صنما بی تو دلم هیچ شکیبا نشود
و گر امروز شکیبا شد فردا نشود
یکدل و یکتا خواهم که بوی جمله مرا
و آنکه او چون تو بود، یکدل و یکتا نشود
تجربت کردم و دانا شدم از کار تومن
تا مجرب نشود مردم، دانا نشود
ناز چندان کن بر من که کنی صحبت من
تا مگر صحبت دیرینه معادا نشود
نکشم ناز ترا و ندهم دل به تو هم
تا مرا دوستی و مهر تو پیدا نشود
گویی از دو لب من بوسه تقاضا چه کنی
وامخواهی نبود کو به تقاضا نشود
به مدارا دل تو نرم کنم و آخر کار
به درم نرم کنم، گر به مدارا نشود
و گر این عاشق نومید شود از در تو
از در خسرو شاهنشه دنیا نشود
دادگر شاهی کز دانش و دریافتگی
سخنی بر دلش از ملک معما نشود
گشته یک نیمه جهان او را وز همت خویش
نپسندد که بر آن نیمه توانا نشود
مشرق او را شد و مغرب مر او را شده گیر
هرکرا شرق بود، غرب جز او را نشود
عجب از قیصرم آید، که بدان ساده دلیست
کو ز مسعود براندیشد و شیدا نشود
ملکت قیصر و فغفور تماشاگه اوست
ظن بری هرگز روزی به تماشا نشود؟
دولت آنها، فرتوت شد و کار کشفت
هر که فرتوت شود هرگز برنا نشود
دولت تازه ملک دارد، امروزین روز
دولتی کز عقب آدم و حوا نشود
به که رو آرد دولت، که بر او نرود؟
به کجا یازد جیحون، که به دریا نشود؟
مردمان قصه فرستند ز صنعا بر او
گر دگر سال وکیلش سوی صنعا نشود
کرد هیجا و فراوان ملک و ملک گرفت
زین سبب شاید اگر هیچ به هیجا نشود
پس اعدا به شبیخون برود دولت شاه
گر زمانی به طلب او سوی اعدا نشود
هر چهاند این ملکان بنده و مولای ویند
هیچ مولا به تن خود سوی مولا نشود
زین فزون از ملکان نیز نباشد ملکی
هر که مولای کسی باشد، مولا نشود
ملکان رسوا گردند کجا او برسد
ملک او باید کو هرگز رسوا نشود
تا نباشد ملکی چون او، وین خود نبود
به طلب کردن او میر همانا نشود
خبر فتح برآمد خبر نصرت تو
جز ملک را ظفر و فتح مهنا نشود
آب کار عدو افتاد ز بالا به نشیب
هیچ آبی ز نشیبی سوی بالا نشود
کار شه به شود و کار عدو به نشود
نشود خرما خار و خار خرما نشود
خانه از موش تهی کی شود و باغ ز مار
مملکت از عدوی خرد مصفا نشود
مار تا پنهان باشد نتوان کشت او را
نتوان کشت عدو تا آشکارا نشود
درد یکساعت اندر تنشان و سرشان
راحتی شد متواتر که ز اعضا نشود
تیر را تا نتراشی نشود راست همی
سرو را تا که نپیرایی والا نشود
از سر شاسپرم تا نکنی لختی کم
ندهد رونق و بالنده و بویا نشود
شمع تاری شده را تا نبری اطرافش
بر نیفروزد و چون زهرهٔ زهرا نشود
این نشاطیست که از دلها غایب نشود
وین جمالیست که از تنها، تنها نشود
این نگارستان، وین مجلس آراسته را
صورت از چشم دل و چشم سر ما نشود
این سماع خوش و این نالهٔ زیر وبم را
نغمه از گوش دل و گوش هویدا نشود
تا همی خاک زمین بیضهٔ عنبر نشود
تا همی سنگ زمین لؤلؤ لالا نشود
جام صهبا گیر از دست بت غالیه موی
دست تو خوب نباشد که به صهبا نشود
تا می ناب ننوشی نبود راحت جان
تا نبافند بریشم خز و دیبا نشود
ملکا بر بخور و کامروایی میکن
هرگز این مملکت و دولت، یغما نشود



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این مدح به ستایش سلطان مسعود غزنوی میپردازد و بیان میکند که بدون او، دل هیچگاه آرام نمیشود. او به تجربههای خود اشاره کرده و میگوید که محبت و دوستی واقعی نیازمند صبر و مدارا است. شاعر بر این باور است که دولت و حکومت سلطان مسعود بینظیر و برتر از همهی شاهان دیگر است و هیچکس نمیتواند به مقام او نزدیک شود. همچنین، او تأکید دارد که پیروزی و شرف از آن سلطان است و با وجود دشمنان، در عدم وجود سلطان هیچ آرامش و ترقیای حاصل نمیشود. این شعر در نهایت بر اهمیت سلطنت او و تأثیر عمیق آن بر سرنوشت کشور تأکید میکند.
هوش مصنوعی: دل من بدون تو هیچ راحتی نخواهد داشت و اگر امروز تحمل کند، فردا دیگر تاب نخواهد آورد.
هوش مصنوعی: تنها و یگانهام را میخواهم که بوی دوستیهای من را حس کند، و کسی مشابه تو که به این حال نزدیک باشد وجود ندارد.
هوش مصنوعی: از تجربههای خود فهمیدهام که تا انسان به آزمونهای زندگی نپردازد و تجربه نکند، نمیتواند دانا شود و آگاهی پیدا کند.
هوش مصنوعی: مدت زیادی به ناز خود بر من ادامه بده تا شاید گفتگوی قدیم ما از یاد نرود.
هوش مصنوعی: من به تو ناز نمیکنم و دلم را به تو نمیسپارم تا زمانی که دوستی و عشق تو در وجودم شکل نگیرد.
هوش مصنوعی: به نظر میرسد تو درخواستی داری برای بوسیدن از من، اما من به هیچ وجه درخواستی را برآورده نمیکنم؛ چرا که آنچه را تو انتظار داری به سادگی حاصل نمیشود.
هوش مصنوعی: برای آرام کردن دل تو سعی میکنم، و در نهایت امیدوارم که بتوانم تو را به خانهام بیاورم، اگر با نرمی نتوانم، راهی دیگر نخواهم داشت.
هوش مصنوعی: اگر این عاشق از در تو ناامید شود، دیگر از در پادشاه بزرگ عالم هم امیدی ندارد.
هوش مصنوعی: سلطان مسعود، که دارای علم و درک بالایی است، به گونهای است که هیچکس نمیتواند در دل او سخنی از ملک و معما (مسائل پیچیده و سیاسی) بنشاند.
هوش مصنوعی: نصف جهان به او وابسته است و او از تلاش و قدرت خود راضی نیست، زیرا نمیخواهد که بر آن نیمه از جهان که به او تعلق دارد، ناتوان بماند.
هوش مصنوعی: سلطان مسعود را مشرق و مغرب عالم میدانند، زیرا هر کسی که در شرق قرار دارد، نمیتواند از وجود او در غرب بیخبر باشد.
هوش مصنوعی: عجب من از قیصر است که او در عین سادگی، به مسعود فکر میکند و به او شیفته نمیشود.
هوش مصنوعی: حکومت قیصر و فغفور (دو فرمانروای مشهور) محل نمایش قدرت و عظمت اوست. آیا ممکن است روزی به این قدرت و عظمت شک و تردید وجود داشته باشد؟
هوش مصنوعی: دولت و حکومت آنها به زوال رسید و کارشان نابود شد؛ هر کس که از پا افتاده و پیر شود، هرگز جوان و سرزنده نخواهد شد.
هوش مصنوعی: دولت در این روزگار به تازگی مانند یک ملک، در اختیار ماست و چنین دولتی دیگر از زمان آدم و حوا به وجود نخواهد آمد.
هوش مصنوعی: دولت به کدام سو میرود که بر او آسیبی وارد نشود؟ کجا میتواند از جیحون (رودی در ایران) فرار کند که به دریا نرود؟
هوش مصنوعی: مردم داستانها و خبرهایی از شهر صنعا برای سلطان مسعود میفرستند، حتی اگر برای سالهای دیگر وکیل (نماینده) او به صنعا نرود.
هوش مصنوعی: به خاطر کارهایی که در سرزمینهای دور و فراوان انجام داده و پادشاهی را بهدست آورده، شاید به خاطر همین کارها باشد که هیچگاه به سرزمینهای دیگر نرود.
هوش مصنوعی: دشمنان با حمله شبانه بر دولت شاه میآیند، زیرا اگر زمانی شاه به جستجوی آنان نرود، دولت او آسیب میبیند.
هوش مصنوعی: همهٔ این پادشاهان و فرمانروایان به نوعی بندگان و زیر دستان او هستند و هیچ کس نمیتواند به تنهایی و بدون وابستگی به مولا، به مقام مولایی دست یابد.
هوش مصنوعی: هیچ کس بیشتر از حاکمان و پادشاهان، مال و اموال ندارد؛ زیرا هر کسی که زیر دست کسی باشد، نمیتواند به مقام مولا بودن برسد.
هوش مصنوعی: هر که در سلطنت و قدرتش به پای سلطان مسعود غزنوی برسد، خود را رسوا خواهد کرد، زیرا ملک او باید به گونهای باشد که هرگز رسوا نشود.
هوش مصنوعی: تا وقتی که مانند او فرمانروایی وجود نداشته باشد، در واقع درخواست کردن از او هیچ معنایی ندارد؛ زیرا نبود چنین فردی در حقیقت به معنای عدم وجود شخصیتی است که شایستهٔ طلب باشد.
هوش مصنوعی: خبر پیروزی به گوش رسید و به جز سلطنت تو، هیچکس به اندازهی تو خوشبخت و پیروز نیست.
هوش مصنوعی: اوضاع برای دشمن بدتر شده و شکست او حتمی است، زیرا هیچ اقدامی نمیتواند او را از این وضعیت نجات دهد. هر تلاشی از طرف دشمن به سوی جلو نتیجهای ندارد و او به پایین میرود.
هوش مصنوعی: کار پادشاه به خوبی پیش میرود و کار دشمن به نتیجه نمیرسد؛ درخت خرما هرگز تبدیل به خاری نمیشود و برعکس.
هوش مصنوعی: خانه هرگز از موش خالی نمیشود و باغ هم نمیتواند از مار پاک شود، مملکت هم بدون نابود شدن دشمن کوچک، پاک و زیبا نخواهد شد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که دشمن (عدو) پنهان است، نمیتوان او را از بین برد؛ با این حال، دشمنی که به طور علنی و آشکار ظاهر نشود، همچنان خطرناک باقی میماند.
هوش مصنوعی: درد یک ساعت در بدن و سر آنها وجود دارد، ولی متوجه نمیشوند که راحتی از اعضای آنها دور نیست.
هوش مصنوعی: برای اینکه تیرِ عشق به هدف بخورد، باید آن را درست و دقیق تراشید. همچنین، تا سرو (درخت یا انسان با قامت بلند) را زیبا و مرتب نکنید، به زیبایی و شکوه آن افزوده نخواهد شد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که از سر شاسپر (شخصیتی افسانهای) برش دارن، هیچ گاه رونق و تازگی و زیباییاش کم نخواهد شد.
هوش مصنوعی: شمعی که در محیط تاریک قرار گرفته، تا زمانی که اطرافش را پاک نکنند و روشن نکنند، نمیتواند نور و روشنی پخش کند و همچون زهره (ستارهای درخشان و زیبا) نمیگردد.
هوش مصنوعی: این شادیای است که هیچوقت از دلها دور نمیشود و این زیباییای است که در تنهایی نیز، تنها نمیماند.
هوش مصنوعی: این باغ زیبا و این مجلس آراسته، دیدنی نیست و نمیتوانیم آن را با چشم دل و چشم سر خود ببینیم.
هوش مصنوعی: این آواز دلانگیز و این نالهٔ ملایم را نمیتوان تنها با گوش ظاهری شنید، بلکه باید با گوش دل به آن توجه کرد تا زیبایی و تأثیر آن را درک کرد.
هوش مصنوعی: تا زمانی که خاک زمین مثل عنبر خوشبو نشود و سنگهای زمین به صورت لؤلؤ (مروارید) و زیبا درنیایند.
هوش مصنوعی: از بستان آغوش محبوب (بت غالیه موی) بگیر جام شراب (صهبا) را، چراکه دست تو آنقدر زیبا نیست که ارزش نوشیدن شراب را داشته باشد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که از شراب ناب نداشته باشی آرامش و راحتی روح، و تا موقعی که برای تو از خز و دیبا (پارچههای گرانقیمت) نباستند، شادی و خوشبختی به وجود نخواهد آمد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، خوش بگذران و از خوشی بهرهمند شو. هرگز نباید این سرزمین و حکومت، به غارت و نابودی برسد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
راه مقصود طی از آبله پا نشود
گره از رشته به دندان گهر وا نشود
محفل آرای سخن را طرفی در کارست
طوطی از آینه بی واسطه گویا نشود
عشرت روی زمین در گره دلتنگی است
[...]
سازوبرگ طرب از ساغر و مینا نشود
شاهدی تا نبود عیش مهیا نشود
بیتو از سیل سرشکی که به مژگان دارم
نیست در عهد من آنشهر که صحرا نشود
بسکه از جوش دلم اشگ بخود مینالد
[...]
هر بتی قبله نمای دل دانا نشود
طوطی عقل ز هر آینه گویا نشود
عاشق از جلوهٔ معشوق نمایان گردد
سرو تا سر نکشد فاخته پیدا نشود
بر در دل چه زنی حلقه که این قفل گران
[...]
عاشق آنست که در هجر شکیبا نشود
گر شکیبد بشبی باز بفردا نشود
گو بگردن ننهد سلسله زلف بتان
هر که او خواهد دیوانه و شیدا نشود
دیدمش خرقه و دستار بمیخانه گرو
[...]
داو را مهر تو از من به دگرجا نشود
به کجا تازد جیحون که به دریا نشود
دل تاج الشعرا بی تو شکیبا نشود
اگر امروز شکیبا شد فردا نشود
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.