دل جام جام، زهر غمان هر زمان کشد
ناکامِ جان نگر، که چه در کامِ جان کشد
این کوهِ زهره دل که نهنگی است بحرکش
در نوش خنده بین که چه زهر غمان کشد
بحر نهنگدار غم از موج آتشین
دود سیاه بر صدف آسمان کشد
مرغان روزگار نگر کهاژدهای غم
گنجشکوارشان ز هوا در دهان کشد
وآن کو به گوشهای ز میانه کرانه کرد
هم گوشهٔ دلش ستم بیکران کشد
مسکین درخت گندم از اندیشهٔ ملخ
ایمن نگردد ارچه سرش صد سنان کشد
خاقانی ار زبان ز سخن بست حق اوست
چند از زبان نیافته سودی، زیان کشد
هرچند سوزیان زبان است گرم و خشک
خط بر خط مزور این سوزیان کشد
نای است بیزبان به لبش جان فرودمند
بربط زبانور اَست عذاب از زبان کشد
گر محرمان به کعبه کفن بر کتف کشند
او بر در خدای کفن در روان کشد
از زرق دوستان تَبَعِ دشمنان شود
بر فرق دشمنان رقم دوستان کشد



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: این غزل شکوهای است از غمهای بیپایان روزگار. دلی که به ظاهر میخندد پیوسته زهر غم مینوشد، و نه مردم در میان جمع از اژدهای غم در اماناند و نه گوشهنشینان. شاعر سپس به خاموشی روی میآورد و با تمثیل نی بیزبان و بربط زباندار، زیان سخن گفتن را نشان میدهد. در پایان از گذشتن از جان بر درگاه خدا و از دورویی دوستان سخن میگوید که او را به سوی دشمنان میراند.
هوش مصنوعی: دل هر لحظه جامجام زهر غمها را سر میکشد. ببین این جان ناکام و بیبهره چه تلخیهایی را در کام خود فرو میبرد. «ناکام» و «کام» با هم بازی لفظی دارند.
هوش مصنوعی: این دلِ دلیر که مانند کوه استوار است و چون نهنگی دریا را سر میکشد، ظاهرش به شیرینی میخندد. اما ببین در پسِ همین خنده چه زهری از غمها مینوشد.
هوش مصنوعی: دریای غم که پر از نهنگ است، با موجهای آتشینش دودی سیاه بر صدفِ آسمان میکشد. یعنی شدت غم چنان است که آسمان را هم تیره میکند.
هوش مصنوعی: مردم روزگار را که چون پرندگاناند ببین. اژدهای غم آنان را مانند گنجشک از هوا میرباید و به دهان میکشد.
هوش مصنوعی: کسی هم که از میان مردم کناره گرفت و گوشهنشین شد، در گوشهٔ دلش ستمی بیپایان میکشد. پس گوشهگیری هم از غم رهایی نمیدهد.
هوش مصنوعی: بوتهٔ بیچارهٔ گندم از ترس ملخ آسوده نیست، هرچند خوشهاش صد نیزه برافراشته باشد. مقصود آن است که هیچ سلاح و تدبیری آدمی را از آفت روزگار ایمن نمیکند.
هوش مصنوعی: اگر خاقانی زبان از سخن بسته است، حق دارد. تا کی باید از زبانی که هیچ سودی به او نرسانده، زیان ببیند؟
هوش مصنوعی: هرچند سوز و زیانِ زبان گرم و خشک و آتشین است، او بر نوشتهٔ دروغین و ساختگیِ این سوز و زیان خط بطلان میکشد. یعنی آسیب سخن گفتن را کنار میگذارد.
هوش مصنوعی: نی زبان ندارد و برای همین بر لبش دم و جان میدمند و گرامیاش میدارند. اما بربط زبان دارد و به سبب همین زبان عذاب میکشد و نواخته و کوبیده میشود. نتیجه آنکه خاموشی مایهٔ آسایش است.
هوش مصنوعی: اگر حاجیانِ مُحرِم در کعبه جامهٔ احرام را چون کفن بر دوش میاندازند، او بر درگاه خدا کفن را بر جان خود میپوشد. یعنی از جان و هستی خود میگذرد.
هوش مصنوعی: از ریاکاری و فریب دوستان به سوی دشمنان میرود و پیرو آنان میشود. بر سر دشمنان نشان دوستی مینهد، زیرا دوستان دورو از دشمنان بدترند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
خاقانی ار زبان ز سخن بست حق اوست
چند از زبان نیافته سودی زیان کشد
گو محرمان بخرده کفن بر کتف کشند
او بر در خدای کفن بر روان کشد
نای است بیزبان به لبش جان فرو دمند
[...]
پیوسته ابرویت دل این ناتوان کشد
مردم کمان کشند و مرا آن کمان کشد
هرجنس را که هست کشد دل به جنس خویش
زآنت کمند مو طرف آن میان کشد
فرهاد نقش یار خود ار بر زدی به سنگ
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.