چون آه عاشقان شد صبح آتش معنبر
سیماب آتشین زد در بادبان اخضر
آن خایههای زرین از سقف نیم خایه
سیماب شد چو برزد سیماب آتشین سر
مرغ از چه زد شناعت بر صبح راست خانه
کو در عمود سیمین دارد ترازوی زر
کوس از چه روی دارد آواز گنج باری
کز نور صبح بینم گنج روان مشهر
این گنج صرف دارد و آواز در میان نه
و آن همچو صفر خالی و آوازهٔ مزور
مه در هوای بابل چون یک قواره توزی
خیاط بهر سحرش برداشته مدور
یارب ز دست گردون چه سحرها برآمد
گر نه از آن قواره نیمی کنند کمتر
چرخ سیاه کاسه خوان ساخت شبروان را
نان سپید او مه، نان ریزهاش اختر
چون پخت نان زرین اندر تنور مشرق
افتاد قرص سیمین اندر دهان خاور
کوس شکم تهی را بود آرزوی آن نان
یا قوم اطعمونی آوازش آمد از بر
مانا که هست گردون دروازه بان در بند
اجری است آن دو نانش ز انعام شاه کشور
درگاه سیف دین را نقد است خوان رضوان
ادریس ریزه خوارش و ارواح میده آور



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به ستایش ملک ارسلان مظفر میپردازد و او را به عنوان منبع خیر و برکت توصیف میکند. او زیباییهای طبیعت و آسمان را با پیوند به مقام بلند ملک در هم میآمیزد. شاعر از صبح و نور گنجینهها سخن میگوید و انتظار نیکی و مهربانی از آن ملک را دارد. در پایان، شاعر به شکوه و جلال دربار و پادشاهی اشاره میکند و از برکات آن در زندگی مردم سخن میگوید.
هوش مصنوعی: صبحی که با صدای آه عاشقان آغاز میشود، به مانند آتشی در رنگ سیماب (فلز جیوهای) جان میگیرد و این بیتابی در بادبان سبز رنگ (اخضر) میتازد.
هوش مصنوعی: در این بیت، خایههای زرین (چشمهای زیبا) که شبیه سقفهایی از نقره هستند، به دلیل زیبایی و درخشندگی چشمهای آتشین (داغ و پرشور) تبدیل به سیماب میشوند؛ به عبارتی، زیبایی و جذابیت این چشمها به حدی است که میتواند تاثیری شگرف بر دیگران بگذارد.
هوش مصنوعی: پرنده (مرغ) به چه دلیلی در صبح چنین آواز میدهد؟ آیا کسی را میشناسد که در خانهای با عمود نقرهای، ترازویی از طلا داشته باشد؟
هوش مصنوعی: چرا صدای بوقی مانند بوق گنجشکی را میشنوم که از نور صبح پیداست و گنجی در حال جاری شدن به سمت مشهر (شهری در ایران) را میبینم؟
هوش مصنوعی: این گنج (ثروت یا گنجینه) فقط به ظاهر ارزش دارد و آواز و صدای آن در حقیقت در وسط چیزی خالی است، مانند صفر که هیچ چیز واقعی نیست و تنها یک نام و صدای دروغین دارد.
هوش مصنوعی: ماه در آسمان بابل مانند لایهای از پارچهای است که خیاط برای دوختنِ کارش در صبح زود آماده کرده است.
هوش مصنوعی: خداوندا، از آسمان چه شگفتیهایی برمیآید اگر آن قواره (یعنی آن ستاره یا ستارههایی که شبیه قوارهای هستند) را به نیامده خود به نصف کمتر نکنند.
هوش مصنوعی: چرخ (آسمان) تیره، سرنوشت و تقدیر را برای شبروان (مسافران شب) به گونهای طرّاحی کرده که نان سپید (نان خوب و مغزی) آنها را فراهم کرده است و مه (ماه) نیز به عنوان نانریز، ستارهها را مانند نان قطعهقطعه کرده است.
هوش مصنوعی: وقتی که نان طلایی در تنور مشرق پخته شد، قرص نان نقرهای نیز در دهان خاور گذاشته شد.
هوش مصنوعی: شخصیت نالان و گرسنهای که در این بیت به تصویر کشیده شده، آرزوی نان دارد و با صدای «قوم اطعمونی» (ای قومی که به من غذا دهید) نامید میشود، به معنای این است که او از نیازهای خود و گرسنگیاش سخن میگوید و از دیگران طلب کمک و غذا میکند.
هوش مصنوعی: آسمان (گردون) همچنان که در بر عهده دارد، نگهداری دروازه ملک است و آن دو نان (که در بیت قبل اشاره شده) از لطف و بخشش شاه کشور بهدست آمده است.
هوش مصنوعی: درگاه سیف دین (شاه ارسلان مظفر) مانند سفرهای است که با نعمتهای بهشت پر شده و اینگونه است که روحهای خوب از آن بهرهمند میشوند و لذت میبرند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بر دل مکن مسلط گفتار هر لتنبر
هرگز کجا پسندد افلاک جز تو را سر
آن کیست کاندر آمد بازی کنان ازین در
رویی چو بوستانی از آب آسمان تر
باز این چه رستخیزست این خود کجا درآمد
این را که ره نمودهست از بهر فتنه ایدر
ای دوستان یکدل، دل باز شد ز دستم
[...]
آذر فرو زو می خور شاها بماه آذر
آیین ماه آذر بوی می است و آذر
باد ابد رد مانده دشمنت چون کمانه
بگذار شادمانه صدا ور مزدو آذر
یک بخشش تو کردن بار دویست گردون
[...]
آن دلفریب دلکش و آن دلربای دلبر
با صد هزار کشی خندان درآمد از در
تنبول کرده آن بت تنبول کرده پیدا
سی و دو نار دانه در نار دانش اندر
تا کیمیای حسنش کرده ست لعل درش
[...]
فرخنده باد و میمون این مجلس منور
بر شهریار گیتی شاهنشه مظفر
شاهی کجا رسیدست از همت بلندش
تختش به هفت گردون عدلش به هفت کشور
اَسْلاف را به عدلش جاه است تا به آدم
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.