تا خیال کعبه نقش دیدهٔ جان دیدهاند
دیده را از شوق کعبه زمزم افشان دیدهاند
عشق برکرده به مکه آتشی کز شرق و غرب
کعبه را هر هفت کردهٔ هفت مردان دیدهاند
هم بر آن آتش ز هند و چین و بغداد آمده
ماه ذی القعده به روی دجله تابان دیدهاند
ماه نو را نیمهٔ قندیل عیسی یافته
دجله را پر حلقهٔ زنجیر مطران دیدهاند
بر سر دجله گذشته تا مداین خضروار
قصر کسری و زیارتگاه سلمان دیدهاند
طاق ایوان جهانگیر و وثاق پیر زن
از نکونامی طراز فرش ایوان دیدهاند
از تحیر گشته چون زنجیر پیچان کان زمان
بر در ایوان نه زنجیر و نه دربان دیدهاند
تاجدارش رفته و دندانههای قصر شاه
بر سر دندانههای تاج گریان دیدهاند
رانده ز آنجا تا به خاک حله و آب فرات
موقف الشمس و مقام شیر یزدان دیدهاند
پس به کوفه مشهد پاک امیر النحل را
همچو جیش نحل جوش انسی و جان دیدهاند
بس پلنگان گوزن افکن که چون شاخ گوزن
پشت خم در خدمت آن شیر مردان دیدهاند
در تنور آنجای طوفان دیده اندر چشم و دل
هم تنور غصه هم طوفان احزان دیدهاند
رانده از رحبه دواسبه تا مناره یکسره
از سم گوران سر شیران هراسان دیدهاند
بختیان چون نوعروسان پای کوبان در سماع
اختران شب پلاس و چرخ کوهان دیدهاند
شب طلاق خواب داده دیده بانان بصر
تا شکر ریز عروسان بیابان دیدهاند
روزها کم خور چو شبها نو عروسان در زفاف
زقههاشان از درای مطرب الحان دیدهاند
حلههاشان از پلاس و گیسوانشان از مهار
پارهها خلخال و مشاطه شتربان دیدهاند
در زناشوئی شده سنگ و قدمشان لاجرم
سنگ را از خون بکری رنگ مرجان دیدهاند
سرخ رویانی چو می بی می همه مست خراب
بر هم افتاده چو میگون لعل جانان دیدهاند
پختگان چون بختیان افتان و خیزان مست شوق
نی نشانی از می و ساقی و میدان دیدهاند
وان کژاوه چیست میزان دو کفه باردار
باز جوزایی دو کفه شکل میزان دیدهاند
بارداری چون فلک خوش رو مه و خور در شکم
وز دو سو چون مشرفین او را دو زهدان دیدهاند
چون دو دست اندر تیمم یک به دیگر متصل
در یکی محمل دو تن هم پای و هم ران دیدهاند
جبرئیل استاده چون اعرابی اشتر سوار
وز پی حاجش دلیل ره فراوان دیدهاند
بادیه بحر است و بختی کشتی و اعراب موج
واقصه سرحد بحر و مکه پایان دادهاند
دست بالا همت مردم که کرده زیر پای
پای شیبی کان عقوبت گاه شیطان دیدهاند
بادیه چون غمزهٔ ترکان سنان دار از عرب
جای خون ریزان چو نرگس زار نیسان دیدهاند
بهر دفع درد چشم رهروان ز آب و گیاش
شیر مادر دختر و گشنیز پستان دیدهاند
از گلاب ژاله و کافور صبحش در سموم
خیش خانه کسری و سرداب خاقان دیدهاند
دائرهٔ افلاک را بالای صحن بادیه
کم ز جزم نحویان بر حرف قرآن دیدهاند
بادیه باغ بهشت و بر سر خوانهای حاج
پر طاووس بهشتی را مگس ران دیدهاند
وز طناب خیمهها بر گرد لشکرگاه حاج
صد هزار اشکال اقلیدس به برهان دیدهاند
قاع صفصف دیده وصف صف سپهداران حاج
کوس را از زیر دستان زیر و دستان دیدهاند
چار صفهای ملک در صفههای نه فلک
بر زباله جای استسقای باران دیدهاند
بر سر چاه شقوق از تشنگان صف صف چنانک
پیش یوسف گرسنه چشمان کنعان دیدهاند
گرم گاهی کآفتاب استاده در قلب اسد
سنگ و ریگ ثعلبیه بید و ریحان دیدهاند
تیره چشمان روان ریگ روان را در زرور
شاف شافی هم ز حصرم هم ز رمان دیدهاند
از پی حج در چنین روزی ز پانصد سال باز
بر در فید آسمان را منقطع سان دیدهاند
من به دور مقتفی دیدم به دی مه بادیه
کاندر او ز آب و گیا قحط فراوان دیدهاند
پس به عهد مستضی امسال دیدم در تموز
کز تیمم گاه صد نیلوفرستان دیدهاند
از سحاب فضل و اشک حاج و آب شعر من
برکها را برکههای بحر عمان دیدهاند
کوه محروق آنکه همچون زربه شفشاهنگ در
دیو را زو در شکنجهٔ حبس خذلان دیدهاند
از دم پاکان که بنشاندی چراغ آسمان
ناف باحورا به حاجر ماه آبان دیدهاند
وز پی خضر و پر روح القدس چون خط دوست
در سمیرا سدره بر جای مغیلان دیدهاند
ز آب شور نقره و ریگ عسیله ز اعتقاد
سالکان از نقره کان و از عسل شان دیدهاند
از بسی پر ملک گسترده زیر پای حاج
حاج زیر پای فرش سندس الوان دیدهاند
سبزی برگ حنا در پای دیده لیک ز اشک
سرخی رنگ حنا در نوک مژگان دیدهاند
خهخه آن ماه نو ذیالحجه کز وادی العروس
چون خم تاج عروسان از شبستان دیدهاند
ماه نو در سایهٔ ابر کبوتر فام راست
جون سحای نامه یا چون عین عنوان دیدهاند
ز آب و خاک سارقیه صفینه پیش چشم
بس دواء المسک و تریافاکه اخوان دیدهاند
در میان سنگلاخ مسلخ و عمره ز شوق
خار و حنظل گل شکرهای صفاهان دیدهاند
دشت محرم صحن محشر گشته وز لبیک خلق
نفخهٔ صور اندر این پیروزه پنگان دیدهاند
از نشاط کعبه در شیر ز قوم احرامیان
شیرهٔ بستان قرین شیر پستان دیدهاند
شیر زدگان امید و سینه رنجوران عشق
در زقومش هم دو پستان هم سپستان دیدهاند
زندگان کشته نفس آنجا کفن بر سرکشان
زعفران رخ حنوط نفس ایشان دیدهاند
شیر مردان چون گوزنان هوی هوی اندر دهان
از هو الله بر خدنگ آه پیکان دیدهاند
بر در امیدشان قفل از فقل حسبی زده
تا ز دندانه کلیدش سین سبحان دیدهاند
آمده تانخلهٔ محمود در راه از نشاط
حنظل مخروط را نارنج گیلان دیدهاند
جمله در غرقاب اشک و کرده هم سیراب از اشک
خاک غرقاب مصحف را که عطشان دیدهاند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر به توصیف و تصویرسازی از سفر به مکه و زیارت کعبه میپردازد و حال و هوای عاشقانه و مذهبی شاعر را نشان میدهد. شاعر از عشق به کعبه و شوق زائران سخن میگوید و به زیباییهای این سفر و ارزشهای مذهبی و معنوی آن اشاره میکند. او به تأثیرات این زیارت بر روح و جان زائران میپردازد و در تبیین عشق و شور و شوق وصفناپذیر آنان، فضایی دلنشین ایجاد میکند. شعر به زوایای گوناگون زندگی و بالطبع تأثیرات معنوی این سفر میپردازد و میتواند حس عمیق دینی و عرفانی را برانگیزد.
هوش مصنوعی: از وقتی زائران نقش کعبه را در چشم جان خود دیدهاند، از شوق کعبه چشمشان مانند چشمهٔ زمزم اشک میریزد.
هوش مصنوعی: عشق در مکه آتشی برافروخته است که مردم از شرق و غرب عالم کعبه را آراسته و آماده برای «هفت مردان» (اولیای غیب) دیدهاند.
هوش مصنوعی: زائران به سوی همان آتش عشق از هند و چین و بغداد آمدهاند و ماه نو ذیالقعده را بر روی دجله درخشان دیدهاند.
هوش مصنوعی: هلال ماه نو را مانند نیمی از قندیل عیسی دیدهاند و موجهای دجله را مانند حلقههای زنجیر اسقف مسیحی (مطران).
هوش مصنوعی: مانند خضر از کنار دجله گذشته و تا مداین رفتهاند و کاخ کسری و زیارتگاه سلمان فارسی را دیدهاند.
هوش مصنوعی: طاق ایوان جهانگیر کسری و کلبهٔ پیرزنی را که انوشیروان از سر عدل ویرانش نکرد دیدهاند و آن کلبه را از نیکنامی، زینت و نقش حاشیهٔ فرش آن ایوان یافتهاند.
هوش مصنوعی: از حیرت مانند زنجیر به خود پیچیدهاند، زیرا اکنون بر در آن ایوان نه زنجیر عدل مانده و نه دربانی.
هوش مصنوعی: صاحب تاج آن کاخ رفته است و کنگرههای کاخ شاه را مانند دندانههای تاج، در سوگ او گریان دیدهاند.
هوش مصنوعی: از آنجا تا سرزمین حله و رود فرات راندهاند و جای بازگشت خورشید برای علی و مقام شیر خدا را دیدهاند.
هوش مصنوعی: سپس در کوفه آرامگاه پاک امیرالنحل، یعنی علی، را دیدهاند که آدمیان و پریان مانند لشکر زنبوران گرد آن جوش میزنند.
هوش مصنوعی: بسیاری از دلاوران پلنگمانند و شکارافکن را دیدهاند که در خدمت آن شیرمرد پشتشان مانند شاخ گوزن خم شده است.
هوش مصنوعی: در آنجا تنوری را که طوفان نوح از آن جوشید دیدهاند و در چشم و دل خود هم تنور غصه و هم طوفان اندوه یافتهاند.
هوش مصنوعی: از رحبه با شتاب تمام تا منزل مناره راندهاند و در آن بیابان دیدهاند که شیران از سم گورخران هراساناند.
هوش مصنوعی: شتران بختی را دیدهاند که مانند نوعروسان در سماع پای میکوبند؛ گویی ستارگان شب پوشش آنهاست و کوهانشان به آسمان میرسد.
هوش مصنوعی: چشمهای دیدهبان شبها خواب را رها کردهاند، از وقتی که شکرافشانی این عروسان بیابان، یعنی شتران، را دیدهاند.
هوش مصنوعی: این شتران روزها مانند نوعروسان در شب زفاف کم میخورند و خوراکشان آوای خوش زنگ کاروان است که مانند مطربی نغمه میخواند.
هوش مصنوعی: جامهٔ آن عروسان پلاس است و گیسویشان افسار، خلخالشان پارههای آهن و آرایشگرشان شتربان.
هوش مصنوعی: پای آنها با سنگ راه پیوند زناشویی یافته و ازین رو سنگ را از خون پایشان، مانند خون بکارت، به رنگ مرجان دیدهاند.
هوش مصنوعی: زائران سرخرویی مانند شراباند که بیشراب مست و خراباند و چنان بر هم افتادهاند که گویی لب لعل شرابگون معشوق را دیدهاند.
هوش مصنوعی: پختگان راه مانند شتران مست شوق، افتان و خیزان میروند، بیآنکه نشانی از شراب و ساقی و خم شراب دیده باشند.
هوش مصنوعی: آن کجاوه چیست؟ ترازویی است با دو کفهٔ پربار؛ گویی صورت جوزا با دو پیکرش را به شکل برج میزان دیدهاند.
هوش مصنوعی: کجاوه مانند آسمان باردار است و ماه و خورشید در شکم دارد، یعنی مسافران زیبارو را، و دو سوی آن مانند دو مشرق، دو زهدان دیدهاند.
هوش مصنوعی: در یک محمل دو مسافر را مانند دو دست که در تیمم به هم پیوستهاند، پا به پا و ران به ران دیدهاند.
هوش مصنوعی: جبرئیل را مانند عربی شترسوار ایستاده دیدهاند و برای حاجیانش راهنمایان فراوان یافتهاند.
هوش مصنوعی: بیابان دریاست و شتر کشتی و عربان بادیه موج آن؛ منزل واقصه را مرز این دریا و مکه را پایان آن شمردهاند.
هوش مصنوعی: همت مردانی بلند است که سراشیبی و گردنهای را که جای مجازات شیطان دانستهاند زیر پا گذاشتهاند.
هوش مصنوعی: بیابان از راهزنان نیزهدار عرب مانند غمزهٔ خونریز ترکان است و جای خونریزی را مانند نرگسزار بهاری دیدهاند.
هوش مصنوعی: آب و گیاه آن بیابان را برای درمان درد چشم رهروان مانند شیر مادری که دختر زاده و گشنیز تازه، که داروی چشم بودند، دیدهاند.
هوش مصنوعی: در باد سوزان بیابان، از گلاب شبنم و کافور سپیدهٔ صبح، آنجا را مانند خانهٔ خنک کسری و سرداب خاقان یافتهاند.
هوش مصنوعی: بیابان چنان پهناور است که دایرهٔ آسمان بر فراز آن از نشانهٔ کوچک سکون که نحویان بر حروف قرآن میگذارند کوچکتر به نظر آمده است.
هوش مصنوعی: بیابان راه حج در چشم حاجیان باغ بهشت شده است. بر سر سفرههای حاجیان، پر طاووس بهشتی را مانند مگسران دیدهاند؛ یعنی فرشتگان و نعمتهای بهشتی در خدمت حاجیاناند.
هوش مصنوعی: طنابهای خیمهها گرداگرد اردوگاه حاجیان کشیده شده است. از این طنابها صدها هزار شکل هندسی، مانند شکلهای اقلیدس با برهانشان، پدید آمده است.
هوش مصنوعی: دشت هموار و بیگیاه، صفهای سرداران کاروان حج را دیده است. زیر دست کوبندگان، از کوس نواهای زیر و آهنگهای گوناگون برمیخیزد. «زیر» و «دستان» هم به دست نوازنده اشاره دارد و هم نام نغمه است.
هوش مصنوعی: در منزل زباله، صفهای فرشتگان از ایوانهای نه آسمان را دیدهاند که برای حاجیان دعای باران میخوانند.
هوش مصنوعی: بر سر چاه منزل شقوق، تشنگان صفبهصف ایستادهاند. حالشان مانند گرسنگان کنعان است که در برابر یوسف برای گرفتن غله صف کشیده بودند.
هوش مصنوعی: در گرمای سخت تابستان که خورشید در برج اسد است، سنگ و ریگ منزل ثعلبیه در چشم حاجیان بید و ریحان جلوه کرده است.
هوش مصنوعی: در منزل زرود، کسانی که چشمشان بیمار و تار بود، ریگ روان را برای خود داروی شفابخش چشم یافتند؛ گویی از غوره و انار ساخته شده بود.
هوش مصنوعی: در روزگاری چنین، تا پانصد سال، آسمان را بر در منزل فید از باریدن بازایستاده دیده بودند؛ یعنی آنجا دیرزمانی باران نمیبارید.
هوش مصنوعی: من در روزگار خلافت مقتفی، در ماه دی، از این بیابان گذشتم. در آن سفر، حاجیان کمبود سخت آب و گیاه را دیده بودند.
هوش مصنوعی: اما امسال، در روزگار مستضی و در گرمای تموز، دیدم جاهایی که از بیآبی ناچار به تیمم بودند، به صدها نیلوفرزار و آبگیر بدل شده است.
هوش مصنوعی: به برکت ابر فضل الهی، اشک حاجیان و آب شعر من، آبگیرهای راه همچون آبگیرهای دریای عمان پر آب دیده شدهاند.
هوش مصنوعی: در منزل کوه محروق، دیو را دیدهاند که در شکنجه و زندان خواری گرفتار است؛ مانند زری که در ابزار مفتولکشی فشرده و کشیده میشود.
هوش مصنوعی: نفس پاکان چنان سرد و پرتأثیر است که گویی چراغ آسمان، یعنی خورشید، را خاموش میکند. از اثر آن، در منزل حاجر، اوج گرمای تابستان را مانند ماه خنک آبان دیدهاند.
هوش مصنوعی: به سبب همراهی خضر و سایهٔ پر روحالقدس، در منزل سمیرا به جای درختان خاردار مغیلان، درخت سدره را دیدهاند که مانند خط سبز چهرهٔ دوست خوشمنظر است.
هوش مصنوعی: رهروان از سر ایمان، آب شور منزل نقره را کان نقره و ریگ منزل عسیله را شان عسل دیدهاند. شاعر با نام این دو منزل بازی کرده است.
هوش مصنوعی: فرشتگان آنقدر پر و بال خود را زیر پای حاجیان گستردهاند که حاجیان زیر پای خود فرشی از دیبای رنگارنگ دیدهاند.
هوش مصنوعی: زیر پایشان سبزی برگ حنا را دیدهاند، اما از گریهٔ خونین، سرخی رنگ حنا بر نوک مژههایشان پیدا بوده است.
هوش مصنوعی: آفرین بر هلال ماه ذیالحجه که حاجیان آن را از منزل وادیالعروس دیدند؛ مانند خم تاج عروسان که از حجلهٔ عروسی نمایان باشد.
هوش مصنوعی: هلال نو را در سایهٔ ابری کبودرنگ، درست مانند بند و مهر نامه یا حرف «عین» در سرنامه دیدهاند.
هوش مصنوعی: آب و خاک منزلهای سارقیه و صفینه در برابر چشم حاجیان مانند داروهای شفابخش بوده است؛ چون معجون مشک و تریاق.
هوش مصنوعی: در سنگلاخ میقاتهای مسلخ و عمره، حاجیان از شدت شوق، خار و هندوانهٔ ابوجهل را مانند گلشکر و شکر اصفهان شیرین دیدهاند.
هوش مصنوعی: دشتی که در آن احرام بستهاند مانند صحرای محشر شده است. از بانگ لبیک مردم، گویی صدای دمیدن صور در زیر این آسمان فیروزهای پیچیده است.
هوش مصنوعی: احرامبستگان از شادی رسیدن به کعبه، شیرهٔ تلخ گیاه زقوم بیابان را مانند شیرهٔ میوهٔ باغ و شیر پستان مادر گوارا دیدهاند.
هوش مصنوعی: کسانی که از امید بازمانده بودند و دلشان از عشق بیمار بود، در همان زقوم هم پستان شیرده دیدهاند و هم سپستان که داروی سینه است.
هوش مصنوعی: آنجا زندگانی هستند که نفس خود را کشتهاند و جامهٔ احرام را مانند کفن بر سر کشیدهاند. چهرهٔ زرد زعفرانیشان را مانند حنوط مردهٔ نفسشان دیدهاند.
هوش مصنوعی: شیرمردان مانند گوزنان فریاد «هوی هوی» بر لب دارند. از ذکر «هو الله»، بر تیر آهشان پیکان نشاندهاند؛ یعنی آه و ذکرشان تیری کارگر است.
هوش مصنوعی: بر در امیدشان قفل «حسبی الله» زدهاند، یعنی تنها به خدا بسنده کردهاند. دندانههای کلید این قفل را مانند حرف «سین» در «سبحان» دیدهاند.
هوش مصنوعی: تا منزل نخلهٔ محمود که در راه رسیدهاند، از شادی، هندوانهٔ ابوجهل مخروطی را مانند نارنج گیلان خوش دیدهاند.
هوش مصنوعی: همه در سیلاب اشک غرقاند. خاک تشنهٔ منزل غرقاب مصحف را نیز با اشک خود سیراب کردهاند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
شب روان در صبح صادق کعبهٔ جان دیدهاند
صبح را چون محرمان کعبه عریان دیدهاند
از لباس نفس عریان مانده چون ایمان و صبح
هم به صبح از کعبهٔ جان روی ایمان دیدهاند
در شکر ریزند ز اشک خوش که گردون را به صبح
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.