این که در دست دارم طاق است یا جفت ؟ اگر حریف جوابِ درست دهد بازی را برده و اِلّا باخته است . ( لغت نامۀ دهخدا ، ج 16 ، ص 48 ) ممکن است که جفت به معنی دوست و طاق به معنی دشمن آمده باشد یعنی ” راز خود را حتی به دوست مگو شاید که روزی آن دوست ، دشمن تو شود ” ]
شرح و تفسیر بیت 1046
از صفا گر دم زنی با آینه / تیره گردد زود با ما آینه
برای مثال ، اگر با نیت تمیز کردن روی آینه نفس بزنی (ها کنی) بلافاصله آینه از بخار نفس تو پوشیده و تیره می گردد . [ اگر منظور از آینه “دوست” باشد باید اینگونه بیان کرد ” از آنجا که اظهار دوستی های اکثریت مردم تا وقتی است که موفقیت دوست خود را ندیده اند ولی همینکه راز خود را که در آن موفقیتی به دنبال خواهد داشت به دوستی می گوییم او به حکم حسادت باطنا دلگیر و مکدر می شود . ولی ظاهرا خود را مسرور و شادمان نشان می دهد . و اگر مراد از آینه “راز” باشد . منظور این است که هر گاه راز را به کسی بگویی آن راز تباه می شود و از راز بودن خارج می گردد . ]
شرح و تفسیر بیت 1047
در بیان این سه ، کم جنبان لبت / از ذهاب و از ذهب وز مذهبت
از سه چیز کمتر سخن بگو : یکی از راه و مقصدت ، و دیگری از سیم و زر و دارایی ات و سومی از اعتقادات خود . [ اگر راه و مقصدت را به کسی بگویی ممکن است در کار تو خلل در آورند و اگر بر ثروت تو واقف شوند . ای بسا بدخواهان و حسودان به تو گزند رسانند . مراد از کتمان مذهب نیز احتمالا تقیه است . ]
شرح و تفسیر بیت 1048
کین سه را خصم است بسیار و عدو / در کمین ات ایستد چون داند او
زیرا این سه چیزی که برشمردیم دشمن و بدخواه زیاد دارد و هر گاه دشمن بر یکی از این سه امر واقف شود در کمین تو می نشیند تا به تو آسیب رساند . [ پس ثروتت را مکتوم دار تا راهزنان بدان دست نیابند و راه و مقصدت را نیز پوشیده دار تا مبادا نااهل همراه تو شود و عقیده ات را نیز پنهان کن تا گرفتار مفسده جویان نشوی . ]
شرح و تفسیر بیت 1049
ور بگویی با یکی دو ، الوداع / کل سر جاوز الاثنین شاع
اگر رازی را با یکی دو نفر بگویی با آن راز باید وداع کنی زیرا هر رازی که از بین دو نفر خارج شد قطعا فاش می گردد . [ یعنی هر رازی که از میان دو لب خارج گردد شایع می شود و دیگر نمی توان آنرا راز نامید . ]
شرح و تفسیر بیت 1050
گر دو سه پرنده را بندی به هم / بر زمین مان اند محبوس از الم
مثلا اگر دو سه پرنده را به هم ببندی از درد و ناراحتی زمینگیر می شوند و دیگر نمی توانند پرواز کنند . [ مولانا در ابیات پیشین از ربان نخچیران گفت که مشورت موجب درک و فهم می شود و اینک از زبان خرگوش می گوید که رازت را پنهان دار . ظاهرا مولانا در این بیت و بیت بعد می خواهد تعارض نداشتن مشورت با راز داری را بیان کند . ]
شرح و تفسیر بیت 1051
مشورت دارند سر پوشیده خوب / در کنایت با غلط افکن ، مشوب
اما آن پرندگان اسیر به زبان حال و به طور پوشیده با هم مشورت می کنند . [ پرندگان اسیر در دام صیاد ظاهرا خود را عاجز و تسلیم نشان می دهند اما باطنا با خود مشورت می کنند که چگونه می توانند از دست صیاد بگریزند پس اصل رازداری با مشورت کردن تعارضی ندارد ( مشورت جایز است مشروط بر آنکه مقصود صریحا بازگو نگردد ) ]
شرح و تفسیر بیت 1052
مشورت کردی پیمبر بسته سر / گفته ایشانش جواب و بی خبر
پیامبر (ص) هرگاه در مجلسی با اصحاب خود مشورت می کردند سخنان خود را سربسته می فرمود و آنها نیز جواب آن جناب را می دادند و کسی آگاه نمی شد . [ ماخذ این روایت بدست نیامد ولی مولا در کتاب فیه ما فیه صفحات 70 و 71 بدان اشاره کرده است . ]
شرح و تفسیر بیت 1053
در مثالی ، بسته گفتی رای را / تا نداند خصم ، از سر ، پای را
پیامبر (ص) عادتا نظر خود را همراه مثال می گفت تا دشمن چیزی از آن سر در نیاورد .
شرح و تفسیر بیت 1054
او جواب خویش بگرفتی ازو / وز سوالش می نبردی غیر ، بو
بدین ترتیب پیامبر (ص) پاسخ خود را از اصحاب می گرفت بی آنکه دشمنان و اغیار بویی از آن برند .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

مبین در ‫۵ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۵ تیر ۱۴۰۰، ساعت ۱۴:۱۲ نوشته:

آقا فرهاد دیگه نمیخونن؟

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، یکشنبه ۱ بهمن ۱۴۰۲، ساعت ۱۶:۴۲ نوشته:

مثنوی معنوی :: در سکوت.... بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا از کرمان در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، جمعه ۱۵ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۰:۲۲ نوشته:

دربارهٔ گر دو سه پَرَّنده را بندی به ...

سلام

نکته ظریفی در این بیت نهفته ، که حضرات گرامی اشاره‌ای بدان نکرده اند وآن موضوع فنای فی الله از سوی سالک است در فیه مافیه بخش ۳ از فصل ۵ از جناب مولانا چنین نقل شده که فرموده " پیش او دو انا نمی گنجد ،تو انا میگویی و او انا ،یا تو بمیر پیش او ،یا او بمیرد پیش تو تا دویی نماند" ......آنگاه ایشان برای تفهیم مطلب در مثال میفرماید : دو مرغ زنده را بر هم بندی با وجود جنسیت وان چه دو پر داشتند به چهار مبدل شد ،نمی پرد ! زیرا که دویی قایم است ،اما اگر مرغ مرده را بر اوبندی بپرد زیرا که دویی نمانده است

سپس از مثال مردن خفاش در حضور خورشید سخن رفته است از این دست تعبیرات در کلام مولانا در خصوص فنای فی الله مثالهای فراوان در مثنوی ودیوان کبیر وجود دارد .

مولانا » فیه ما فیه » فصل پنجم - این سخن برای آنکس است که او به سخن محتاج است

شاد باشید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

بخش ۵۸ - منع کردن خرگوش از راز ایشان را

تازه‌های نرم‌افزار گنجور