گنجور

رباعی شمارهٔ ۱۰۹

 
خیام
خیام » رباعیات
 

گر باده خوری تو با خردمندان خور

یا با صنمی لاله رخی خندان خور

بسیار مخور و رد مکن فاش مساز

اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور

 

با دو بار کلیک بر روی هر واژه می‌توانید معنای آن را در لغت‌نامهٔ دهخدا جستجو کنید.

شماره‌گذاری ابیات | وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی) | شعرهای مشابه (وزن و قافیه) | منبع اولیه: ویکی‌درج | ارسال به فیس‌بوک

این شعر را چه کسی در کدام آهنگ خوانده است؟

برای معرفی آهنگهایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است اینجا کلیک کنید.

حاشیه‌ها

تا به حال ۱۶ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. برای نوشتن حاشیه اینجا کلیک کنید.

فریدالدین پوررحیم نوشته:

در بیت آخر:
بسیار مخور ورد مگو فاش مساز

پاسخ: ضبط فروغی همین است (و رد مکن) که مسلماً از لحاظ وزنی غلط است، اگر دوستان می‏توانند ضبط حاضر را توجیه کنند یا بدل مستندی ارائه کنند بفرمایند تا تصحیح شود.

👆☹

عباس آورد نوشته:

این احتمال وجود دارد که «وِرد» صحیح باشد . وِرد = زیاده روی در گفتار
گر باده خوری تو با خردمندان خور یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور، وِرد مکن ، فاش مساز اندک خور و گه گه خور و پنهان خور

توفیقتان افزون

👆☹

خیام دوست نوشته:

گر باده خوری تو با خردمندان خور
یا با صنمی لاله رخی خندان خور
بسیار مخور رد مکن فاش نساز
اندک خور و گه گاه خور و پنهان خور
رد مکن در تائید و تکمیل کلمه بسیار نخوردن آمده و به معنی دست رد نزدن به دست ساقی آمده است یعنی در اندازه ای بخور که می توانی…..

👆☹

شکوه نوشته:

باده همان شراب است و ازاینرو باده نام گرفته که غرورمیدهد از ترکیبات باده باده خسروانی زیباست که باده ای بوده که سلاطین و بزرگان میخورده اند که خردمندان هم جز بزرگانند و دیگر ترکیب باده پخته است یعنی باده ای که در اثر جوشاندن دوسومش تبخیر میشده و یک سومش در ظرف میمانده وگویا گیراییش زیاد میشده مانند شیره تریاق در مقابل خود تریاق و ودر برابر باده پخته باده خام را داریم که جوان بوده و ناپخته جالب است که در یکی از ۴ مذهب سنی خوردن باده خام حرام نیست

👆☹

شکوه نوشته:

سیکی و سهبا هم جالب اند سیکی می پرمایه و گیرا بوده و سهبا شراب روشن یا شراب سفید

👆☹

امین کیخا نوشته:

سیکی یعنی یک سوم از چیزی گویا روشی بوده در امودن باده .

👆☹

ناشناس نوشته:

شاید همان شراب مثلث بوده یا شراب جمهوری

👆☹

عرفان نوشته:

به نظر هم به لحاظ وزنی و هم معنایی این طور درست باشه:
بسیار مخور، رد مکن و فاش مساز

👆☹

عباس رحمانی نوشته:

رد مکن دراینجا به معنی اصلا نخوردن است ومیگوید بخور ولی کسی متوجه نشود وخئردنت را بر ملا نسازوبین خودت وخدا باشد

👆☹

سعید ایده لوئی نوشته:

سلام خدمت استادان گرامی.
به نظر من منظور شاعر از “رد مکن” یعنی “زیاده روی” نکن. چون در ابتدا میگه یا با خردمندان خور یا با صنمی لاله رخی خندان خور. که نگه داشتن احترام هر دوی آنها بسیار اهمیت دارد. به همین خاطر بعدش میگه بسیار مخور و رد مکن( یعنی از حد مجاز رد نشو تا از خود بیخود شوی و ناخواسته به آنها بی احترامی کنی و بعدا پشیمان شوی) و منظور از فاش مساز هم یعنی حرفهایی رو که نباید در پیش آنها بزنی, بر زبان اوری. در کل منظور شاعر روشنه. میگه اگه هوس خوردن می رو داری با چه کسایی بخور و موقع خوردن مواظب باش زیاده روی نکنی تا ناخواسته کاری انجام بدی که دیگه از روی شرمندگی نتونی یکباره دیگه با آنها می بخوری. در آخر هم واضح اشاره کرده. گهگاه و پنهان خور .
ممنونم که به حرفهام گوش دادین. اگه اشتباهی گفتم ممنون میشم کسی صحیح اش رو واسمون بگه. یا علی

👆☹

حمیدرضا ابراهیمی نوشته:

به نظر بنده این رباعی اصلاً از خیام نیست.
برای بدست آوردن رباعیات صحیح خیام به کتابی که شادروان صادق هدایت در سال ۱۳۱۳ تحت عنوان “ترانه های خیام” نوشته مراجعه فرمایید.
این کتاب امروزه با عنوان “خیام صادق” در کتابفروشی ها قابل تهیه هست.

👆☹

دکتر مظلومی نژاد نوشته:

بنام دادار جان ها ، درود بر یاران همراه و جانسپاس از خیام دوستانان والا

مضمون این رباعی عالی و حکیمانه است سخنی از جنس سخن پر حکمت خیام نیشابوری است …
اگر مصرع سوم و مورد بحث بصورت :

بسیار مخور و َ رد مکن فاش مساز ،

به نظر می رسد با تاکید بر حرف “و” یعنی ” و َ ” خوانده شود ، وزن مصرع نیز قابل قبول می شود. بسیار مخور (افراط در خوردن می مورد نکوهش همگان است ! ) و َ رد مکن (که این از ادب است بویژه اگر قرار هست با خردمندی باشی) ، فاش مساز (یعنی رازدار باش حتی اینگونه می خوردن را نمی پسندند و برایت مشکل درست می کنند).
با این حال خواندن این مصرع مذکور بصورت :

بسیار مخور ، رد مکن و فاش مساز ،

گرچه در منبعی نیامده است ، هم وزن کاملی دارد و هم همان معنی را حفظ می کند. با تقدیم ارادت.

👆☹

علی محمودی نوشته:

درود بر خیام دوستان گرامی
در این رباعی اصطلاح “ورد مکن” به کار رفته است که اصطلاحی است کهن. “ورد” به معنای “عادت” است و “ورد مکن” یعنی “عادت نکن”.
میگوید: بسیار نخور و عادت نکن و آشکارا هم نخور…
در کتاب “نور العلوم” که سخنان ابوالحسن خرقانی است آمده است: “ورد جوانمردان اندوه است که به هیچ وجه در دو جهان نگنجد…” در اینجا هم “ورد” یعنی “عادت”.

👆☹

سعید نوشته:

به نظر بنده عمق این رباعی رو باید بررسی کرد.
همه ما میدونیم که باده خود آگاه انسان رو مهو و نا خداگاه انسان رو رو میکنه! فکر نمیکنم منظور خیام انقدر ساده لوحانه و عامیانه باشه که وقتی مشروب میخوری پیش فلانی بخور یا کم بخور یا زیاد !!
فکر نمیکنم منظور خیام از باده، الکل یا هر چیز مست کننده ی سطحی ای باشه!!
ممنون از مدیریت سایت

👆☹

علی محمودی نوشته:

شما (سعید) عمق معنایی را که از شعر خیام فهمیده اید بیان کنید، دیگر دیگران را ساده لوح و عامه خطاب کردن چیست؟!
اگر کسی اندک آشنایی با ادبیات داشته باشد میداند که باید با ادب و نزاکت سخن بگوید. در این شعر اصطلاح کهنی به کار رفته است و آن هم «ورد مکن» است که در شعر اشتباه نوشته شده است. اینکه خیام شراب نوشیده یا ننوشیده را دیگر کسی نمیداند. اگر بد است شما ننوشید.

👆☹

علی محمودی نوشته:

در ضمن سعید جان «محو» درست است نه «مهو».

👆☹

کانال رسمی گنجور در تلگرام