آیت اقبال شد رایت سلطان حسن
حمد خداوند را اذهب عناالحزن
آن که نسیم از درش گر گذرد بر قبور
مردهٔ صد ساله را روح در آید به تن
آن که غضب رایتش گر فتد از حلم دور
جان مسیحا زند خیمه برون از بدن
ذات نکو طینتش زینت صد بارگاه
وضع گران رتبتش زیور صد انجمن
شام و سحر روزگار از ره آن کامکار
برده ز دشت صبا عطر به دشت ختن
خواست به نامش کند نوبر گفتار طفل
رفت و بفتاد آن شست زبان از لبن
زندهٔ انفاس او باج خوران مسیح
بندهٔ احسان او پادشهان سخن
از پی وزن نقود که آن همه صرف گداست
وقف ترازوی اوست سنگ ترازو شکن
پیش رخش گر عقیق دم زند از رنگ خویش
چرخ بتابد به عنف روی سهیل از یمن
تازه تر از شاخ گل بر دمد از قعر گور
گر شنود به روی او کشتهٔ خونین کفن
در ظلماتست لیک بر سر آب حیات
هر دل مسکین که او بسته به مشگین رسن
لشگریانش همه شیر دل و شیر گیر
عسکریانش تمام پیلتن و پیل کن
سیر گه باطنش کو چه صدق و یقین
غوطه گه خاطرش لجه سرو علن
از قدم بندیان بند سیاست گسل
بر گنه مجرمان ذیل حمایت فکن
ای به هزار اعتبار کرده تو را کامکار
کام ده دشمنان پادشه ذوالمنن
حلم تو هرجا که کرد پای وقار استوار
میکند آنجا سپند بر سر آتش وطن
معدلتت خسرویست در سپهش هر نفر
تیشهٔ فرهاد گیر ریشهٔ بیداد کن
دست سبک ریزشت دشمن گنج گران
لعل گران ارزشت معدن در عدن
پردهٔ اهل سکان بر فتد از روزگار
چون متحرک شود سرو تو در پیرهن
تا دهی اشجار را لطف خرامش به باد
سرو خرامنده را ساز چمان در چمن
تا سپرد پای تو راه چمن گشتهاند
چهره سپاران باد برگ گل و یاسمن
لطف منت هرکه را ناز کی داد وام
بر کف پا میخورد نیشتر از نسترن
دیدهٔ رخت را در آب دید و به من برد پی
عقل تنت را به خواب دید و به جان برد ظن
یوسف عهدی و هست بر سر بازار تو
پرده در گوش خلق غلغلهٔ مرد و زن
حسن تو دارد دو حق بر من محزون که هست
عشق مرا راهبر عقل مرا راهزن
شمع وصال توراست جان لکن اما دریغ
کاتش این شمع راست بعد غریب از لگن
عشق که دارد دو شکل از چه ز وصل فراق
بهر رقیبان پری بهر منست اهرمن
راز من از عشق تو گنج نهان بود از آن
دل بستاند از زبان لب بنهفت از دهن
تا شدهام بر درت از حبشی بندگان
صد قرشی گشتهاند بنده و لالای من
مکتب عشق تو هست مسکن صد بوعلی
طفل سبق خوان در او محتشم استاد فن
چون سخن آرائیم پا به دعایش نهاد
مصرع مطلع نهاد روی به پای سخن
رایت خورشید را تا بود این ارتفاع
آیت اقبال باد رایت سلطان حسن



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در مدح سلطان حسن و تجلیل از ویژگیهای اوست. شاعر از او به عنوان شخصیتی نیکو و بزرگ یاد میکند که بر دلها و جانها اثر دارد. اشاره به قدرت و هیبت او در میدان جنگ و حمایت از مظلومان دارد و بر دیانت و حلم او تأکید میکند. همچنین، شاعر به عشق و ارادت خود به سلطان اشاره میکند و میگوید که این عشق دو جنبه دارد: وصال و فراق. در نهایت، شعر با دعای موفقیت برای سلطان حسن و آرزوی استمرار عظمت او پایان مییابد.
هوش مصنوعی: سلطان حسن به عنوان نشانهای از خوشبختی و سعادت معرفی شده است و با دستاوردهایش باعث شده تا شکر و سپاس خداوند از دلها به در آید و اندوه فرو بریزد.
هوش مصنوعی: اگر نسیمی از درِ وجود او بگذرد، روح مردگانِ صد ساله نیز به بدن آنها بازگردد.
هوش مصنوعی: کسی که اگر خشمش بر علم (پرچم) او غلبه کند، از فضیلت و بردباریاش جان مسیحا (زندگی دوباره) را به بدن خارج میکند.
هوش مصنوعی: ذات خوب او، که از طینت نیکو شکلگرفته، زینتبخش صد بارگاه و حالت والایش، زیور و آرایشی برای صد انجمن است.
هوش مصنوعی: روز و شب به خاطر کامیابی او، عطر خوشی را از دشت صبا به دشت ختن میآورد.
هوش مصنوعی: خواست که نام سلطان حسن را به عنوان بهترین جلوهٔ گفتار (نوبر گفتار) بر زبان آورد، اما نتیجه این شد که وقتی کودک (طفل) نام او را گفت، زبانش از غفلت یا شگفتی به حالت خاموشی درآمد.
هوش مصنوعی: وجود زندهٔ او باعث زندگی و پویایی باجخوران است و او (سلطان حسن) مانند مسیح مورد احترام است. بخششهای او به پادشاهان زبانزد است.
هوش مصنوعی: در پی وزن و ارزش پولهایی که همه برای گدایی خرج میشود، سنگ ترازوی او (سلطان حسن) شکسته است، یعنی او به حدی بخشنده و سخاوتمند است که حتی ترازوی او برای اندازهگیری سخاوتش هم کوچک و کمارزش شده است.
هوش مصنوعی: در برابر جمال او، عقیق (گوهری با رنگ زیبا) از زیباییاش به نفسه در میآید و چرخ (فلک) به زور و قدرت، بر روی ستاره سهیل در سمت یمن به گردش درمیآید.
هوش مصنوعی: اگر کسی که کشته شده در قعر گور به صورت زیبا و خوشبو همچون گل در بیاید و به او نگاه کند، زیباتر از آنچه که در زیر خاک است خواهد بود. این تصویر، زیبایی و تازگی را در مقابل مرگ و خاک قرار میدهد.
هوش مصنوعی: اگرچه در تاریکی و ظلمت است، اما در کنار آب حیات قرار دارد. هر دل بیچارهای که به گیسوان مشکی (مشگین رسن) او (شخصیت مورد مدح) بسته شده است، امید و زندگی را احساس میکند.
هوش مصنوعی: همهٔ سربازان او قلبی شجاع و نیرومند دارند و سربازانش به تمام معنا همچون پهلوانان و جنگجویانی قوی و توانمند هستند.
هوش مصنوعی: باطن او را باید همچون صدق و یقین دانست و در دلش مانند دریا، سینهاش مملو از جذابیت و زیباییهای آشکار است.
هوش مصنوعی: قدمی که سیاستمداران (بندیان) در آن قرار میگیرند، موجب رهایی (گسل) مجرمان از گناه میشود؛ پس تحت حمایت تو و با یاری تو، به مجرمان فرصت بده.
هوش مصنوعی: ای پادشاهی که به سبب عملکردهای شایستهات هزاران اعتبار و ویژگی خوب به دست آوردهای، دشمنان تو نیز از فعالیتها و اقداماتت به نیکی سخن میگویند و در واقع تو را شایستهٔ فرمانروایی میدانند.
هوش مصنوعی: بردباری و شکیبایی تو در هر جا که باشد، باعث میشود که آن مکان، بسان آتشفشان، در احترام و وقار قرار گیرد و آتشی را که نشاندهندهٔ غیرت و شرافت وطن است، به پا کند.
هوش مصنوعی: مدیریت تو در سلطنت، همچون خسرو در رزم است و هر یک از سربازانت میتوانند به مانند فرهاد، که برای ریشهکن کردن بیداد (ستم) تیشه به دست میگرفت، ناامنیها و مظالم را از ریشه برکنند.
هوش مصنوعی: دست تو به راحتی میتواند دشمن را به زمین بیندازد، و گنجی گرانبها چون لعل را به دست آورد. ارزش تو همچون معدنی در عدن (شهر معروف به ثروت و جواهرات) بسیار بالا و گرانبهاست.
هوش مصنوعی: وقتی که روزگار به پایان برسد و اهل کشتینشینی (افراد در حال سفر یا تلاش) دست از کار بکشند، به مانند اینکه هنگامی که تو در لباس خود حرکت کنی، پردهاش کنار خواهد رفت.
هوش مصنوعی: اگر نسیم لطیف و دلچسبی که از حرکت سرو خرامان تو میوزد به درختان برسد، آنان هم از این نعمت برخوردار خواهند شد و چمن را سرسبز و زیبا خواهند کرد.
هوش مصنوعی: به محض اینکه پای تو، راه چمن را به سمت خود فراخوانده، چهرهی زیبا و دلنشین باد، به برگ گل و یاسمن تبدیل شده است.
هوش مصنوعی: نیکی و لطف هر کس چون قابل ناز بود، در عوض، بر پای او درد و رنجی چون نیشتر گل نسترن میباشد.
هوش مصنوعی: چشم من صورت تو را در آب دید و به من خبر داد، عقل مرا به خواب برد و به جانم شکی آورد.
هوش مصنوعی: یوسف در اینجا به زیبایی و جذابیت تو (سلطان حسن) تشبیه شده است، و این زیبایی در بازار تو به نمایش درآمده است. در این بازار، مردم چه مرد و چه زن، دربارهٔ تو و زیباییات صحبت میکنند و سر و صدای زیادی به راه انداختهاند.
هوش مصنوعی: حسن (سلطان حسن) بر من دو حق و مسئولیت دارد: یکی اینکه عشقش راهنمای من در زندگی است و دیگری اینکه عقل و خرد مرا به بیراهه میکشاند.
هوش مصنوعی: شمعی که نمایانگر وصال توست، جانافزا است، اما افسوس که آتش این شمع فقط بعد از جدایی و دوری از تو، خاموش میشود.
هوش مصنوعی: عشق دو نوع دارد؛ یکی عشق وصل که خوشایند است و دیگری عشق فراق که درد آور است. این عشق برای رقبا زیبا و دلنشین است، اما برای من مثل دیو (اهرمن) است و روح و جانم را آزرده میکند.
هوش مصنوعی: راز محبت من نسبت به تو مانند گنجی پنهان بود که دل از آن برداشته و آن را در کلامم به عنوان راز نگهداشتم.
هوش مصنوعی: وقتی که به درگاه تو آمدهام، عشق تو باعث شده که صد نفر از بندگان حبشی به خاطر من تبدیل به غلام و بندهای از نسل قریش شوند.
هوش مصنوعی: محل اصلی عشق تو، مانند یک مدرسه است که در آن صد نفر به نام بوعلی، که کودکانی هستند که قرآن و علم را میآموزند، در آنجا به تحصیل مشغولند و محتشم (شاعر) نیز استاد این علم و فن است.
هوش مصنوعی: وقتی که شروع به گفتن کلمات زیبا میکنم، پا به دعای سلطان حسن میگذارم و به روی پای سخن خود توجه میکنم.
هوش مصنوعی: پرچم (رایت) خورشید را تا زمانی که این بلندی (ارتفاع) وجود دارد، نشانهای از خوشبختی و اقبال باشد برای پرچم سلطان حسن.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هر که صبوحی کند با دل خرم بود
با دو لب مشکبوی، با دو رخ حور عین
آمد عید شریف فرخ و فرخنده باد
فیه کلوا و اشربوا یا ایها الصائمون
پیش پریشان مکن از پی آشوب من
زلف گره بر گره جعد شکن بر شکن
ای ز رخت برده نور فر کلاه سپهر
وی ز لبت برده آب رنگ عقیق یمن
از لب تو شرم داشت مایهٔ مل در قدح
[...]
برسر کویت بسی کشته و مرده ولی
کشته نیابد قصاص مرده نیابد کفن
قالواخراسان اخرجت رشأ
لیس له فی جماله
فقلت لاتنکروامحاسنه
فمطلع الشمس من
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.