آبم ببرد بخت، بخ ای خفته بخت بخ
نانم نداد چرخ، زهی سفله چرخ زه
در خواب رفته بختم و بیدار مانده چشم
لا الطّرف لی ینام و لا الجدّ ینتبه
چون ماه چار هفته شدهستم به هفت حال
حالی چنان که لیس علیالخلق یشتبه
دل چون قلم در آتش و تن کاغذ اندر آب
فَالنّار احرقته و الماء حلّ به
ایام دمنه طبع و مرا طالع است اسد
من پای در گل از غم و حسرت چو شَترَبه
از کیسهٔ کسان منم آزاد دل که آز
آزاد را چو کیسه گلو درکشد به زه
خشنودم از خدای بدین نیستی که هست
از صد هزار گنج روان گنج فقر به
چون جان صبر در تن همت نماندنیست
گو قالب نیاز ممان هرگز و مزه
دولت به من نمیدهد از گوسفند چرخ
از بهر درد دنبه و بهر چراغ په
الحق غریب عهدم و از قائلان فزون
هرچند کاهل عهد کهان را کنند مه
بیمار جان ربوده برون آمدم ز ری
شاخ حیات سوخته و برگ راه نه
شب تا به چاشت راه روم پس به گرمگاه
بر هر دری طلبم منزل نزه
بیماری گران و به شب راندن سبک
روز آب چون به من نرسد زان خران ده
از بیم تیغ خور سفرم هست بعد از آنک
روز افکند کلاه و زند شب قبا زره
بر ره چو اسب سایه کند گویدم غلام
کهاین سایه فرش توست فرود آی و سر بنه
از تب چو تار موی مرا رشتهٔ حیات
و آن موی همچو رشتهٔ تببُر به صد گره
غایب شد از نتیجهٔ جانم میان راه
یک عیبه نظم و نثر که از صد خزینه به
یارب چو فضل کردی و جان باز دادیاَم
رحمی بکن نتیجهٔ جان نیز باز ده



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قطعه از ناملایمات و مشکلات زندگی سخن میگوید و از بخت و تقدیر نگران است. او در خواب بخت را غایب میبیند و از چرخ فلک به خاطر بیپایداری و سختیهایش شکایت میکند. دلش در آتش سوخته و تنش در آب غمگین است، در حالی که از فقر و وضع بد خود رنج میبرد. او از خدا راضی است هرچند که در فقر زندگی میکند و به صبر و همت اشاره میکند. در نهایت، شاعر از خدای خویش درخواست میکند تا جان و نتیجهاش را به او بازگرداند و به او رحمی کند تا از این حالت غم و اندوه رهایی یابد.
بخت آبرویم را برد؛ به به ای بختِ خفته، به به! روزگار نانم نداد؛ آفرین ای روزگار پست، آفرین!
هوش مصنوعی: بخت من در خواب است و چشم من بیدار مانده؛ نه خواب به من آرام میدهد و نه جدّیت و تلاش من نتیجه میدهد.
هوش مصنوعی: به مانند ماه که بعد از چهار هفته به هفت حالت مختلف درمیآید، من هم به حالتی رسیدهام که شبیه هیچکس دیگر نیستم.
هوش مصنوعی: دل مثل قلمی است که در آتش میسوزد و بدن مانند کاغذی است که در آب خیس شده است؛ پس آتش دل را سوزانده و آب بدن را رقیق کرده و نرم نموده است.
هوش مصنوعی: من در روزگاری زندگی میکنم که با طبیعت من سازگار نیست و مانند شتری که به تله گل افتاده، از حسرت و غم در رنج هستم.
هوش مصنوعی: من از کسانی هستم که دل آزادم و از قید و بند رهایی یافتهام. افرادی که آزاد هستند را نمیتوان به آسانی مانند کیسهای که با زنجیر بسته شده، در تنگنا قرار داد.
هوش مصنوعی: من از اینکه خداوند مرا در این نیستی قرار داده راضی هستم، زیرا در مقایسه با فقر و رنجی که دیگران در جستوجوی صدها هزار گنج میکشند، این وضعیت برای من ارزشمندتر است.
هوش مصنوعی: چون روح صبر در بدن دیگر تاب ماندن ندارد، ای قالب نیاز (یعنی جسم)، هرگز نگذار مزهٔ حیات را بیابم.
هوش مصنوعی: خداوندی که قدرت و ثروت را به من نمیدهد، به خاطر درد و رنجی که پنیر و چراغ نماد آن هستند. به عبارت دیگر، من از ثروت و سزاواری بیبهرهام و این فقدان، به خاطر زحمات و مشکلاتی است که تحمل میکنم.
هوش مصنوعی: من واقعاً در زمانهای غریب زندگی میکنم و از کسانی هستم که نسبت به دیگران بیشتر به قولها و وعدهها وفادارند، هرچند که کسانی هستند که نسبت به عهد و پیمانهای گذشته سستی و بیتوجهی میکنند.
هوش مصنوعی: از بیماریای که جانم را گرفته است بیرون آمدم. در شهر ری، شاخ زندگیام سوخته و برگی برای رفتن به راهم وجود ندارد.
هوش مصنوعی: در شب تا صبح در راه هستم و پس از آن به مکان گرم و راحتی میروم و بر هر دربی تلاش میکنم تا مکانی برای استراحت بیابم.
هوش مصنوعی: از دیدگاه شاعر، بیماری سختی به او دست داده و او را به شب میراند، در حالی که روز به آرامی پیش میرود. او احساس میکند به دلیل این بیماری، به آرامش و راحتی روز دسترسی ندارد و همچنان در یک وضعیت دشوار و رنجآور به سر میبرد.
هوش مصنوعی: من از ترس تیغ جنگ برای سفر آماده میشوم، بعد از آنکه روز کلاه خود را بر زمین میگذارد و شب زرهام را به تن میکنم.
هوش مصنوعی: اگر سایه اسب بر زمین بیفتد، به غلامم میگویم که این سایه همان فرش توست؛ پس فرود آی و سرت را بر آن بگذار.
هوش مصنوعی: از شدت تب، تار موی من بهنوعی رشتهٔ زندگیام شده و این تار مو، مانند رشتهای است که با تببُری (داروی تب) به صد گره پیچیده شده است.
هوش مصنوعی: جانم در میانهٔ راه، از دست رفته است، و یک اندیشهٔ زیبای نظم و نثر، که از صد گنجینه میآید، در دسترس نیست.
هوش مصنوعی: ای خدا، چون به من لطف کردی و جانم را دوباره بخشیدی، بر من رحم کن و نتیجهٔ جانم را نیز به من بازگردان.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
با من به شابهار به سر برد چاشتگاه
ماه من آنکه رشک برد زو دوهفته ماه
گفت: این فراخ پهنا دشت گشاده چیست
گفتم: که عرضه گه شه بیعدد سپاه
گفتا: چه خوانم این شه آزاده را بنام ؟
[...]
گر شوم بودتی بغلامی بنزد خویش
با ریش شوم تر ببر ما هر آینه
بر وی تو بروشنی از مهر و ماه به
زلفین تو ببوی ز مشک سیاه به
تو چون بنفشه ای و دگر نیکوان چو کاه
دانی هر آینه که بنفشه ز کاه به
گر من دل کسی بنوازم مشو ز جای
[...]
دهقان بی ده است و شتربان بی شتر
پالان بی خر است و کلیدان بی تزه
انصاف من بده که همی خواهم از تو داد
زیرا که بر سخن توئی امروز پادشاه
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.