لطف ملک العرش به من سایه برافکند
تا بر دل گم بوده مرا کرد خداوند
دل گفت له الحمد که بگذشتم از آن خوف
جان گفت له الفضل که وارستم ازین بند
چون کار دلم ساخته شد ساختم از خود
شیرین مثلی بشنو و با عقل بپیوند
مردی به لب بحر محیط از حد مغرب
سر شانه همی کرد و یکی موی بیفگند
برخاست از آنجا و سفر کرد به مشرق
باد آمد و باران زد و جایش بپراکند
مرد از پی سی سال گذر کرد بر آنجای
برداشت همان موی و بخندید بر آن چند
حال تن خاقانی و اندیشهٔ ابخاز
این است و چنین به مثل مرد خردمند
ابخاز حد مغرب و درگاه ملک بحر
مسکین تن نالانش به مویی شده مانند
آخر به کف آمد تن نالانش دگربار
گر خصم بر این نادره میخندد گو خند
اکنون من و این نی که سر ناخن حور است
کان نی که بن ناخن من داشت جهان کند
اینک دهنم بر صفت گنبدهٔ گل
این گنبد فیروزه به یاقوت و زر آکند
خرسند نگردد به همه ملک ری اکنون
آن دل که همی بود به خرسندی خرسند
خاقانی و خاقان و کنار کُر و تفلیس
جیحون شده آب کر و تفلیس سمرقند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این قصیده، شاعر از لطف الهی سخن میگوید که دل او را از ترس رهایی میبخشد و به او آگاهی میدهد. او داستان مردی را روایت میکند که در کنار دریا نشسته و موهایش را به دریا میافکند، سپس پس از سالها راهی مشرق میشود و به سرنوشت خود میخندد. شاعر از درد و رنج خود نیز میگوید و در حالی که از زندگی و اندیشههایش میگوید، به مقایسه منطق خود با آن مرد خردمند میپردازد. در نهایت، او به جغرافیای سرزمینها و زندگی خود در کنار آنها اشاره میکند و بیان میکند که هیچ خوشی در دنیا با دل آسوده و خرسند مقایسه نمیشود.
هوش مصنوعی: خداوند با لطف خود، سایهای بر من افکنده است که قلب گمراه من را به خود توجه کرده و هدایت کرده است.
هوش مصنوعی: دل میگوید شکر خدا را که از آن ترس رهایی یافتم، جان میگوید نعمت خدا را که از این بند آزاد شدم.
هوش مصنوعی: وقتی که دل من به آرزوهایم رسید، دیگر خود را شیرین و خوشایند ساختم. مثلی را بشنو و با عقل و اندیشهات جمع کن.
هوش مصنوعی: مردی در حاشیهٔ دریا، در ناحیهٔ مغرب، در حالیکه موی خود را در آب ریخت، مشغول بود.
هوش مصنوعی: مرد از آن مکان برخاست و به سمت مشرق رفت. در این مسیر، باد بوزید و باران بارید و جای او را به هم ریخت.
هوش مصنوعی: مرد پس از سی سال سفر و تجربه به جایی رسید که همان موی (موهای سفید یا پیری) را به خاطر آورد و به آن گذشته خندید.
هوش مصنوعی: خاقانی در این بیت حال خود و اندیشهاش دربارهٔ ابخاز (منطقهای در قفقاز) را به وضعیت و دیدگاه یک مرد خردمند تشبیه میکند که به صورت عمیق به امور مینگرد و از آنها نتیجه میگیرد.
هوش مصنوعی: ابخاز، منطقهای در غرب، دروازهای به قلمرو پادشاهی است و حالا وضعیت جسمانی خاقانی به شدت ضعیف و رنجآور شده است، به طوری که همانند یک مو، بسیار نازک و آسیبپذیر به نظر میرسد.
هوش مصنوعی: سرانجام، بدن نالان او (شخصی که در حال رنج و عذاب است) به دست آمد، اما اگر دشمن به این شگفتی بخندد، بگذار که بخندد.
هوش مصنوعی: اینک من و این نی که مانند ناخن حوری زیباست، همان نی که به خاطر ناخن من، جهان را تحت تاثیر قرار داده است.
هوش مصنوعی: دهن من اکنون بر وصف گنبدی از گل است، این گنبدی که با فیروزه، یاقوت و زر تزئین شده است.
هوش مصنوعی: دل کسی که همیشه در حال شادی و خوشی بوده، اکنون از تمام سرزمین ری هم خوشحال نمیشود.
هوش مصنوعی: خاقانی میگوید که او (خاقان) و مکانهای مختلفی مانند کنار رود کر، تفلیس و جیحون شدهاند و سمرقند نیز در این مقایسه ذکر شده است، به نوعی به شدت معنی این کلمات و مکانها و ارتباطشان به یکدیگر اشاره دارد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای آن که جز از شعر و غزل هیچ نخوانی
هرگز نکنی سیر دل از تُنبُل و ترفند
زیبا بود ار مرو بنازد به کسایی
چونان که جهان جمله به استاد سمرقند
گویند نخستین سخن از نامه پازند
آنست که با مردم بد اصل مپیوند
اَلمِنهٔ لله که به اقبال خداوند
شادند چه بیگانه و چه خویش و چه پیوند
المِنهٔ لله که مرا زهرهٔ آن است
کایم گه و بیگاه بهنزدیک خداوند
المنهٔ لِلّه که هم آخر بِبَر آمد
[...]
از قصه دوشینه من تا که خداوند
آگاه شود میبسرایم سخنی چند
دوشینه مرا انده آن نامده فرزند
بربست به صد بند و فرو داشت به صد بند
تا صبح به من خیل خیالات فرستاد
[...]
ای زلف تو دام دل دانا و خردمند
دشوار جهد دل که در افتاد درین بند
اندر دل من بود نهالی ز صبوری
بادی بوزید از تو و از بیخ برافگند
بودیم خردمند، که زد عشق تو بر ما
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.