شمارهٔ ۳۱ - فی مدح الصاحب السعید جمال الدولة و الدین احمد
چه کاخست این که کیوانست جفت طاق ایوانش
قمر خشتی ز دیوارش فلک رکنی از ارکانش
زلال کوثر و تسنیم آب حوض دلجویش
نهال سدره و طوبی نبات صحن بستانش
فلک گردونه ئی زردوز پیش صفه ی بارش
زحل چوبک زن هندو فراز طاق ایوانش
اساس طینت آدم ز خاک روح بخشایش
نسیم نکهت جنت ز باد عنبرافشانش
ستون سقف مرفوع از تراششهای نجارش
بنای بیت معمور از عمارتهای طیانش
فروغ چشمه ی خورشید عکس شمسه ی سقفش
طراز کسوت افلاک عطف ذیل سکّانش
مسامیر ثوابت بابی از اوتاد ابوابش
تصاویر عناصر نقشی از نیرنگ الوانش
چراغ طارم کملی فروغ ماه منجوقش
همای گلشن قدسی ذباب جوف بطنانش
سر بامش بر اوج طارم علوی شرف دارد
که گردون سده ی ایوان و دربانست کیوانش
مه نو مو بود شام از خم محرابی طاقش
سپیده دم زند صبح از لب بام شبستانش
ازین سرچشمه گر وقتی سکندر شربتی خوردی
ز سر بیرون شدی حالی هوای آب حیوانش
بر آید ماه گردون تا بگیرد روزن بامش
در افتد شاه انجم تا ببوسد پای دربانش
چو صحنش باغ رضوانست از صرصر چه آسیبش
چو سطحش اوج کیوانست از گردون چه نقصانش
غباری کز سر بامش نسیم صبح برباید
کشد در چشم حورالعین بجی سرمه رضوانش
چه کاخست این که دارد باغ جنت بوی گلزارش
چه باغست اینکه دارد شاخ طوبی داغ ریحانش
عروس چرخ هر روز از شبستان زان ببام آید
که خواند صاحب اعظم بدین کاشانه مهمانش
فروغ دیده ی دولت چراغ دوده ی ملت
زلال چشمه ی حکمت محیط نقطه ی دانش
جمال دولت و دین آنکه از فرط ایادی شد
ز اوج ماه تا ماهی غریق بحر احسانش
برید عالم غیبست رای عالم آرایش
مدار مرکز فضلست صدر آسمان مانش
ورای طارم افلاک خلوتگاه خدّامش
قصور روضه ی فردوس نزهتگاه غلمانش
شراع شارع اوهام ذیل خیمه ی قدرش
براق بارق اجرام برق نعل یکرانش
نگین خاتم دست قدر حکم قضا قدرش
تکین مسند ملک هنر ذات ملک سانش
بهای گوهر درج کمال از گرد نعلینش
فروغ اختر برج جلال از رای رخشانش
کند تیغ از سر حدّت تراش از پهلوی کلکش
نهد تیر از ره انصاف سر بر خط فرمانش
ثناخوانی بود هفت اختر گردنده در کویش
نمکدانی بود نه کاسه ی پیروزه بر خوانش
اگر صیت جهانگیرش فرس بر آسمان راند
فضای عرصه ی گردون بود گامی ز میدانش
عروس کله ی طبعش چو بر ماه افکند چنبر
شود مجموعه ی دلها سر زلف پریشانش
رهی در خدمتش آبی بر آتش می زند ورنی
کجا از سر برون رفتی هوای خاک کرمانش
برون از ناله ی زیرش زبم حاصل نشد چیزی
مگر زین پس بچنگ آید نوایی از سپاهانش
همیشه تا گل صد برگ بر طرف چمن خندد
گل اقبال بادا در چمن پیوسته خندانش
ملازم دولت پیرش مساعدت بخت برنایش
مناظر اختر سعدش مربّی لطف یزدانش



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خواجو قصیده را با وصف کاخی آغاز میکند که آن را بلندتر از آسمان و همسنگ بهشت میشمارد، با ستارگانی که دربان و نگهبان آناند. سپس روشن میکند که این کاخ از آن صاحب اعظم جمالالدوله و الدین احمد است و به ستایش بخشش، اندیشه، قلم و فرمان او میپردازد. در پایان از دوری کرمان و بیبهرگی خود سخن میگوید و با ایهام به بم و سپاهان به امید عنایت ممدوح اشاره میکند، و قصیده را با دعا برای دوام اقبال او به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: این چه کاخی است که سیارهٔ کیوان همتراز طاق ایوان آن است، ماه خشتی از دیوار آن و آسمان پایهای از پایههای آن به شمار میآید؟
هوش مصنوعی: آب حوض دلنشین آن از آب زلال کوثر و تسنیم است و گیاهان صحن باغش از درخت سدره و طوبیِ بهشتاند.
هوش مصنوعی: آسمان مانند گردونهای زرنشان در برابر سکوی بارگاه آن ایستاده و زحلِ سیاهچهره چون نگهبانی هندو بر بالای طاق ایوانش چوبک پاس میزند.
هوش مصنوعی: سرشت آدم از خاکِ جانبخش آن مایه گرفته و نسیم خوشبوی بهشت از باد عنبرافشان آن برخاسته است.
هوش مصنوعی: ستونِ آسمانِ برافراشته کار تراش نجّار این کاخ است و بیتالمعمور ساختهٔ بنّا و گلکار آن است.
هوش مصنوعی: روشنی خورشید بازتاب نقش خورشیدمانندِ سقف آن است و نقشونگار جامهٔ آسمانها از گوشهٔ دامن ساکنانش است.
هوش مصنوعی: ستارگان ثابت مانند میخهایی از میخهای درهای آناند و نقشهای چهار عنصر تنها یکی از رنگآمیزیهای شگفت آن است.
هوش مصنوعی: ماه که چراغ گنبد نیلگون آسمان است، فقط پرتو گوی سرِ بام این کاخ است، و همای باغ قدس در درون آن چون مگسی کوچک است.
هوش مصنوعی: بام آن بر اوج آسمان برتری دارد، چنانکه فلک آستانهٔ ایوانش و کیوان دربان آن است.
هوش مصنوعی: ماه نو در شامگاه از خمیدگی طاق محرابمانندش باریکی مو مییابد و صبح از لب بام شبستانش سر میزند.
هوش مصنوعی: اگر اسکندر روزی از این سرچشمه جرعهای نوشیده بود، بیدرنگ آرزوی آب حیات از سرش بیرون میرفت.
هوش مصنوعی: ماه آسمان برمیآید تا جای روزنهٔ بام آن را بگیرد و خورشید، شاه ستارگان، فرو میافتد تا پای دربانش را ببوسد.
هوش مصنوعی: چون صحن آن باغ بهشت است، از تندباد آسیبی نمیبیند و چون سطحش به اوج کیوان رسیده، گردش آسمان از آن چیزی نمیکاهد.
هوش مصنوعی: غباری که نسیم صبح از بام آن برمیگیرد، رضوانِ بهشت بهجای سرمه در چشم حوریان میکشد.
هوش مصنوعی: این چه کاخی است که باغ بهشت بوی گلزار آن را دارد و چه باغی است که شاخهٔ طوبی از ریحانش داغ حسرت بر دل دارد؟
هوش مصنوعی: عروس آسمان یعنی خورشید هر روز از خوابگاه خود به بام میآید، چون صاحب اعظم او را به این خانه مهمان خوانده است.
هوش مصنوعی: ممدوح روشنی چشم دولت، چراغ خاندان دین، آب زلال چشمهٔ حکمت و دایرهای است که نقطهٔ دانش را در بر گرفته است.
هوش مصنوعی: جمالالدوله و الدین کسی است که از فراوانی بخششهایش، همهچیز از اوج ماه تا ماهیِ زیر زمین در دریای احسانش غرق شده است.
هوش مصنوعی: اندیشهٔ جهانآرای او پیک عالم غیب است و مسند آسمانمانندش محور و مرکز فضل و دانش است.
هوش مصنوعی: خلوتگاه خدمتگزارانش فراتر از گنبد آسمانهاست و کاخهای باغ فردوس گردشگاه غلامانش است.
هوش مصنوعی: پهنای راه خیالها به اندازهٔ دامن خیمهٔ بلندمرتبگی اوست و درخشش ستارگانِ تیزرو چون برقی است که از نعل اسب او میجهد.
هوش مصنوعی: فرمان او که چون قضا نافذ است، نگین انگشتری در دست تقدیر است و ذات فرشتهخوی او فرمانروای مسند هنر و فضیلت است.
هوش مصنوعی: ارزش گوهرِ صندوقچهٔ کمال از گرد کفش اوست و روشنی ستارهٔ برج شکوه از اندیشهٔ تابناک او.
هوش مصنوعی: شمشیر تیزی خود را از تراشِ قلم او وام میگیرد و تیر از سر انصاف سر بر خط فرمان او مینهد.
هوش مصنوعی: هفت سیارهٔ گردان در کوی او ستایشگرند و نه آسمانِ فیروزهرنگ نمکدانی بر سفرهٔ اویند.
هوش مصنوعی: اگر آوازهٔ جهانگیرش اسب به سوی آسمان براند، همهٔ پهنهٔ آسمان تنها یک گام از میدان او خواهد بود.
هوش مصنوعی: وقتی عروسِ پردهنشینِ طبع او کمند زلف بر ماه بیفکند، زلف پریشانش مایهٔ گردآمدن دلها میشود؛ یعنی سخن و اندیشهٔ او دلها را میرباید.
هوش مصنوعی: شاعرِ خدمتگزار در خدمت او آتش دل خود را آرام میکند؛ وگرنه چگونه هوای سرزمین کرمان از سرش بیرون میرفت؟
هوش مصنوعی: با ایهام به نام شهر بم و پردهٔ سپاهان در موسیقی میگوید: از بم جز نالهٔ زار چیزی به دستم نیامد؛ شاید از این پس از سپاهان نوا و بهرهای به چنگ آید.
هوش مصنوعی: تا وقتی گل صدبرگ در کنار چمن میشکفد، دعا میکند که گل اقبال ممدوح در چمن روزگار همیشه خندان باشد.
هوش مصنوعی: دعا میکند که دولت دیرینه همراهش، بخت جوانش یاورش، ستارهٔ سعدش نگهبانش و لطف خداوند پرورندهٔ او باشد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
چه بود این چرخ گردان را که دیگر گشت سامانش؟
به بستان جامهٔ زربفت بدریدند خوبانش
منقش جامههاشان را کهشان پوشید فروردین
فرو شست از نگار و نقش ماه مهر و آبانش
همانا با خزان گل را به بستان عهد و پیمان بود
[...]
نبرده بوالحسن کافاق آباد است ز احسانش
علی کز همت عالی بزیبد تخت کیوانش
چو اندر بزم بنشیند همی ماه سما دانش
چو اندر صف بخواهد کین همی پیل دمان خوانش
نیاید روز کوشیدن برابر چرخ و کیوانش
[...]
سخا زریست کز همت زند رای تو بر سنگش
سخن نظمی است کز معنی دهد رای تو سامانش
ازین اندک هنر خاطر همی امید بگسستم
چو در مدح تو پیوستم هنر دیدم فراوانش
مرا دانی که آن باید که هر کو نیک شعر آید
[...]
همی جویم نگاری را که دارم چون دل و جانش
همی خواهم که یک ساعت توانم دیدن آسانش
اگر پیمان کند با من منم در خط پیمانش
وگر فرمان دهد بر من منم در بند فرمانش
نهاد اندر سرم ابری که پیدا نیست بارانش
[...]
دلم برد آن دلارامی که در چاه زنخدانش
هزاران یوسف مصرست پیدا در گریبانش
پریرویی که چون دیوست بر رخسار زلفینش
زره مویی که چون تیرست بر عشاق مژگانش
به یک دم میکند زنده چو عیسی مرده را زان لب
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.