گنج عمری داشتی خاقانیا
کم کم از گنج تو کم شد آه آه
شد سیاهی دیدهٔ دولت سپید
شد سپیدی چهرهٔ سَلوَت سیاه
در زیان عمر یکسانند خلق
خواه درویش است، خواهی پادشاه
از کیا درگیر کز زر یافت تاج
تا شبانی کز گیا دارد کلاه
بامدادان روز چون سر برزند
بر همه یکسان درآید شامگاه
هرکه را بیصرف کم شد نقد عمر
هست مغبون اندر این بازارگاه
عمر کاهد تن گدازد دور چرخ
اینت چرخ تن گداز عمر کاه
جزوی از من کم شود، جزوی ز میر
روزی از من بگذرد، روزی ز شاه
از گدائی چون من و میری چو تو
عمر یکسان میستاند سال و ماه
کام ثُعبان را چه خرچنگ و چه مور
سیل طوفان را چه خرسنگ و چه کاه
آتش سوزان و داس تیز را
یک صفت باشد تر و خشک گیاه
شمع را از باد کی باشد امان؟
پنبه را زآتش کجا باشد پناه
شاه محجوب است و من آگه ز کار
شاه مشغول است و من فارغ ز گاه
بلکه من آزادم او در بند آز
بلکه من آگاهم او غافل ز راه



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به حسرتهای خود از عمر رفته و اهمیت زمان میپردازد. او تأکید میکند که همه انسانها، چه درویش و چه پادشاه، در پایان عمر خود با یک واقعیت مشابه روبرو میشوند و هیچکس نمیتواند از گذر زمان فرار کند. شاعر به مقایسههای مختلفی میپردازد تا نشان دهد که مشکلات و چالشهای زندگی برای همه یکسان است و هیچکس از آسیبهای زمان مصون نیست. همچنین، او به تضاد میان آزادی و بندگی اشاره میکند و خود را فردی آگاه و آزاد در برابر شهری میداند که در غفلت زندگی میکند. در نهایت، این شعر ابراز نگرانی از گذر سریع زمان و حسرت بر روزهای از دست رفته است.
هوش مصنوعی: خاقانی به این نکته اشاره دارد که عمر او مانند گنجی ارزشمند بوده است، اما به تدریج این گنج کمتر و کمتر میشود و او از این وضعیت احساس اندوه میکند.
هوش مصنوعی: دولت و ثروت چون سیاهی به سراغ چشمها آمده و به تدریج از بین رفته، در حالی که شادابی و زیبایی چهرهٔ محبوب، که بیانگر خوشبختی و جذابیت است، به حالت زوال درآمده و به سیاهی گراییده است.
هوش مصنوعی: در از دست دادن عمر، همه انسانها برابر هستند، چه فقیر باشند، چه سلطانی باشد.
هوش مصنوعی: از چه کسانی در دنیا کسانی که با ثروت تاج و جواهرات به دست آوردهاند، تا شبانی که فقط با گیاه و علف از آنها کلاهی دارد، درگیر همین زندگی و روزگارند.
هوش مصنوعی: زمانی که صبح میرسد، شب هم به همهی افراد یکسان میرسد و برای همگان مهلت عمر به پایان میرسد.
هوش مصنوعی: هر کسی که بدون صرف هزینه، عمرش کمتر شده است، در این بازار عمر، زیاندیده و غمگین است.
هوش مصنوعی: عمر انسان را کاهش میدهد و در این چرخۀ زمان، بدن انسان به خاطر پیری و سرنوشت آسیب میبیند. این چرخۀ زمان باعث میشود که عمر کاسته شده و بدن هم به تدریج فرسوده شود.
هوش مصنوعی: هر روز مقداری از وجود من کم میشود، و روزی از عمر شاه نیز میگذرد.
هوش مصنوعی: افرادی مانند من که به گدایی و فقیر بودن گرفتارند، و تو که مانند من میموری، هر دو از عمر یکسانی برخورداریم و زمان برای هر دو به یک شکل میگذرد، چه روزها و چه ماهها.
هوش مصنوعی: چگونه میتوان به کام و آرزوی یک ماربزرگ (ثُعبان) دست یافت، حتی اگر خطراتی چون خرچنگ یا مور هم وجود داشته باشد. همچنین، در برابر طوفانی که میتواند به ویرانی منجر شود، چیزی چون خرسنگ یا کاه نیز نفعی نخواهد داشت.
هوش مصنوعی: آتش سوزان و داس تیز هر دو میتوانند به یک منظور اشاره کنند، و آن هم این است که همگی به نوعی به گیاهان آسیب میزنند، چه گیاهان تر (نرم) و چه خشک.
هوش مصنوعی: شمع در مقابل باد هیچگاه نمیتواند در امان بماند و پنبه هم نمیتواند در برابر آتش پناهگاهی داشته باشد. این به معنی این است که موجودات و چیزها در برابر عوامل خطرناک و ویرانگر آسیبپذیر هستند.
هوش مصنوعی: شاه در پرده و پنهان است و من نسبت به کارهای او باخبر هستم، در حالی که او مشغول امور خودش است و من از زمان و امور دنیوی بیخبر و آرامم.
هوش مصنوعی: من آزاد و بیقید و بند هستم، در حالی که او به خاطر آز و هوسهایش در گرفتار است. همچنین من از حقیقتها آگاه هستم، اما او از مسیر و واقعیتها غافل مانده است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
روی هر یک چون دو هفته گرد ماه
جامهشان غفه، سموریشان کلاه
ای ممالک را مبارک پادشاه
ای سزای خاتم و تخت و کلاه
تیغ خونخوارت پذیرفتار فتح
عفو جانبخشت خریدار گناه
روز کوشش بحر گردون کر و فر
[...]
باز یونس را نگر گم گشته راه
آمده از مه به ماهی چند گاه
ای جهانت بر جهانداری دلیل
وی خدایت بر خداوندی گواه
وی ز مهر سایه ات خورشید روی
در جهان، آورده هر روزی پگاه
هم جهان جاه را انصاف و امن
[...]
پیش جوش عفو بیحد تو شاه
توبه کردن از گناه آمد گناه
بس که گمره را کنی بس جست و جو
گمرهی گشتهست فاضلتر ز راه
منطقم را کرد ویران وصف تو
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.