ابر آذاری چمنها را پر از حورا کند
باغ پر گلبن کند، گلبن پر از دیبا کند
گوهر حمرا کند از لؤلؤ بیضای خویش
گوهر حمرا کسی از لؤلؤ بیضا کند
کوه چون تبت کند چون سایه بر کوه افکند
باغ چون صنعا کند چون روی زی صحرا کند
نالهٔ بلبل سحرگاهان و باد مشکبوی
مردم سرمست را کالیوه و شیدا کند
گاه آن آمد که عاشق برزند لختی نفس
روز آن آمد که تائب رای زی صهبا کند
من دژم گردم که با من دل دوتا کردهست دوست
خرم او باشد که با او دوست دل یکتا کند
هر زمان جوری کند بر من به نو معشوق من
راضیم راضی به هرچ آن لالهرخ با ما کند
گر رخ من زرد کرد از عاشقی گو زرد کن
زعفران قیمت فزون از لالهٔ حمرا کند
ور همیچفته کند قد مرا گو چفته کن
چفته باید چنگ تا در چنگ ترک آوا کند
ور همی آتش فروزد در دل من، گو فروز
شمع را چون برفروزی روشنی پیدا کند
ور ز دیده آب بارد بر رخ من گو ببار
نوبهاران آب باران باغ را زیبا کند
ور فکندهست او مرا در ذل غربت گو فکن
غربت اندر خدمت خواجه مرا والا کند
آفتاب ملکت سلطان که دست جود او
خواهد او را کز میان خلق بیهمتا کند
بوی خلقش خاک را چون عنبر اشهب کند
رنگ رویش، مشک را چون لولوی لالا کند
روز بزم از بخش مال و روز رزم از نعل خنگ
روی دریا کوه و روی کوه چون دریا کند
چشم حورا چون شود شوریده رضوان بهشت
خاک پایش توتیای دیدهٔ حورا کند
نور رایش تیره شب را روز نورانی کند
دود خشمش روز روشن را شب یلدا کند
حاسد ملعون چرا خرم دل و شادان شود
گر زمانی بخت خواجه تندی و صفرا کند
تندی و صفرای بخت خواجه یک ساعت بود
ساعتی دیگر، به صلح و آشتی مبدا کند
همچو معشوقی که سالی با تو همزانو شود
ناز را، وقت عتابی در میان پیدا کند
دولت مسعود خواجه گاهگاهی سرکشد
تا نگویی خواجهٔ فرخنده از عمدا کند
تا بداند خواجه کش دشمن کدام و دوست کیست
در سرای این و آن نیکوتر استقصا کند
با چنین کم دشمنان کی خواجه آغازد به جنگ
اژدها را حرب ننگ آید که با حربا کند
دشمنش اندیشه تنها کرد و برگردن فتاد
اوفتد بر گردن آن کاندیشهٔ تنها کند
هر که او دارد شمار خانه با بازار راست
چون به بازار اندر آید خویشتن رسوا کند
ابله آن گرگی که او نخجیر با شیران کند
احمق آن صعوه که او پرواز با عنقا کند
نه هر آنکو مال دارد، میل زی ملکت کند
نه هر آنکو تیغ دارد، قصد زی هیجا کند
دشمنش را گو: شراب جهل چون خوردی تو دوش
صابری کن، کاین خمار جهل تو «فردا کند»
با بزرگی از بزرگان جهان پهلوزدی
ابله آنکس کو به خواری جنگ با خارا کند
پر پروانه بسوزد با درخشنده چراغ
چون چخیدن با چراغ روشن زهرا کند
مرغک خطاف را عنبر بماند در گلو
چون به خوردن قصد سوی عنبر شهبا کند
خواجه بر تو کرد خواری آن سلیم و سهل بود
خوار آن خواری که برتو زین سپس غوغاکند
هر که او مجروح گردد یکره از نیش پلنگ
موش گرد آید بر او، تا کار نازیبا کند
ای خداوندی که بوی کیمیای خلق تو
کوه خارا را همی چون عنبر سارا کند
تا همی باد بهاری باغ را رنگین کند
تا همی ابر بهاری راغ را برنا کند
قدر تو بیشی کند، کردار تو پیشی کند
بخت تو خویشی کند، گفتار تو بالا کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر در ستایش خواجه احمد، وزیر سلطان مسعود غزنوی سروده شده و بر ویژگیهای مثبت و بزرگی او تأکید دارد. شاعر با توصیف زیباییهای طبیعت و بوی خوش، نشان میدهد که همچون بهار، حضور او در زندگی مردم شگفتی و شادی به ارمغان میآورد. همچنین به خوبی و جود او اشاره کرده و او را همچون خورشید و ستاره مینامد که در دل روز و شب نورافشانی میکند. در طول شعر، بر اهمیت دانش و آگاهی تأکید شده و دشمنیها به عنوان آثار جهل و نادانی توصیف میگردد. در نهایت خواجه احمد به عنوان شخصیتی نیکو، دلسوز و شایسته معرفی میشود که میتواند به جامعه خود خدمت کند.
هوش مصنوعی: ابر آبی، چمنها را پر از نرگس زیبا میکند، باغی که پر از گلهاست، گلها را به جامهای زیبا آراسته میکند.
هوش مصنوعی: از مرواریدهای سفید، مروارید قرمز درست میشود. کسی میتواند مروارید قرمز تولید کند که دارای مروارید سفید باشد.
هوش مصنوعی: کوه مانند تبت (کوه مقدس در تبت) میشود، وقتی که سایهاش بر کوه افکنده شود، و باغ مانند صنعا (پایتخت یمن) میشود، وقتی که به زیبایی و سرسبزی دشتها و صحراهایش میرسد.
هوش مصنوعی: نالهٔ بلبل در صبحگاه و باد خوشبو، حال مردم سرمست را شاد و سرخوش میکند.
هوش مصنوعی: گاهی پیش میآید که عاشق اندکی آرامش میکند و روزی خواهد آمد که توبهکننده هم از شراب خوشگوار لذت خواهد برد.
هوش مصنوعی: من غمگین میشوم از اینکه کسی که با من صمیمی شده، دلش با دو نفر است، اما دوست شاد و خوشحال کسی است که میتواند به دوستی واقعی نایل آید.
هوش مصنوعی: در هر لحظه، معشوق من رفتاری جدیدی با من دارد و من به آن راضی هستم؛ راضی هستم به هر چیزی که آن چهرهٔ زیبا با من انجام دهد.
هوش مصنوعی: اگر به خاطر عشق، رنگ رویم زرد شد، او را تشویق کن که هر چه میخواهد بکند؛ چون رنگ زعفران از لالهٔ سرخ گرانبهاتر است.
هوش مصنوعی: اگر کسی قد من را گرفت، بگو آن را محکمتر بگیرد، چون باید چنگی بزنند تا صدای زیبای چنگ را برنوازند.
هوش مصنوعی: اگر در دل من آتش شعلهور باشد، بگو شمع را هم روشن کن؛ چون وقتی شمع روشن شود، نور و روشنیاش ظاهر میشود.
هوش مصنوعی: اگر از چشمانم اشکی بریزد، بگذار بریزد، زیرا بغض و غم من را زیباتر خواهد کرد، همانطور که باران بهار باعث زیبایی باغها میشود.
هوش مصنوعی: اگر او (خواجه احمد وزیر) مرا در ذلت غربت انداخته است، بگو که این غربت در خدمت خواجه مرا بزرگ و ارزشمند میکند.
هوش مصنوعی: سخن از این است که آفتاب پادشاهی سلطان، که دست بخشندگیاش او را از دیگران متمایز میکند، به خاطر وجود او (سلطان) در میان مردم، او را بیهمتا و برجسته خواهد کرد.
هوش مصنوعی: بوی وجود او (احمد وزیر) باعث میشود که خاک مانند عنبر (عطر و خوشبو) شود و رنگ روی او باعث میشود که مشک (عطری خوشبو) مانند لولوی لالا (که به معنای خوشبو است) شود.
هوش مصنوعی: در روزهایی که برای تفریح و جشن (بزم) است، بخشش و نعمت او مانند مال و ثروت است و در روزهایی که برای جنگ و نبرد (رزم) است، ضربت و آسیب وارد شده بر دشمن مانند نعل (پاخور) اسب را منحصر به فرد و قوی میکند، به طوری که کوه را به اندازه دریا و گستردگی آن به خود میگیرد.
هوش مصنوعی: چشمان حوریان بهشتی، وقتی به خاک پای او مینگرند، به اندازهای شگفتزده و سرگشته میشوند که باعث میشود این خاک برای آنها مانند تیتانیوم (توتیای) چشم باشد. در اینجا، او به شکوه و مقام شخصی اشاره دارد که در نظر حوریان بهشتی بسیار بزرگ و محترم است.
هوش مصنوعی: نور سرافرازیش شب تاریک را به روشنی روز تبدیل میکند، اما خشم او میتواند روز روشن را به شب یلدا، که نشاندهندهٔ طولانیترین شب سال است، بدل کند.
هوش مصنوعی: حسود بدجنس چرا باید خوشحال و شاد باشد، وقتی که بخت خواجه گاهی دچار سختی و ناملایمتی میشود؟
هوش مصنوعی: خوشبختی و بدشانسی خواجه به حال او بستگی دارد و ممکن است که یک لحظه دچار سختی و در لحظهای دیگر به آرامش و صلح برسد.
هوش مصنوعی: خواجه احمد وزیر مانند معشوقی است که سالها در کنار تو باشد و در لحظهای که دلخوری پیش بیاید، ناز و غمش نمایان شود.
هوش مصنوعی: دولت مسعود (سلطان مسعود غزنوی) گاهگاهی به خواجه احمد وزیر توجه میکند تا کسی فکر نکند که خواجه احمد از روی عمد چنین میکند که خوشبخت و خوششانس است.
هوش مصنوعی: خواجه باید بداند که دشمن کیست و دوست چه کسی، پس در این بینش در خانههای مختلف خوب تحقیق و بررسی کند.
هوش مصنوعی: خواجه با چنین دشمنان کمی که دارد، چگونه باید جنگ را آغاز کند؟ نبرد با اژدهای خطرناک کار ننگینی است که با جنگاوری اندک انجام نمیشود.
هوش مصنوعی: دشمن تنها بر روی اندیشهاش تمرکز کرده و فکر میکند، اما آن تفکر تنها به او آسیب میزند و موجب سقوطش خواهد شد.
هوش مصنوعی: هر کسی که تعداد خانهاش با بازار برابر باشد، هنگامی که وارد بازار شود، خود را بی آبرو میکند. این به این معناست که اگر فردی در سطح اجتماعیاش این همه به جمع تجار و بازرگانان نزدیک باشد، خود را در معرض قضاوت و انتقاد قرار میدهد.
هوش مصنوعی: ابله، گرگ است که با شیران شکار میکند، و احمق، پرندهٔ «صعوه» است که فکر میکند میتواند با «عنقا» (پرندهای افسانهای) پرواز کند. این ابیات به نادانی و بیخود بودن کسانی اشاره دارند که در موقعیتهای نادرست قرار میگیرند یا خود را به چالشهای غیرممکن میاندازند.
هوش مصنوعی: نه هر کسی که ثروت دارد، عشق به حکومت و سلطنت دارد و نه هر کسی که شمشیر دارد، قصد جنگ و نبرد میکند.
هوش مصنوعی: به دشمنش بگو که وقتی به خاطر نادانیات شراب جهل را نوشیدی، امشب صبر کن؛ چون خمار و پیامد نادانیات فردا تو را آزار خواهد داد.
هوش مصنوعی: این بیت به این مفهوم اشاره دارد که کسی که به جنگ و دشمنی با شخصی بزرگ و با ویژگیهای برجسته میپردازد، در واقع به خاری و ذلت خود میافزاید و به نوعی ابله محسوب میشود. جنگیدن با کسی که از او برتر است، نشانهٔ نادانی است.
هوش مصنوعی: پر پروانه (که نماد شوق و عشق است) به خاطر درخشندگی و نور چراغ (که نماد محبوب است) از حرارت آتش میسوزد، درست مثل این که پروانهای بخواهد به چراغ روشن نزدیک شود و خود را به خطر بیندازد.
هوش مصنوعی: پرندهای کوچک به نام خطاف، که در آن زمان آن را عنبر مینامیدند، در گلو به حالت انتظار میماند تا وقتی که به قصد خوردن به سوی عنبر شهبا (نوعی خوشبو) برود. این تصویر به نوعی دلالت بر آرزو و تمایل دارد.
هوش مصنوعی: خواجه (احمد وزیر) به تو (شاعر) بیاحترامی کرد، ولی این بیاحترامی سهل و ساده است. آن بیاحترامی که بر تو ببارد و زود غوغا کند، بسیار خوارتر از این است.
هوش مصنوعی: هر کس که زخم خورده باشد، حتی یک بار، مانند کسی که از نیش پلنگ آسیب دیده، در برابر او موش هم میتواند کار زشت و نازیبایی انجام دهد.
هوش مصنوعی: ای خدای بزرگ، تو به خاطر وجود خود و ویژگیهای شگفتانگیزت، حتی سنگهای سخت کوه را خوشبو و خوشعطر همانند عنبر میسازی.
هوش مصنوعی: باد بهاری باعث میشود که باغ سرسبز و زیبا شود و باران بهاری نیز علفها و گیاهان را جوان و شاداب میکند.
هوش مصنوعی: ارزش تو بالاتر میرود، رفتار تو برتری پیدا میکند، شانس تو مونس و همراه تو میشود و سخن تو اعتبار و مقام تو را بالا میبرد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
هر که جان خفته را از خواب جهل آوا کند
خویشتن را گرچه دون است، ای پسر، والا کند
هر کسی کهش خار نادانی به دل در خست نیش
گر بکوشد زود خار خویش را خرما کند
علم چون گرماست نادانی چو سرما از قیاس
[...]
باد نوروزی زمین را جامه از دیبا کند
تارش از یاقوت سازد پودش از مینا کند
گلستان را چون یکی بیجاده گون پیدا کند
مرغ دستان سازد ابر شاخ گل شیدا کند
ابر آزاری ز دریا روی در صحرا کند
[...]
قصه پر غصه بر درگاه خاتون جهان
عرضه دارم گر ز راه مکرمت اصغا کند
میکند گردون دون با من ستم بیموجبی
عدلت آخر چون روا دارد که او اینها کند
هر زمان آرد محصل نسخه ئی کابن یمین
[...]
هر شبی سودای چشمش بر سرم غوغا کند
غمزهاش صد فتنه در هر گوشهای پیدا کند
از می سودای چشمت خوش برآید جان من
سر خوش است امشب خمار مستیش فردا کند
پایه من بر سر بازار سودایش شدست
[...]
گر کشد گاهی عنان از ناز و میل ما کند
توسن نازش ز خوبی باز تندیها کند
قطره یی از اشک خود در ساغرش خواهم فکند
باشد این تخم محبت در دل او جا کند
جلوه طاووس حسنش صید شاهان میکند
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.