هر آن جواهر کز روزگار بستانم
چرا دهم به خس و خار ار نه بستانم
به دست چپ بدهم آن گهر که در یک سال
بهای صد گهر از دست راست بستانم
چو تیر هر جا ناخوانده گر همی نروم
چرا که دایم سر کوفته چو پیکانم
بدان جهت همه کس را چو خویشتن خواهم
که من به دست و دل و تیغ گوهر افشانم
سخن نتیجه جانست جان چرا کاهم
گمان مبر که چو پروانه دشمن جانم
اگر جهان خرد خوانیم رواست که من
هم آخشیجم و هم مرکزم هم ارکانم
بلی به فرمان گویم اگر هجا گویم
از آنکه قول خداوند را به فرمانم
بخوان ز قرآن بر از یحب و ما یظلم
بدان طریق روم زانکه اهل قرآنم
کسی که خانه و خوانش ندیده ام هرگز
به مدح او سخن چرب و خوش چرا رانم
به گاه خدمت بر دستها چو بوسه دهم
چنان بگریم گویی که ابر نیسانم
چهار گوهر و هفت اخر و دوازده برج
هر آنچه بینی من صد هزار چندانم
من از دوازده و هفت و چار بگذشتم
چه گر به صورت با خلق عصر یکسانم
علوم عالم دانم ولیکن اندر عصر
اگر دو مردم دانم بدان که نادانم
خرد پشیمان نبود ز مدح گفتن من
ز مدح گفتن این مهتران پشیمانم
سزد که فخر کند روزگار بر سخنم
از آنکه در سخن از نادران گیهانم
خدای داند کز شعر نام جویم و بس
وگرنه جز به شهادت زبان نگردانم
بگفتم این وز من سر به سر سماع کنند
درست و راست که مسعود سعد سلمانم



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: مسعود سعد در این قصیده به دانش و سخن خود میبالد و میگوید گوهر سخنش را ارزان به ناکسان نمیدهد. او هجوگویی خود را با استناد به آیهٔ قرآن تنها پاسخ ستمدیده میداند و از ستودن کسانی که از آنان خیری ندیده، و نیز از مدح بزرگان روزگار، اظهار پشیمانی میکند. خود را برتر از عناصر و ستارگان و برجها و از نادرههای جهان در سخن میشمارد و هدفش از شعر را تنها نام نیک میداند.
هوش مصنوعی: هر گوهری (سخن و هنری) که از روزگار به دست میآورم، چرا باید آن را بیآنکه بهایش را بگیرم به مردم پست و بیارزش ببخشم؟
هوش مصنوعی: آن گوهر را با دست چپ (بهآسانی) میدهم، به شرط آنکه با دست راست بهای صد گوهر را بگیرم. یعنی سخنم را ارزان نمیفروشم.
هوش مصنوعی: اگر مانند تیر ناخوانده به هر جا نمیروم، از آن است که همیشه مانند پیکان سرکوفته و خوارشدهام.
هوش مصنوعی: از این رو برای همه همان را میخواهم که برای خود، زیرا من با دست و دل و شمشیر گوهر میافشانم و بخشندهام.
هوش مصنوعی: سخن زادهٔ جان است؛ پس چرا جانم را بکاهم و سخن را هدر دهم؟ گمان مکن که مانند پروانه دشمن جان خویشم.
هوش مصنوعی: اگر مرا جهان خرد بنامی رواست، زیرا من هم عنصر و هم مرکز و هم ارکان آن جهانم.
هوش مصنوعی: آری، اگر هجو بگویم به فرمان میگویم، چون فرمانبردار سخن خداوندم.
هوش مصنوعی: آیهٔ قرآن را بخوان که خداوند آشکار گفتن بدی را دوست ندارد مگر از کسی که بر او ستم شده؛ من چون اهل قرآنم از همین راه میروم و تنها وقتی ستم ببینم هجو میگویم.
هوش مصنوعی: کسی را که هرگز خانه و سفرهاش را ندیدهام و از او بهرهای نبردهام، چرا با سخن نرم و شیرین بستایم؟
هوش مصنوعی: هنگام خدمت که بر دست بزرگان بوسه میزنم، چنان گریه میکنم که گویی ابر بهاریام.
هوش مصنوعی: چهار عنصر و هفت ستاره و دوازده برج، هر چه ببینی، من صد هزار برابر آنم.
هوش مصنوعی: من از دوازده برج و هفت ستاره و چهار عنصر فراتر رفتهام، هرچند در ظاهر با مردم روزگار یکسانم.
هوش مصنوعی: دانشهای جهان را میدانم، اما اگر در این روزگار دو انسان راستین بشناسم، بدان که نادانم؛ یعنی چنین کسانی یافت نمیشوند.
هوش مصنوعی: خرد از مدحگویی من پشیمان نیست، اما من از ستودن این بزرگان پشیمانم.
هوش مصنوعی: سزاوار است که روزگار به سخن من ببالد، زیرا در سخنوری از کمیابهای جهانم.
هوش مصنوعی: خدا میداند که از شعر تنها نام نیک میجویم، وگرنه زبانم را جز به گفتن شهادتین نمیگرداندم.
هوش مصنوعی: این را گفتم و همه از من بشنوند که بهراستی و درستی من مسعود سعد سلمانم.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ز هر بدی که تو دانی هزار چندانم
مرا نداند از آن گونه کس که من دانم
به آشکار بدم در نهان ز بد بترم
خدای داند و من ز آشکار و پنهانم
تن من است چو سلطان معصیتفرمای
[...]
بعهدهای گذشته امین من آن بود
که شعر خوانم بر آنکه سیم بستانم
بقحطسالی افتادم از هنرمندان
که گر بیان کنم آنرا بشرح نتوانم
اگر بیابم آنرا که شعر دریابد
[...]
خوشی خوشی تو ولی من هزار چندانم
به خواب دوش که را دیدهام نمیدانم
ز خوشدلی و طرب در جهان نمیگنجم
ولی ز چشم جهان همچو روح پنهانم
درخت اگر نبدی پا به گل مرا جستی
[...]
یکی یهود و مسلمان، نزاع میکردند
چنان که خنده گرفت از حدیثِ ایشانم
به طَیرَه گفت مسلمان: گر این قبالهٔ من
درست نیست، خدایا، یهود میرانم
یهود گفت: به تورات میخورم سوگند!
[...]
بیا بیا صنما بیش از این مرنجانم
دمی به لطف دلم ده که بس پریشانم
چو بلبل از غم عشق تو تا به کی نالم
به دیده چند کشم خارت ای گلستانم
دو زلف شست تو بر هم شکست پیوندم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.