ای تاجدار خسرو مغرب که شاه چرخ
در مشرقین ز جاه تو کسب ضیا کند
درگاه توست قبلهٔ پاکان و جان من
الا طواف قبلهٔ پاکان کجا کنند
تن را سجود کعبه فریضه است و نقص نیست
گر دیده را ز دیدن کعبه جدا کند
گر تن به قرب کعبه نگشت آشنا رواست
باید که جان به قرب سجود آشنا کند
از تن نماز خدمت اگر فوت شد کنون
جان هم سجود سهو برد هم قضا کند
تن چو رسد به خدمت کی زیبد از مسیح
کو خوک را به مسجد اقصی رها کند
گر جان به خدمت است تن ار نیست گو مباش
دل مهره یافت مار تمنا چرا کند
چون مشک چین تو داری ز آهوی چین مپرس
آه به چین به است که سنبل چرا کند
گرچه به سیر مشک شناسند لیک مرد
چون مشک یافت سیر گزیند خطا کند
دیوان و جان دو تحفه فرستادهام به تو
گردون براین دو تحفهٔ غیبی ثنا کند
دیوان من به سمع تو در دری دهد
جانم صفات بزم تو ز اوج سما کند
ای آسمانت کرده زمین بوس و تا ابد
هم آسمان ز خاک درت توتیا کند
بادت بقای خضر که تا خضر از این جهان
صد سال آن جهانت شمار بقا کند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خاقانی در این قطعه قزل ارسلان را میستاید و درگاه او را قبلهٔ پاکان میخواند. با تمثیلهای سجده رو به کعبه از دور، نماز قضا، مسیح و خوک، مهره و مار، و مشک و آهو عذر میآورد که به تن به حضور نیامده، ولی جانش در خدمت است. سپس میگوید به جای حضور خود، دیوانش و جانش را هدیه فرستاده و با دعای عمری چون عمر خضر سخن را به پایان میبرد.
هوش مصنوعی: ای پادشاه تاجدار سرزمینهای غربی، که خورشید، شاه آسمان، در مشرق و مغرب از شکوه و مقام تو روشنی میگیرد.
هوش مصنوعی: درگاه تو قبلهٔ پاکان است و جان من نیز همانجا طواف میکند. جز گرد قبلهٔ پاکان، کجا میتوان طواف کرد؟
هوش مصنوعی: بر تن واجب است که رو به کعبه سجده کند. اما اگر چشم کعبه را نبیند و از دور به سوی آن سجده کند، عیبی در عبادت نیست. یعنی دوری از درگاه پادشاه از ارادت شاعر نمیکاهد.
هوش مصنوعی: اگر تن نتوانست به کعبه نزدیک شود، روا و بخشودنی است. اما جان باید با نزدیکی و سجده آشنا شود. یعنی اگر شاعر به تن به درگاه نیامد، جانش در خدمت است.
هوش مصنوعی: اگر نماز خدمت از تن فوت شد، اکنون جان هم سجدهٔ سهو به جا میآورد و هم قضای آن را میگزارد و کوتاهی تن را جبران میکند.
هوش مصنوعی: تن چگونه شایستهٔ خدمت درگاه تو باشد؟ روا نیست که مسیح خوک را به مسجد اقصی راه دهد. یعنی جانِ پاک، تنِ ناپاک و ناشایست را به درگاه مقدس نمیبرد.
هوش مصنوعی: وقتی جان در خدمت توست، اگر تن نیست، گو نباشد. دل که مهرهٔ گرانبها را یافت، دیگر آرزوی خود مار را نمیکند. یعنی گوهر جان رسیده و به تن نیازی نیست.
هوش مصنوعی: وقتی مشک چین (شعر و جان شاعر) در دست توست، از آهوی چین (تن شاعر) سراغ مگیر. بهتر است آهو در چین بماند و سنبل بچرد، یعنی شاعر در جای خود بماند.
هوش مصنوعی: هرچند مشک را در کنار سیر و به ضدّش میشناسند، مردی که مشک یافت و باز سیر را برگزید خطا کرده است. یعنی با داشتن شعر شاعر، طلب تن او بیجاست. «خطا» با سرزمین ختا نیز ایهام دارد.
هوش مصنوعی: دیوان شعرم و جانم را بهعنوان دو هدیه برای تو فرستادهام، و آسمان این دو هدیهٔ غیبی را میستاید.
هوش مصنوعی: دیوان من به گوش تو مرواریدهای سخن دری میرساند، و جانم از اوج آسمان صفات بزم تو را وصف میکند.
هوش مصنوعی: ای کسی که آسمان پیش تو زمینبوسی کرده است، و آسمان تا ابد خاک درگاه تو را سرمهٔ چشم خود میکند.
هوش مصنوعی: عمری چون عمر خضر داشته باشی، چندان که خضر از این جهان شمار عمر تو را برابر صد سال عمر آن جهانی بشمارد. دعای عمر بسیار دراز برای ممدوح است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
این قطعه در لبابالباب عوفی به حنظله منتسب شده است.
یارم سپند اگر چه بر آتش همی فگند
از بهر چشم، تا نرسد مر ورا گزند
او را سپند و آتش ناید همی به کار
با رویِ همچو آتش و با خالِ چون سپند
این ابلهان که بیسببی دشمن منند
بس بُلفضول و یافهدرای و زَنَخ زنند
اندر مصاف مردی، در شرط شرع و دین
چون خنثی و مخنث نه مرد و نه زنند
مانند نقش رسمی بیاصل و معنیاند
[...]
یا ایهااللوند مرا پای خواست بند
تدبیر من بساز بیک تیز باد گند
معشوق من توئی علف بوق من توئی
من بوق میزنم تو دهل دند دند دند
افسوکی بدار و دو سه تیزکی بلحن
[...]
دور از جمال جاه تو ای صدر ارجمند
افتاد پای بنده به دست شکسته بند
باز آمدی ز راه و نگفتی چگونه ای
تاگفتمی که پای چگونه ست و درد چند
دست قضای بد ز سر نردبان شوم
[...]
معلوم من نشد که جهانش کجا فکند؟
شادانش کرد گردش ایام یا نژند؟
گیتیش در کدام زمین برگشاد کام؟
گردونش در کدام زمین بر نهاد بند؟
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.