شمارهٔ ۹۸ - خاقانی این قصیده را در مرثیهٔ فرزند خویش امیر رشید الدین سروده و آن را ترنم المصائب گویند.
صبحگاهی سر خوناب جگر بگشایید
ژالهٔ صبحدم از نرگسِ تر بگشایید
دانهدانه گهر اشک ببارید چنانک
گره رشتهٔ تسبیح ز سر بگشایید
خاک لبتشنهٔ خون است و ز سرچشمهٔ دل
آب آتشزده چون چاه سقر بگشایید
نونو از چشمهٔ خوناب چو گل تو بر تو
روی پُرچین شده چون سفرهٔ زر بگشایید
سیل خون از جگر آرید سوی باغ دماغ
ناودان مژه را راه گذر بگشایید
از زبر سیل به زیر آید و سیلاب شما
گرچه زیر است رهش سوی زبر بگشایید
چون سیاهی عنب کآب دهد سرخ، شما
سرخی خون ز سیاهی بصر بگشایید
تف خون کز مژه بر لب زد و لب آبله کرد
زمهریری ز لب آبلهور بگشایید
رخ نمکزار شد از اشک و ببست از تف آه
برکهٔ اشک نمک را چو جگر بگشایید
بر وفای دل من ناله برآرید چنانک
چنبر این فلک شعوذهگر بگشایید
چون دو شش جمع برآیید چو یاران مسیح
بر من این ششدر ایام مگر بگشایید
دل کبود است چو نیل فلک ار بتوانید
بام خمخانهٔ نیلی به تبر بگشایید
زین دو نان فلک ار خوانچهٔ دونان بینید
تا نبینم که دهان از پی خور بگشایید
از طرب روزه بگیرید و ز خونریز سرشک
نه به خوانریزهٔ این خوانچهٔ زر بگشایید
به جهان پشت مبندید و به یک صدمت آه
مهرهٔ پشت جهان یک ز دگر بگشایید
گریه گر سوی مژه راه نیابد مژه را
ره سوی گریه کزو نیست گذر بگشایید
گر سوی قندز مژگان نرسد آتل اشک
راه آتل سوی قندز به خزر بگشایید
لوح عبرت که خرد راست به کف برخوانید
مشکل غصه که جان راست ز بر بگشایید
لعبت چشم به خونینبچگان حامله شد
راه آن حامله را وقت سحر بگشایید
گر به ناهید رسانید چو کرنای خروش
هشت گوش سر آن بربط کر بگشایید
ور بگریید به درد از دم دریای سرشک
گوش ماهی را هم راه خبر بگشایید
غم رصد وار ز لب باج نفس میگیرد
لب ز بیم رصد غم به حذر بگشایید
به غم تازه شمایید مرا یار کهن
سر این بار غم عمر شکر بگشایید
خون گشاد از دل و شد در جگرم سُده ببست
این ببندید به جهد آن به اثر بگشایید
آگهید از رگ جانم که چه خون میریزد
خون ز رگهای دل وسوسهگر بگشایید
نه کمید از شجر رز که گشاید رگ آب
رگ خون همچو رگ آب شجر بگشایید
دستخون است در این قَمرهٔ خاکی که منم
آه اگر ششدرهٔ دور قمر بگشایید
سحر چرخ از دو قوارهٔ مه و خور خوابم بست
بند این ساحر هاروتسیر بگشایید
همه همخوابه و همدرد دل تنگ منید
مرکب خواب مرا تنگ سفر بگشایید
نه نه! چشمم پس ازین خواب مبیناد به خواب
ور ببیند رگ جانش به سَهَر بگشایید
خواب بد دیدم وز بوی خطرناکی خواب
نیک بد رنگ شدم، بند خطر بگشایید
آتشی دیدم کو باغ مرا سوخت به خواب
سر این آتش و آن باغ به بر بگشایید
گر ندانید که تعبیر کنید آتش و باغ
رمز تعبیر ز آیات و سُوَر بگشایید
آری آتش اجل و باغ به بر فرزند است
رفت فرزند شما زیور و فر بگشایید
نازنینان منا مرد چراغ دل من
همچو شمع از مژه خوناب جگر بگشایید
خبر مرگ جگرگوشهٔ من گوش کنید
شد جگر چشمهٔ خون چشم عبر بگشایید
اشک داود ببارید پس از نوحهٔ نوح
تا ز طوفان مژه خون مدر بگشایید
باد غم جست در لهو و طرب بربندید
موج خون خاست در بهو و طُرَر بگشایید
سر سر باغچه و لب لب برکه بکنید
رگ مرغان ز سر سرو و خضر بگشایید
گلشن آتش بزنید و ز سر گلبن و شاخ
نارسیده گل و ناپخته ثمر بگشایید
نخل بستان و ترنج سر ایوان ببرید
نخل مومین را هم برگ ز بر بگشایید
خوان غم را پر طاووس مگسران به چه کار
بند آن مائدهآرای بطر بگشایید
تیغ سیم از دهن طوطی گویا بکنید
طوق مشک از گلوی قمری نر بگشایید
بلبل نغمهگر از باغ طرب شد به سفر
گوش بر نوحهٔ زاغان به حضر بگشایید
گیسوی چنگ و رگ بازوی بربط ببرید
گریه از چشم نی تیزنگر بگشایید
مسند از تخت و مخده ز نمط برگیرید
حجر از بهو و ستاره ز حجر بگشایید
گرچه غمخانهٔ ما را نه حجر ماند و نه بهو
هر چه آرایش طاق است ز بر بگشایید
جیب و گیسوی وشاقان و بتان باز کنید
طوق و دستارچهٔ اسب و ستر بگشایید
پرده بر روی سپیدان سمنبر بدرید
ساخت از پشت سیاهان اغر بگشایید
کرته بر قد غزالان چو قبا بشکافید
چشمه از چشم گوزنان چو شمر بگشایید
از کله قوقه و از صدره علم برگیرید
وز حمایل زر و از جیب درر بگشایید
صورت از دفتر و حلی ز قلم محو کنید
حلی از خنجر و کوکب ز سپر بگشایید
صور ایوان از دود جگر تیره کنید
هم به شنگرف مژه روی صور بگشایید
درِ دار الکتب و بام دبستان بکنید
بر نظاره ز در و بام مفر بگشایید
سر انگشت قلمزن چو قلم بشکافید
بن اجزای مقالات و سمر بگشایید
عبهر نثر ز هر شاخ نکت باز کنید
جوهر نظم ز هر سلک غرر بگشایید
نسخهٔ رخ همه عجم و نقط است از خط اشک
زو معمای غم من به فکر بگشایید
مادر ار شد قلم و لوح و دواتش بشکست
خون بگریید چو بر هر سه نظر بگشایید
من رسالات و دواوین و کتب سوختهام
دیدهٔ بینش این حال ضرر بگشایید
پای ناخوانده رسید و نفر مویهگران
وا رشید، آهکنان راه نفر بگشایید
دشمنان را که چنین سوخته دارندم حال
راه بدهید و به روی همه در بگشایید
دوستانی که وفاشان ز ازل داشتهام
چون درآیند ره از پیش حشر بگشایید



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: خاقانی در این قصیده به مرثیهسرایی برای فرزندش، امیر رشید الدین، میپردازد و اظهار اندوه عمیق خود را از فقدان او بیان میکند. شاعر با تصاویری غمناک و تمثیلهای تند، احساسات شدید خود را از طریق اشک و خون جاری شده از دل شروه میکند. او به وصف گرمای آتشین غم و درد ناشی از این فراق میپردازد و ضمن یادآوری لحظات دردناک، به واقعیتهای تلخ زندگی و نهیب مرگ اشاره میکند. در این سوگواری، پیامدهای فقدان او را بر زندگی و دنیا نیز منعکس میکند و به نوعی جهان را دعوت به سوگواری میکند. این شعر بیانگر غم و جراحت عمیق روحی است که ناشی از دست دادن یک عزیز میباشد.
هوش مصنوعی: در صبح، زخمهای عمیق دل را آشکار کنید و قطرات شبنم صبحگاهی را از گل نرگس خیس بشویید.
هوش مصنوعی: هر یک از اشکها مانند دانههای جواهر بریزد، مثل اینکه گره رشتهٔ تسبیح را از ابتدای آن باز میکنید.
هوش مصنوعی: خاکی که در آن اشک و خون ریخته شده، تشنه است و از دل، آب سوزان و آتشزدهای همچون چاهی عمیق و دردناک بیرون میآید.
هوش مصنوعی: نغمههایی که مانند چشمهٔ خوناب از زخم دل برمیخیزد، بر روی تو شکل زیبایی مانند سفرهای از طلا دارد.
هوش مصنوعی: خون مثل سیلی از قلب و جگر بروز میکند و به سمت باغ چهره میرود، بنابراین باید راهی برای عبور اشک و خون که از مژهها پایین میآید باز کنید.
هوش مصنوعی: اگرچه سیلاب به زیر میآید و شما در زیر آن قرار دارید، اما باید راهی را به سمت بالای آب باز کنید.
هوش مصنوعی: اگر چه سیاهی چشم به سرخی خون پیوسته است، اما شما باید سرخی خون را از سیاهی چشم بزدایید.
هوش مصنوعی: خونی که از مژهها بر لبها ریخت و لبها را زخمی کرد، بر اثر سرمای شدید از آن لبهای زخمدار بگذرید و دور شوید.
هوش مصنوعی: چهرهام از اشک به مانند نمکزار شده و از شدت درد و آه، دریاچهٔ اشک مانند جگرم به هم ریخته است.
هوش مصنوعی: برای وفاداری به دل من، نالهای سر دهید، مانند اینکه حلقهٔ این آسمان فریبنده را باز کنید.
هوش مصنوعی: اگر شش نفر به هم بپیوندند، مانند یاران مسیح، در این ششدر (پاسخ به فراق و فشار زمان) امیدی جز گشایش در این روزگار نداشته باشید.
هوش مصنوعی: دل من مانند نیل، بسیار غمگین و دردناک است؛ اگر امکانپذیر است، با تبر در را به روی بام خانهای که نیلی رنگ است، باز کنید.
هوش مصنوعی: اگر از این دو نان که در آسمان پخش شده، به سفرهٔ بیارزشی نگاه کنید، دیگر نمیخواهم ببینم که دهانتان را برای خوردن باز کنید.
هوش مصنوعی: از شادی و خوشحالی روزگار خودداری کنید و به خاطر رنجی که بر اثر کشتار و اندوه متحمل شدهاید، فقط به سرشک (اشک) خود بپردازید، نه به فراوانی طعام و ثروت دنیا.
هوش مصنوعی: به دنیا پشت نکنید و از روی ناامیدی، با یک آه، مهرهٔ پشت به هم پیوستهٔ جهان را از یکدیگر جدا کنید. در اینجا منظور از «مهرهٔ پشت جهان» اجزای و پیوندهای زندگی و جهان است که با ایجاد درد و غم، از هم گسسته میشوند.
هوش مصنوعی: اگر اشک نتواند به سمت مژهها بیاید، پس باید مژهها را طوری بسط دهید که اشک از آنجا به راحتی بگذرد.
هوش مصنوعی: اگر اشکهایم نتوانند به چشمانم برسند، پس راهی برای به دام انداختن آنها تا به دریا و در نهایت به خزر بازکنید.
هوش مصنوعی: عقل و خرد که درس عبرت را در دست دارد، به شما میگوید که مشکلات و غصهها را که به جان شما فشار میآورد، باید حل کنید و از آنها رهایی یابید.
هوش مصنوعی: چشمان من به حال کودکان بیگناه اشک میریزد و به این سبب حسرت میخورم که آن زمان که باردار شد، در دل شب، راهی را که باید برای به دنیا آوردن آنان عبور کند، بگشایید.
هوش مصنوعی: اگر به ناهید (سیاره زهره) خبر این واقعه را برسانید، مانند صدای کرنای بلند و بخی شاد، ساز بربط (نوعی ساز باستانی) را به گوش هشت گوشداران (موسیقیدانان) برسانید.
هوش مصنوعی: اگر کسی به خاطر درد، از دریای اشکگریه کند، گوشماهی را هم برای رساندن خبر به دیگران، آماده کنید.
هوش مصنوعی: غم مانند نگهبانی در حال رصد کردن است و از نفس کشیدن من میگیرد. به دلیل ترس از این غم، لبانم را باز نکنید و از آن دوری کنید.
هوش مصنوعی: دوستان و یاران قدیمی من، اکنون در دورانی جدید و با غمهای تازه، به یاد من بشتابید و در این لحظهٔ غمانگیز و دردناک که بار غم بر دوش دارم، عمر شیرین را مثل شکر شیرین کنید یا آن را تسکین دهید.
هوش مصنوعی: خون از دل من جاری شده و در جگرم تثبیت گشته است. این حالت و حالتی که به آن دچار هستم، به سختی به هم پیوستهاند، بنابراین به من بگویید که چگونه باید این درد را تحمل کنم.
هوش مصنوعی: باخبر باشید از جانم که چه خون بسیار میریزد. خون از رگهای دل، دلهره و وسوسهای ایجاد کرده است، پس به دل بپردازید و آن را آرام کنید.
هوش مصنوعی: از درخت گل سرخ (رز) نخواهید که کم شود، زیرا درختان به آب و خون احتیاج دارند. مانند رگ آب که درخت را سیراب میکند، رگ خون نیز به زندگی و ادامه حیات وابسته است.
هوش مصنوعی: من در این دنیا که مانند قمر است، دستانم پر از خون است و احساس درد میکنم. ای کاش درهای خموشی و محدودیت را باز کنید تا حجم این درد و اندوه من کمتر شود.
هوش مصنوعی: سحرگاه، آسمان به خاطر دو پدیدهٔ زیبا، یعنی ماه و خورشید، خواب مرا گرفته است. بنابراین، ای بندهای این ساحر (که به هاروت و ماروت اشاره دارد، دو فرشتهٔ داستانی) را بگشایید تا از خواب بیدار شوم.
هوش مصنوعی: همه شماهایی که در خواب با من هستید و از درد دل من باخبر شدهاید، سفر مرا که در خواب جاری است، آسانتر کنید و دستکم به من اجازه دهید تا راحتتر به سفر بروم.
هوش مصنوعی: چشمم دیگر خواب را نخواهد دید و اگر خواب ببیند، رگ جانش را به ستاره باران (سهر) باز کنید.
هوش مصنوعی: در خواب، خوابهای بدی دیدم و بوی خطرناکی احساس کردم، که باعث شد خواب خوشم بیفروغ و بیرنگ شود. از این رو، از دیگران میخواهم که مرا از این بند خطر رهایی بخشند.
هوش مصنوعی: در خواب آتش سوزانی را دیدم که باغ من را سوزانده است. لطفاً دربارهٔ این خواب و معنی آن توضیح دهید.
هوش مصنوعی: اگر نمیدانید که آتش و باغ چه معنایی دارند، اینها نمادهایی هستند که باید از آیات و سورههای قرآن برای درک بهترشان توضیح دهید.
هوش مصنوعی: بله، حقیقت این است که وفات فرزند، همچون آتش مرگ و باغی پر از زیبایی و رفاه برای پدرش است و اکنون بر شماست که حال و احوال او را بیان کنید.
هوش مصنوعی: فرزند نازنین من که روشنایی دل من بود، مانند شمعی با اشکهای خونین چشمانم بتابد.
هوش مصنوعی: خبر مرگ فرزند عزیزم را بشنوید که دل من بر اثر این خبر مانند چشمهای از خون اشک میریزد.
هوش مصنوعی: حضرت داود به خاطر غم از دست دادن فرزندش اشک میریزد، همانطور که نوح برای غم طوفان و نابودی قومش ناله و نوحه میکرد. او از عمق این غم به اندازهای گریه میکند که مژگانش مانند رودخانهای از خون شده است.
هوش مصنوعی: باد غم در شادی و خوشی به گردش درآمد و جشن را تعطیل کنید، زیرا موج خون در مهمانی و جشنهای شاداب از راه رسید.
هوش مصنوعی: باید در بالای باغچه و کنار برکه فریاد و ناله کنید و رگ و ریشهٔ پرندگان را به یاد سر درختان سرو و گیاهان خضر (سبز و شاداب) بگشایید.
هوش مصنوعی: باغ گل را آتش بزنید و از بالای بوتهها و شاخههای گلهای جوان و میوههای نابلد، بهره ببرید.
هوش مصنوعی: در این بیت خواسته شده که نخلهای باغ و این میوههای خوشمزه (ترنج) را قطع کنند و همچنین از نخل مؤمن (که احتمالاً به فرزند او اشاره دارد) نیز برگها را جدا کنند. این جملات به معنای اندوه و فقدان هستند و نشان میدهند که در این زمان غم و اندوه حاکم است و زیباییها باید از بین بروند.
هوش مصنوعی: محفل اندوه را با پر طاووس و مگس تزیین نکنید؛ بهتر است سفرهای از غذاهای خوشمزه را که به خاطر آن آماده شده، باز کنید.
هوش مصنوعی: زبان طوطی را باید خوش بیان کرد و همچنین غل و زنجیر را از گردن قمری نر که نماد عشق و زیبایی است، باید باز کرد. این ابیات به نوعی خواهان آزادی و رهایی از قید و بندها هستند.
هوش مصنوعی: بلبل، خوانندهٔ خوشنوا، از باغ شادی به سفر رفت و در این حال، گوشش را به نوحهخوانی زاغها (پرندگان غمگین) در محلّی دیگر باز کنید.
هوش مصنوعی: موهای گیسوی زیبا را به عنوان چنگ و رگ بازوی ساز بربط (آلت موسیقی) بزنید و گریه را از چشمان نی تیزنگر بیرون بریزید. در واقع، به خاطر مرگ فرزندش، خاقانی خواهان قطع تمام زیباییها و لذتهای موسیقایی است و فقط به سوگ و اندوه بپردازد.
هوش مصنوعی: تخت و مخده را از زیر بدن من بردارید و اشیای زینتی را از دور بریزید، زیرا هم باید شادی و خوشی را از خانهام برچینید و هم ستارهها را از آسمان حذف کنید.
هوش مصنوعی: اگرچه در خانهٔ ما دیگر نه دیوار و نه زینت و شادی مانده است، هر چه تزئین در بالای طاق است را از روی آن بردارید.
هوش مصنوعی: جیب و گیسوی زنان زیبا و بتان را به نمایش بگذارید و طوق و دستار اسب و پوششهای آن را نیز از آنها بردارید.
هوش مصنوعی: پردهها را از روی سفیدپوشان سمنبر (کسانی که در حالت عزاداری پوشیدهاند) کنار بزنید و آن را از پشت سیاهپوشان (عزاداران) باز کنید.
هوش مصنوعی: برای پر کردن سختی و غم از فقدان فرزند، باید مانند کمر یکی از غزالان را ببندید و به این وسیله چشمهای از اشکها را روانه کنید، همانطور که شمر (شخصیت منفی تاریخ اسلام) به آزار و اذیت پرداخت.
هوش مصنوعی: از کلاهی که بر سر دارید و از بالای علم، برگهایی بردارید و از زینتهای زرین و از جیب رنگهای زری از آن بیرون بیارید.
هوش مصنوعی: تصویری که در دفاتر و زیورآلات ترسیم شده را پاک کنید و زیور را از خنجر و ستاره را از سپر بیرون بیاورید.
هوش مصنوعی: تصاویر ایوان را از غم و سوگواری تیره و تار کنید و با شنگرف (رنگ قرمز) بر روی چهرهای که غمگین است، زیبایی بیفزایید.
هوش مصنوعی: درِ کتابخانه و پشت بام مدرسه را باز کنید تا بتوانید از در و بام به تماشای نعمتها و زیباییهای طبیعت بپردازید.
هوش مصنوعی: سر انگشت نویسنده باید مانند قلم شکافته شود تا بتواند اجزای نوشتهها را به دقت بیان کند و زوایای مختلف موضوع را روشن کند.
هوش مصنوعی: از هر شاخه نثر، نکتههای تازهای را باز کنید و از هر رشته، جوهر شعر را استخراج نمایید.
هوش مصنوعی: رخسارهای همه مردم عجم (غیر عرب) به رنگ نقطه (یعنی غم) درآمده است و از اشک من این معما و راز غم را با فکر و تدبیر حل کنید.
هوش مصنوعی: اگر مادر، قلم و لوح و دواتش (محل نوشتن) را بشکند، به گونهای میگرید که انگار بر هر سه (فرزند، قلم و لوح) نظر افکنده و برایشان اشک میریزد.
هوش مصنوعی: من تمام نامهها، کتابها و نوشتههای علمیام را نابود دیدهام، بنابراین با توجه به این وضعیت، چشم بصیرتام را به بازتاب مشکلاتم بگشایید.
هوش مصنوعی: پای ناخواسته به خانه آمد و مویهگران در حال ناله هستند، ای وارشید، در این شرایط، راه را به روی آنها باز کنید.
هوش مصنوعی: دشمنانم حالتی دارند که به شدت آسیبدیدهاند، پس اجازه دهید که آنها هم وارد شوند و در را به روی همه باز کنید.
هوش مصنوعی: دوستانی که از زمانهای دور به من وفادار بودهاند، وقتی به ملاقات من میآیند، راه را از پیش قیامت برایشان باز کنید.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای نهان داشتگان موی ز سر بگشایید
وز سر موی سر آغوش به زر بگشایید
ای تذروان من آن طوق ز غبغب ببرید
تاج لعل از سر و پیرایه ز بر بگشایید
آفتابم گرو شام و شما بسته حلی
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۱۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.