تبارک الله ازین بخت و زندگانی من
که تا بمیرم زندان بود مرا خانه
اگر شنیدمی از دیگران حکایت خود
همه دروغ نمودی مرا چو افسانه
چو من مهندس دیدی که کردی از سمجی
بخاری و طنبی مستراح و کاشانه
ضعیف چشمم بی آفتاب چون خفاش
همی بسوزم بی شمع همچو پروانه
چو شانه شد جگرم شاخ شاخ ز انده آن
که موی دیدم شاخ سپید در شانه
ازین زمانه من از غبن پشت دست گزم
که بست پایم صد ره به دام بی دانه
چو شیر خایم دندان ز درد و روزی بود
که بود بر من دندان شیر دندانه
زمانه گر نکشد محنت مرا گیتی
که نه سپهر به پهلو فرو برد خانه
چو شادیم ز درمسنگ داده بود فلک
روا بود که کنون غم دهد به پیمانه
من از که دارم امروز امید مهر و وفا
که دوست دشمن گشته ست و خویش بیگانه
از آن عقیم شد این طبع نیک ره به ثنا
که هست مکرمت هر که بینم افسانه
درست و راست چو دیوانگان بر آن گویم
که در تو گیرم ازین روزگار دیوانه
تو خویشتن را مسعود سعد رنجه مدار
اگر نخواهی محنت مباش فرزانه
نکو نگفتی و هرگز نکو نداند گفت
رمیده دیوی ماند میان ویرانه
اگر چه کار به دولت مخنثان دارند
غلام مردان باش و بگوی مردانه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مسعود سعد در این قطعه از زندانِ پایانناپذیر خود مینالد: سیاهچالی که برایش همهچیز شده، چشمانی که در تاریکی ضعیف شده و مویی که سپید شده است. سپس از بیوفایی دوستان و خویشان و نبودنِ بخشندهای که سزاوار ستایش باشد شکایت میکند. در پایان خود را خطاب میکند که دانایی در این روزگار رنج میآورد، اما با این همه، هرچند کار به دست نامردان است، باید مردانه زیست و مردانه سخن گفت.
هوش مصنوعی: با طعنه و شگفتی میگوید: آفرین بر این بخت و زندگی من که تا روز مرگ، زندان خانهٔ من است.
هوش مصنوعی: اگر سرگذشت خودم را از زبان دیگران میشنیدم، همهاش را دروغ و افسانه میپنداشتم.
هوش مصنوعی: آیا مهندسی چون من دیدهای که از یک سیاهچال تنگ، هم آتشدان و هم اتاق و هم آبریزگاه و هم خانه ساخته باشد؟ یعنی همهٔ زندگیاش در همان یک سلول میگذرد.
هوش مصنوعی: در تاریکی زندان، چشمم مانند خفاش بیآفتاب ناتوان شده است و بیآنکه شمعی باشد، مانند پروانه میسوزم.
هوش مصنوعی: از اندوه اینکه در شانه تارهای سپید موی خود را دیدم، جگرم مانند دندانههای شانه پارهپاره شد.
هوش مصنوعی: از دست این روزگار از حسرت و زیان پشت دست میگزم، زیرا صدبار پایم را در دامی بیدانه گرفتار کرد؛ یعنی بیهیچ بهرهای گرفتارم ساخت.
هوش مصنوعی: اکنون از درد مانند شیر دندان بر هم میسایم، حال آنکه روزگاری بود که دندان شیر در برابر من کُند و دندانهدار میشد؛ یعنی روزی بسیار نیرومند بودم.
هوش مصنوعی: رنج من چنان سنگین است که اگر روزگار تاب کشیدن آن را نداشته باشد، شگفت نیست؛ زیرا حتی نُه آسمان زیر بار آن خانهٔ خود را فرو میریزند.
هوش مصنوعی: چون آسمان شادی را با ترازوی درمسنگ، یعنی بسیار اندک، به من داد، طبیعی است که اکنون غم را با پیمانه و فراوان بدهد.
هوش مصنوعی: امروز از چه کسی امید مهر و وفاداری داشته باشم، وقتی دوست دشمن شده و خویشاوند بیگانه؟
هوش مصنوعی: طبع من که در مدح و ستایش توانا بود، از آن رو سترون شد که بخشندگی هر کسی را که میبینم افسانهای بیش نیست.
هوش مصنوعی: مانند دیوانگان، آشکار و راست سخن میگویم تا تو را، ای روزگار دیوانه، به سرزنش بگیرم.
هوش مصنوعی: شاعر به خود میگوید: ای مسعود سعد، خود را رنجه مکن؛ اگر رنج نمیخواهی، خردمند مباش، زیرا در این روزگار دانایی مایهٔ رنج است.
هوش مصنوعی: به خود میگوید: سخن درستی نگفتی؛ و کسی که هرگز سخن درست گفتن نداند، مانند دیوی رمیده در ویرانه تنها میماند.
هوش مصنوعی: هرچند در این روزگار کارها در دست نامردان و زبونانی است که بخت یارشان شده، تو بندهٔ مردان باش و مردانه سخن بگو.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چو مست روی توام ای حکیم فرزانه
به من نگر تو بدان چشمهای مستانه
ز چشم مست تو پیچد دلم که دیوانه است
که جنس همدگر افتاد مست و دیوانه
دل خراب مرا بین خوشی به من بنگر
[...]
پدید نیست اسیران عشق را خانه
کجاست بند؟ که صحرا گرفت دیوانه
چنان ز فرقت آن آشنا بنالیدم
که خسته شد جگر آشنا و بیگانه
نخست گفتمت: ای دل، به دام آن سر زلف
[...]
پدر که رحمت حق بر روان پاکش باد
ز من دریغ نمیداشت پند پیرانه
چه گفت گفت که جان پدر نصیحت من
اگر قبول کنی اینت پند فرزانه
تو باز سدره نشینی فلک نشیمن تست
[...]
چراغ روی تو را شمع گشت پروانه
مرا ز حال تو با حال خویش پروا نه
خرد که قید مجانین عشق میفرمود
به بوی سنبل زلف تو گشت دیوانه
به بوی زلف تو گر جان به باد رفت چه شد
[...]
مرا که در دل و جان آرزوی بریانه
دو دیده در غم نان چون کباب گریانه
شنیده ای صفت اشتیاق مجنون را
مرا به کله و گیپا هزار چندانه
زشوق حلقه زنجیر زلبیا امروز
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.