زد حلقه دوش بر دل ما یار معنوی
گفتم که کیست گفت که در باز کن توی
گفتم که من چگونه توام گفت ما یکیم
از بهر روی پوش نهان گشته در دوی
ما و منی و او و توئی شد حجاب تو
از خود بدینحجاب چو محجوب میشوی
خواهی که ما و او بشناسی که چون یکیست
بگذار زین منی و ازین مایی و توی
بگذر از این جهان که درین کهنه و نو است
آنگه ببین یکیست درین کهنه و نوی
نقش و نگار نقش نگار است بیگمان
مائی نهان شده است درین نقش با توی
جز مطربی بدان که درین پرتو خوش سر است
گر صد هزار نغمه و اواز بشنوی
نینی غلط که مهر سپهر حقیقتی
گرچه گهی چو ذرّه و گاهی چو پرتوی
ایمغربی تو سایه خورشید مشرقی
زان سایه وارد ز پی خورشید میدوی
آنچه تو جویای آنی گر شوی بیتو توئی
در مثال سایه خورشید در پی میدوی
تا تو غیری را تصور کردهای جویای من
کی توانی گشت یکتا با چنین شرک و دوی
دیده بگشا باری اندر خود نظر کن گر کنی
در جمالت وحدت خود شو چو یکتا میشوی
عزلتی گر زانکه میگیری بگیر از خویشتن
منزوی گر میشوی باری هم از خود منزوی
تا هر آنجا هست که میجوئی ز خود گردد روا
تا هر آنچیزی که میپرسی هم از خود بشنوی
رهروانرا راه به پایان کجا پایان رسد
تا بساط راه بار هرو نگردد منزوی
رهرو و ره را بدور انداز بی هر دو برو
چونکه میدانی حجاب تست راه رهروی
تا تو با خویشی گدا و بینوا و مفلسی
تا تو بیخویشی قباد و کیقباد و خسروی
گرچه از خورشید تابان نیست پرتو منفصل
مغربی را خود تو خورشیدی و خود پرتوی
الغرض در مقطع از مطلع شهیدی آورم
آنچه تو جویای آنی گر شوی بیخود توی



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: غزل با ماجرایی آغاز میشود که یار معنوی شبانه در دل شاعر را میکوبد و در پاسخِ «کیستی» میگوید «تو خودت هستی». سپس شاعر توضیح میدهد که من و ما و تو پردههای دوگانگیاند و جوینده باید از خود، از راه و از رهرو بگذرد تا وحدت را دریابد. مغربی خود را سایهای میداند که در پی خورشید میدود، ولی در پایان نتیجه میگیرد که او خود هم خورشید است و هم پرتو، و مطلوبش با بیخودی در خود او یافت میشود.
هوش مصنوعی: دیشب یار معنوی و حقیقی در دل ما را کوبید. پرسیدم کیستی؟ گفت: تو خودت هستی، در را باز کن.
هوش مصنوعی: گفتم من چگونه تو هستم؟ گفت ما در حقیقت یکی هستیم و تنها برای پوشاندن چهره، در صورت دوگانگی پنهان شدهایم.
هوش مصنوعی: گفتن «ما» و «من» و «او» و «تو» پردهای بر تو شده است و با همین پرده است که از خودت محجوب و دور میمانی.
هوش مصنوعی: اگر میخواهی بفهمی که «ما» و «او» چگونه یکی است، این منیّت و مایی و تویی را رها کن.
هوش مصنوعی: از این جهان که پیوسته کهنه و نو میشود بگذر؛ آنگاه میبینی که در همهٔ این کهنگیها و نوشدنها یک حقیقت بیشتر نیست.
هوش مصنوعی: بیگمان همهٔ نقشها و جلوهها نقش همان نگار است و حقیقت «ما» در این نقش، در وجود تو پنهان شده است.
هوش مصنوعی: بدان که اگر صدها هزار نغمه و آواز هم بشنوی، در این جلوه جز یک مطرب نیست که همه را مینوازد.
هوش مصنوعی: نه، اشتباه گفتم؛ تو خود خورشید آسمان حقیقتی، هرچند گاهی چون ذره و گاهی چون پرتو نمایان میشوی.
هوش مصنوعی: ای مغربی، تو سایهٔ خورشید مشرقی هستی و از همین رو مانند سایه به دنبال خورشید میدوی.
هوش مصنوعی: آنچه در جستجویش هستی، اگر از خود رها شوی، خود تو هستی؛ اما اکنون مانند سایه در پی خورشید میدوی.
هوش مصنوعی: تا وقتی در جستجوی من، دیگری را تصور میکنی، با چنین شرک و دوگانگی چگونه میتوانی به یگانگی برسی؟
هوش مصنوعی: چشم بگشا و دستکم در خودت بنگر؛ اگر چنین کنی، در جمال خود وحدت را مییابی و یکتا میشوی.
هوش مصنوعی: اگر گوشهنشینی میگزینی، از خودت کناره بگیر؛ و اگر منزوی میشوی، از خودت منزوی شو.
هوش مصنوعی: تا هر آنچه میجویی از درون خودت برآورده شود و پاسخ هر چه میپرسی را از خودت بشنوی.
هوش مصنوعی: راه رهروان چگونه به پایان میرسد، تا وقتی که بساط راه و رهرو برچیده نشود؟
هوش مصنوعی: رهرو و راه هر دو را دور بینداز و بی آن دو برو، زیرا میدانی که خود راه و رهروی پردهٔ تو است.
هوش مصنوعی: تا وقتی با خودی، گدا و بینوا و تهیدستی؛ و وقتی از خود رها شوی، پادشاهی چون قباد و کیقباد و خسرو.
هوش مصنوعی: هرچند پرتو از خورشید تابان جدا نیست، ای مغربی، تو خود هم خورشیدی و هم پرتو.
هوش مصنوعی: خلاصه آنکه در بیت پایانی، از سخن آغاز گواهی میآورم: آنچه در جستجویش هستی، اگر بیخود شوی، خود تو هستی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بی قیمت است شکر از آن دو لبان اوی
کاسد شد از دو زلفش بازار شاهبوی
این ایغده سری به چه کار آید ای فتی
در باب دانش این سخن بیهده مگوی
تا صبر را نباشد شیرینی شکر
[...]
ای قصد تو به دیدن ایوان کسروی
اندیشه کرده ای که بدیدار آن روی
ایوان خواجه با توبه شهر اندورن بود
دیوانگی بود که تو جای دگر شوی
آن کس که هر دو دید، مر ایوان خواجه را
[...]
بنمود چون ز برج بره آفتاب روی
گلها شکفت بر تن گلبن به جای موی
چون دید دوش گل را اندر کنار جوی
آمد به بانگ فاخته و گشت جفتجوی
آن ماه سرو بالا آن سرو ماه روی
از روی او دلم نشکیبد به هیچ روی
چشمم ز مهر ماهش گشته بسان ابر
جسمم ز عشق سروش گشته بسان موی
اشک و رخم ز عشقش چون برگ در خزان
[...]
ای بازوی شریعت از اقبال تو قوی
تابنده از جمال تو آثار خسروی
هر گه که در مهم معالی ندا دهی
جز پاسخ متابعت از چرخ نشنوی
فتنه غنوده گشت در ایام تو، که تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.